Το επικείμενο τουρκικό νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες δεν αποτελεί ακόμη μία λεκτική πρόκληση της Άγκυρας. Συνιστά οργανωμένη προσπάθεια μετατροπής της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε θεσμικό εργαλείο νομιμοποίησης παράνομων διεκδικήσεων. Η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει νέα πραγματικότητα, όχι μόνο στρατιωτικά αλλά και πολιτικά, επικοινωνιακά και ψυχολογικά.
Η στρατηγική αυτή εξελίσσεται διαχρονικά. Στα διεθνή μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα επιχειρείται σταθερά η δημιουργία εικόνας περί «claims and disputes» ώστε να παρουσιαστεί η τουρκική αναθεωρητική πολιτική ως μία «κανονική διαφορά» δύο πλευρών. Πρόκειται για υβριδική στρατηγική επιρροής. Η μάχη πλέον δεν διεξάγεται μόνο στη θάλασσα αλλά και στην πληροφορία.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο νομικό. Δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική συνεργασία με μία χώρα που δεν αποδέχεται την UNCLOS και αμφισβητεί βασικές αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Η Άγκυρα λειτουργεί στη βάση ισχύος και πίεσης, επιδιώκοντας να δοκιμάζει συνεχώς τα όρια Ελλάδας και Κύπρου.
Για αυτό απαιτούνται συγκεκριμένα και άμεσα σενάρια αντίδρασης.
Πρώτον, εάν η Τουρκία προχωρήσει σε θεσμική κατοχύρωση της «Γαλάζιας Πατρίδας», η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να καταθέσουν άμεσα κοινό στρατηγικό φάκελο σε ΟΗΕ, ΕΕ και ΝΑΤΟ με χάρτες, τεχνικά δεδομένα και σαφή αναφορά ότι επιχειρείται εσωτερική νομιμοποίηση εξωτερικής παρανομίας.
Δεύτερον, εάν τουρκικό ερευνητικό ή γεωτρύπανο κινηθεί σε περιοχές ελληνικών ή κυπριακών κυριαρχικών δικαιωμάτων, η απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί σε ανακοινώσεις. Απαιτείται άμεση ναυτική παρουσία, ενεργοποίηση drones και δορυφορικής επιτήρησης καθώς και καθημερινή δημόσια ενημέρωση συμμάχων και διεθνών Μέσων.
Τρίτον, η πόντιση καλωδίων και ενεργειακών διασυνδέσεων Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ πρέπει να επιταχυνθεί άμεσα. Όσο καθυστερούν τα έργα τόσο αυξάνεται το περιθώριο τουρκικής παρεμπόδισης. Τα έργα αυτά πρέπει να χαρακτηριστούν ευρωπαϊκές υποδομές στρατηγικής ασφάλειας με θεσμική και επιχειρησιακή προστασία.
Τέταρτον, απαιτείται μόνιμος μηχανισμός στρατηγικής επικοινωνίας Ελλάδας και Κύπρου. Κάθε λανθασμένη αναφορά περί «disputed waters» ή «claims» πρέπει να απαντάται άμεσα σε διεθνές επίπεδο. Η Τουρκία επενδύει χρόνια στη διαμόρφωση αφηγήματος. Ο Ελληνισμός δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί αποσπασματικά.
Πέμπτον, χρειάζεται ενίσχυση φυσικής παρουσίας στα νησιά και στις κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές με νέες υποδομές, τεχνολογία επιτήρησης και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Τα νησιά δεν είναι μόνο αμυντικά σημεία αλλά γεωστρατηγικά κέντρα ελέγχου.
Η Ελλάδα και η Κύπρος δεν πρέπει να περιμένουν την επόμενη κρίση για να αντιδράσουν. Πρέπει να δημιουργούν οι ίδιες πρωτοβουλίες πριν δημιουργηθούν νέα τετελεσμένα.
*Ο κ. Ευθυμιόπουλος είναι διευθυντής του Strategy International (SI) και αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής, Vytautas Magnus University
Εφημερίδα Απογευματινή
