Το ερώτημα δεν είναι πλέον ποιος μπορεί να νικήσει ποιον. Αλλά τι ακριβώς θα κερδίσουν η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή από ακόμη έναν πόλεμο; Η περιοχή πληρώνει κάθε φορά ακριβά. Πίσω από τις στρατιωτικές ανακοινώσεις μένουν πόλεις πληγωμένες, οικογένειες ξεριζωμένες, οικονομίες που χρειάζονται δεκαετίες για να ορθοποδήσουν και παιδιά που μαθαίνουν τον φόβο προτού πάνε στο σχολείο. Ο πόλεμος τελειώνει κάποτε. Στις ζωές των ανθρώπων, όμως, συνεχίζεται για γενιές. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επισημαίνει ότι οι οικονομικές πληγές των συγκρούσεων είναι βαθιές, επίμονες και συχνά βαρύτερες ακόμη και από εκείνες μεγάλων φυσικών καταστροφών.
Σήμερα, μάλιστα, το κόστος ταξιδεύει μακρύτερα από το βεληνεκές οποιουδήποτε πυραύλου. Τα Στενά του Ορμούζ αποδεικνύουν πόσο εύκολα μια φωτιά στη Μέση Ανατολή μπορεί να ζεστάνει δυσάρεστα ολόκληρο τον πλανήτη. Περιορίζεται η ναυσιπλοΐα, ακριβαίνουν τα ασφάλιστρα, αυξάνεται η ενέργεια και μαζί της παρασύρεται μια ολόκληρη αλυσίδα προϊόντων και υπηρεσιών. Έτσι, ένας πόλεμος χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά φθάνει τελικά στο πρατήριο καυσίμων της Αθήνας, στο εργοστάσιο της Ασίας, στο σουπερμάρκετ της Ευρώπης, στο σακί με το αλεύρι μιας αφρικανικής οικογένειας. Δεν χρειάζεται ένας πύραυλος να πέσει στο Παρίσι ή στη Σιγκαπούρη για να αισθανθούν οι κάτοικοί τους την έκρηξη. Αρκεί να φθάσει ο λογαριασμός.
Και μέσα σε αυτή την ήδη εύφλεκτη πραγματικότητα προστίθεται τώρα ο φόβος μιας σοβαρότερης αντιπαράθεσης Τουρκίας και Ισραήλ ή ενός νέου μετώπου στην Ανατολική Μεσόγειο. Εάν αυτό συμβεί, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στις δύο χώρες. Θα δοκιμαστούν θαλάσσιοι δρόμοι, αεροπορικές συνδέσεις, τουρισμός, επενδύσεις, ενεργειακά σχέδια και εμπορικές ροές. Ελλάδα και Κύπρος δεν θα μπορούν να παρακολουθούν όσα συμβαίνουν σαν θεατές από ασφαλή κερκίδα. Η γεωγραφία έχει αποφασίσει διαφορετικά για εμάς. Υπάρχει, όμως, μια συνέπεια που δεν χωρά εύκολα σε οικονομικούς πίνακες. Η συνήθεια της ανασφάλειας. Όταν μια περιοχή αρχίζει να θεωρεί φυσιολογικό ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να ανοίξει ακόμη ένα μέτωπο, χάνει σταδιακά την ικανότητά της να σχεδιάζει το αύριο. Και στο τέλος, ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;
Σπάνια εκείνος που έδωσε την εντολή. Τον πληρώνει ο εργαζόμενος στο ταμείο του σουπερμάρκετ, ο μικρομεσαίος στον λογαριασμό του ηλεκτρικού, ο αγρότης στα καύσιμα και στα λιπάσματα, ο ναυτικός ταξιδεύοντας σε επικίνδυνες θάλασσες. Και τον πληρώνουν οι επόμενες γενιές με δημόσια χρέη, χαμένες επενδύσεις και ευκαιρίες που δεν επέστρεψαν ποτέ. Γι’ αυτό πρέπει κάποτε η συζήτηση για τον πόλεμο να εγκαταλείψει τη σχεδόν γοητευτική γλώσσα των στρατιωτικών χαρτών. Τα βέλη πάνω στους χάρτες είναι καθαρά και τακτοποιημένα. Η πραγματικότητα από κάτω τους είναι βρόμικη, αιματηρή και απρόβλεπτη.
Η ισχύς ενός κράτους δεν αποδεικνύεται μόνο από το πόσο μακριά φθάνουν οι πύραυλοί του. Αποδεικνύεται και από το πόσο μακριά μπορεί να δει η ηγεσία του. Η Ανατολική Μεσόγειος δεν χρειάζεται ακόμη έναν νικητή που θα φωτογραφηθεί πάνω σε ερείπια. Χρειάζεται ηγέτες αρκετά δυνατούς ώστε να κάνουν κάτι δυσκολότερο από το να πατήσουν τη σκανδάλη. Γιατί στον επόμενο πόλεμο ίσως κάποιος υψώσει στο τέλος τη σημαία της νίκης. Το ερώτημα είναι τι θα υπάρχει γύρω του όταν την υψώσει.
Eφημερίδα Απογευματινή
