Σε τροχιά δύσκολων διαπραγματεύσεων κινούνται οι σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν, με βασικό σημείο διαφωνίας τη διάρκεια αναστολής του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης. Σύμφωνα με πληροφορίες των New York Times, η αμερικανική πλευρά προτείνει ένα φιλόδοξο σχέδιο 20ετούς «παγώματος» κάθε πυρηνικής δραστηριότητας, χωρίς ωστόσο να απαιτεί μόνιμη απαγόρευση εμπλουτισμού ουρανίου. Από την άλλη, η Τεχεράνη επαναφέρει πρόταση για περιορισμό της αναστολής στα πέντε έτη, επιμένοντας στη διατήρηση βασικών δικαιωμάτων της στο πλαίσιο της διεθνούς συνθήκης μη διάδοσης.
Το χάσμα αποτυπώθηκε και στις δηλώσεις του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος περιέγραψε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη ως «διαφορετικούς κόσμους» σε ό,τι αφορά τις εγγυήσεις ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο, όχι μόνο άμεσα αλλά και σε βάθος χρόνου.
Διπλωματικές διεργασίες
Οι επαφές, που ενδέχεται να συνεχιστούν με νέο γύρο συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, δεν περιορίζονται μόνο στο πυρηνικό πρόγραμμα. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται ζητήματα όπως η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και η περιφερειακή επιρροή της Τεχεράνης, ιδίως η υποστήριξη σε οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ.
Παρά τις διαφωνίες, το γεγονός ότι οι δύο πλευρές επικεντρώνονται πλέον στη χρονική διάρκεια της αναστολής εκλαμβάνεται ως ένδειξη ότι υπάρχει περιθώριο σύγκλισης, έστω και δύσκολης.
Ο φόβος Τραμπ για επανάληψη του 2015
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις φαίνεται να διαδραματίζει και η στάση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε μια νέα συμφωνία που θα μπορούσε να θυμίζει την πυρηνική συμφωνία του 2015 (JCPOA). Η συμφωνία εκείνη προέβλεπε σταδιακή χαλάρωση των περιορισμών έως το 2030, εξέλιξη που είχε οδηγήσει τον ίδιο στην αποχώρηση των ΗΠΑ το 2018, χαρακτηρίζοντάς την ανεπαρκή.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και μια πολυετής πλήρης αναστολή δραστηριοτήτων, όπως αυτή που προτείνεται σήμερα, θα συνιστούσε αυστηρότερο πλαίσιο από εκείνο του 2015, ωστόσο οι πολιτικές επιφυλάξεις παραμένουν ισχυρές.
Το κρίσιμο ζήτημα των 440 κιλών ουρανίου
Ιδιαίτερα ευαίσθητο σημείο των διαπραγματεύσεων αποτελεί η τύχη περίπου 440 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει το Ιράν. Οι ΗΠΑ ζητούν την απομάκρυνσή του από τη χώρα, ώστε να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο στρατιωτικής χρήσης.
Η Τεχεράνη απορρίπτει αυτό το ενδεχόμενο και αντιπροτείνει την αραίωση του υλικού, ώστε να μην μπορεί να αξιοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Μια τέτοια λύση θα αύξανε σημαντικά τον χρόνο που απαιτείται για ενδεχόμενη στρατιωτική αξιοποίηση, χωρίς όμως να αφαιρεί τον έλεγχο από το Ιράν.
Οικονομικές πιέσεις
Στο τραπέζι βρίσκεται και το οικονομικό σκέλος, με την Τεχεράνη να ζητά την αποδέσμευση περίπου 6 δισ. δολαρίων από έσοδα πετρελαίου που παραμένουν παγωμένα λόγω κυρώσεων. Την ίδια ώρα, η Ουάσινγκτον εντείνει την πίεση μέσω περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση.
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς θα κρίνουν αν οι δύο πλευρές μπορούν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους ή αν οι συνομιλίες θα οδηγηθούν εκ νέου σε αδιέξοδο.
Διαβάστε επίσης:
Reuters: Επιστροφή ΗΠΑ – Ιράν στο Πακιστάν για νέο γύρο συζητήσεων
