Ισχυρό πολιτικό πλήγμα δέχεται ο Ντόναλντ Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, καθώς οι Δημοκρατικοί ανακτούν τον έλεγχο του Κογκρέσου, αποσπώντας πέντε έδρες στη Γερουσία από τους Ρεπουμπλικανούς και περισσότερες από έξι εκλογικές περιφέρειες στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Η ακρίβεια, η δυσαρέσκεια για την κυβερνητική πολιτική, αλλά και η απομάκρυνση νεότερων και Ισπανόφωνων ψηφοφόρων από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα φαίνεται πως διαμόρφωσαν ένα αποτέλεσμα που περιορίζει σημαντικά τα πολιτικά περιθώρια του Αμερικανού προέδρου.
Οι νίκες των Δημοκρατικών επεκτάθηκαν σε πολιτείες που αποτελούν παραδοσιακά προπύργια των Ρεπουμπλικανών. Το Τέξας, το Κάνσας και η Νότια Καρολίνα εξέλεξαν Δημοκρατικούς γερουσιαστές, ενώ το κόμμα κατάφερε να αποσπάσει έδρες από τους αντιπάλους του στη Βόρεια Καρολίνα και το Οχάιο. Το αποτέλεσμα αποτυπώνει την εκλογική δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ, ο οποίος είχε καλέσει τους ψηφοφόρους να προσέλθουν στις κάλπες σαν να ήταν ο ίδιος υποψήφιος.
Σύμφωνα με την έρευνα AP Voter Poll του Associated Press, οι περισσότεροι ψηφοφόροι θεωρούν την κυβέρνηση Τραμπ υπεύθυνη για το υψηλό κόστος ζωής, ενώ επιθυμούν το Κογκρέσο να ασκεί αυστηρότερο έλεγχο στην προεδρική εξουσία. Ζητούν, δηλαδή, ισχυρότερα θεσμικά αντίβαρα και περιορισμό της δυνατότητας του προέδρου να ενεργεί χωρίς ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Ο Τραμπ, η δημοτικότητα του οποίου βρίσκεται κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, εν μέσω δυσαρέσκειας για τον πόλεμο με το Ιράν και την επακόλουθη αύξηση των τιμών των καυσίμων, δηλώνει ότι θα αποδεχθεί το εκλογικό αποτέλεσμα. Έχει, ωστόσο, προαναγγείλει ότι θα χρησιμοποιήσει το δικαίωμα του προεδρικού βέτο για να εμποδίσει νομοθετικές πρωτοβουλίες των Δημοκρατικών, προειδοποιώντας για μια περίοδο έντονης αντιπαράθεσης στην Ουάσινγκτον.
Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν έδαφος στη Γερουσία
Η επικράτηση των Δημοκρατικών στη Γερουσία στηρίχθηκε σε μια σειρά εκλογικών ανατροπών, ακόμη και σε πολιτείες όπου οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούσαν ισχυρή παρουσία. Ο Τζος Τούρεκ επικράτησε της Ρεπουμπλικανής βουλευτή Άσλεϊ Χίνσον στην Αϊόβα, ενώ ο Άνταμ Χάμιλτον νίκησε τον εν ενεργεία γερουσιαστή Ρότζερ Μάρσαλ στο Κάνσας.
Στο Τέξας, ο Τζέιμς Ταλαρίκο επικράτησε του Κεν Πάξτον, ενώ στη Νότια Καρολίνα η Άνι Άντριους νίκησε την Ντάρλιν Γκράχαμ. Στο Οχάιο, ο Σέροντ Μπράουν κέρδισε τον γερουσιαστή Τζον Χάστεντ, ενώ στη Βόρεια Καρολίνα ο Ρόι Κούπερ εξασφάλισε την ανοιχτή έδρα της πολιτείας.
Σημαντική ήταν και η επανεκλογή του Δημοκρατικού γερουσιαστή Τζον Όσοφ στην Τζόρτζια, ο οποίος επικράτησε του Ρεπουμπλικανού βουλευτή Μάικ Κόλινς, στερώντας από τους Ρεπουμπλικανούς μια έδρα που θεωρούσαν ότι είχαν σοβαρές πιθανότητες να κερδίσουν.
Στο Νιου Χάμσαϊρ, ο Κρις Πάπας επικράτησε του πρώην γερουσιαστή Τζον Σανούνου και εξασφάλισε την έδρα της Δημοκρατικής γερουσιαστή Τζιν Σαχίν, η οποία αποχωρεί από την πολιτική.
Οι ανατροπές στη Βουλή των Αντιπροσώπων
Παράλληλα με τη Γερουσία, οι Δημοκρατικοί ανακτούν την πλειοψηφία και στη Βουλή των Αντιπροσώπων, καταγράφοντας νίκες σε κρίσιμες εκλογικές περιφέρειες. Μεταξύ των Ρεπουμπλικανών που έχασαν τις έδρες τους βρίσκονται ο Τομ Κιν από το Νιου Τζέρσεϊ και οι Ράιαν Μακένζι, Σκοτ Πέρι και Ρομπ Μπρεσνάχαν από την Πενσιλβάνια.
Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν επίσης ανοιχτές έδρες στη Βόρεια Καρολίνα και το Κεντάκι. Η Τζέιμι Έιτζερ επικράτησε της Ρεπουμπλικανής Τζένιφερ Καπς Μπάλκκομ στη Βόρεια Καρολίνα, καταγράφοντας μία από τις πρώτες αλλαγές έδρας υπέρ του κόμματός της.
Μια ακόμη ανατροπή σημειώθηκε στο Νιου Τζέρσεϊ, όπου η Ρεμπέκα Μπένετ, πρώην πιλότος ελικοπτέρων του Πολεμικού Ναυτικού, νίκησε τον Ρεπουμπλικανό βουλευτή Τομ Κιν. Ο τελευταίος είχε απουσιάσει επί τέσσερις μήνες από τις ψηφοφορίες στην Ουάσινγκτον, καθώς υποβαλλόταν σε θεραπεία για κατάθλιψη, διάγνωση την οποία γνωστοποίησε μετά την επιστροφή του στα κοινοβουλευτικά του καθήκοντα.
Οι Δημοκρατικοί είχαν επενδύσει πολιτικά στη δυσαρέσκεια των πολιτών για την πορεία της οικονομίας και την αδυναμία της κυβέρνησης να περιορίσει το κόστος ζωής. Στην προεκλογική τους επιχειρηματολογία ανέδειξαν την αύξηση των τιμών, την επιβάρυνση από τα καύσιμα και τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα αμερικανικά νοικοκυριά.
Παράλληλα, άσκησαν κριτική στις προτεραιότητες του προέδρου, υποστηρίζοντας ότι δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην αναμόρφωση και την πολυτελή διακόσμηση της αμερικανικής πρωτεύουσας παρά στην αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων των πολιτών.
Οι Ρεπουμπλικανοί επιχείρησαν να ανακόψουν την εκλογική δυναμική των αντιπάλων τους με σημαντικές προεκλογικές δαπάνες, διαθέτοντας δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε πολιτείες και εκλογικές περιφέρειες που ο Τραμπ είχε κερδίσει με μεγάλη διαφορά πριν από δύο χρόνια. Ο ίδιος ο πρόεδρος περιόδευσε σε ορισμένες από τις πλέον συντηρητικές πολιτείες, επιχειρώντας να ενισχύσει τους υποψηφίους του.
Παρά την οικονομική τους υπεροχή στην προεκλογική εκστρατεία, οι Ρεπουμπλικανοί προετοιμάζονταν για το ενδεχόμενο απώλειας της Βουλής, ενώ έδιναν μάχη για να διατηρήσουν τη Γερουσία. Η εξέλιξη αυτή θεωρούνταν λιγότερο πιθανή στις αρχές της χρονιάς, όταν ο εκλογικός χάρτης εμφανιζόταν ευνοϊκός για το κόμμα.
Παρά τις απώλειες, οι Ρεπουμπλικανοί διατήρησαν έδρες σε επιμέρους αναμετρήσεις. Η γερουσιαστής Άσλεϊ Μούντι επικράτησε στην ειδική εκλογική αναμέτρηση της Φλόριντα, εξασφαλίζοντας την ολοκλήρωση της θητείας του Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος ανέλαβε υπουργός Εξωτερικών στην κυβέρνηση Τραμπ το 2025.
Στο Γουαϊόμινγκ, η βουλευτής Χάριετ Χέιγκμαν κέρδισε την έδρα της Γερουσίας, διαδεχόμενη τη γερουσιαστή Σίνθια Λάμις, η οποία αποχωρεί.
Το συνολικό αποτέλεσμα, ωστόσο, διαμορφώνει ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον για τον Λευκό Οίκο. Με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν τη Γερουσία και να διαθέτουν πλέον την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα Κογκρέσο που δεν θα ελέγχεται από το κόμμα του.
Η προαναγγελία χρήσης του προεδρικού βέτο προμηνύει σκληρή αντιπαράθεση για τη νομοθετική ατζέντα, τις κυβερνητικές επιλογές και τις πολιτικές προτεραιότητες των δύο τελευταίων ετών της προεδρικής θητείας του.
Τραμπ: «Δεν αισθάνομαι ένοχος – Μπορώ να συνεργαστώ με τους Δημοκρατικούς»
Ανοικτός στο ενδεχόμενο συνεργασίας με τους Δημοκρατικούς σε επιμέρους ζητήματα, μεταξύ των οποίων και το μεταναστευτικό, εμφανίστηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, στον απόηχο της εκλογικής ήττας των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνώρισε ότι οι πολιτικοί του αντίπαλοι έκαναν «καλή δουλειά» στην προεκλογική εκστρατεία, χωρίς ωστόσο να αποδεχθεί ότι το αποτέλεσμα συνιστά προσωπική αποδοκιμασία της πολιτικής του.
Σε συνέντευξή του στο Fox News, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι Δημοκρατικοί αγωνίστηκαν σκληρά και κατάφεραν να αξιοποιήσουν το πολιτικό κλίμα που είχε διαμορφωθεί. «Νομίζω ότι οι Δημοκρατικοί έκαναν καλή δουλειά. Το πιστεύω πραγματικά. Νομίζω ότι έκαναν καλή δουλειά. Αγωνίστηκαν σκληρά», ανέφερε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε ότι υπήρχε μια «διάθεση στην ατμόσφαιρα», ενώ συμπλήρωσε πως «δεν θα πρέπει να αισθάνομαι ένοχος».
Ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεννόησης με την αντιπολίτευση για το μεταναστευτικό, ένα από τα βασικά πεδία της πολιτικής του ατζέντας. Παράλληλα, εμφανίστηκε πρόθυμος να εξετάσει συνεργασίες και σε άλλους τομείς, χωρίς να προσδιορίσει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. Την ίδια στιγμή, ξεκαθάρισε ότι δεν θεωρεί αναγκαίες αλλαγές στο υπουργικό του συμβούλιο, παρά τις πολιτικές πιέσεις που αναμένεται να ακολουθήσουν το εκλογικό αποτέλεσμα.
«Δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο»
Παρά τις απώλειες των Ρεπουμπλικανών, ο Τραμπ δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να αναγνωρίσει προσωπική ευθύνη για την εκλογική έκβαση. «Εγώ δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο» και «αν ήμουν, θα είχαμε κερδίσει θριαμβευτικά!», έγραψε στο Truth Social, χρησιμοποιώντας κεφαλαία γράμματα στην τελευταία λέξη, όπως συνηθίζει.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη στάση που είχε κρατήσει κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, όταν επαναλάμβανε προς τους υποστηρικτές των Ρεπουμπλικανών ότι έπρεπε να ψηφίσουν «σαν» να ήταν ο ίδιος υποψήφιος. Με αυτόν τον τρόπο είχε συνδέσει άμεσα την εκλογική αναμέτρηση με την προεδρία του, καλώντας τους ψηφοφόρους να στηρίξουν τους υποψηφίους του κόμματος.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο, επιχείρησε να υποβαθμίσει τη σημασία της ήττας, υποστηρίζοντας ότι το αποτέλεσμα δεν πρόκειται να μεταβάλει τη στάση της κυβέρνησης. «Ανεξαρτήτως αποτελέσματος, ο πρόεδρος Τραμπ θα είναι ακόμα πιο αποφασισμένος να σταματήσει τη ριζοσπαστική αριστερά. Δέστε τις ζώνες σας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η ίδια πηγή υποστήριξε ότι οι ψηφοφόροι του Τραμπ κινητοποιούνται περισσότερο όταν ο ίδιος βρίσκεται στο ψηφοδέλτιο, ενώ απέδωσε μέρος της εκλογικής αποτυχίας στην ποιότητα των υποψηφίων των Ρεπουμπλικανών. Όπως σημείωσε, ο πρόεδρος είχε πραγματοποιήσει περισσότερες προεκλογικές εμφανίσεις από τους ίδιους τους υποψηφίους, αναφερόμενη στις δεκάδες συγκεντρώσεις και περιοδείες του. Ωστόσο, ο ίδιος ο Τραμπ είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επιλογή υποψηφίων σε κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις.
Η επίθεση στο Fox News πριν από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων
Η ενόχληση του Αμερικανού προέδρου είχε γίνει εμφανής ήδη πριν αρχίσει να διαμορφώνεται η εικόνα της εκλογικής ήττας. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο Τραμπ δημοσίευσε στο Truth Social τρία μηνύματα με επιθέσεις κατά του Fox News, του τηλεοπτικού δικτύου που παραδοσιακά απευθύνεται στο συντηρητικό ακροατήριο των ΗΠΑ.
Ο πρόεδρος κατηγόρησε το δίκτυο ότι επιχειρούσε να τον πλήξει σκόπιμα, στρέφοντας τα πυρά του τόσο κατά πολιτικής αναλύτριας που συμμετείχε σε εκπομπή όσο και κατά των δημοσκοπήσεων που παρουσίαζε το κανάλι. Σε μία από τις αναρτήσεις του χαρακτήρισε την αναλύτρια «χαζή σαν κοτρόνα», ενώ σε άλλη επέκρινε τις ερωτήσεις των δημοσκοπήσεων, υποστηρίζοντας ότι συνιστούσαν προσωπική επίθεση εναντίον του.
«Είναι εναντίον μου», ανέφερε σε τρίτη ανάρτηση, αποδίδοντας στην κριτική του δικτύου και την πτώση της τηλεθέασής του.
Η επικράτηση των Δημοκρατικών στη Γερουσία και η ανάκτηση της πλειοψηφίας στη Βουλή των Αντιπροσώπων δημιουργούν νέα δεδομένα για τη δεύτερη προεδρική θητεία του Τραμπ. Η αλλαγή των κοινοβουλευτικών συσχετισμών ανοίγει τον δρόμο για ενισχυμένο έλεγχο της κυβέρνησης από την αντιπολίτευση και για την έναρξη ερευνών στη Βουλή των Αντιπροσώπων σχετικά με κυβερνητικές αποφάσεις και χειρισμούς.
Παράλληλα, η απώλεια του ελέγχου της Γερουσίας περιορίζει τη δυνατότητα του προέδρου να προωθεί διορισμούς σε κρίσιμες ομοσπονδιακές θέσεις. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περίπτωση που κενωθεί κάποια από τις εννέα θέσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου, τα μέλη του οποίου υπηρετούν ουσιαστικά ισοβίως.
Ο Τραμπ είχε ήδη προειδοποιήσει ότι θα χρησιμοποιήσει το δικαίωμα του προεδρικού βέτο για να μπλοκάρει πρωτοβουλίες των Δημοκρατικών, ενώ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι δεν θα διστάσει να αψηφήσει το Κογκρέσο εφόσον περάσει στον έλεγχο της αντιπολίτευσης.
Παρά τους περιορισμούς που δημιουργεί ο νέος κοινοβουλευτικός συσχετισμός, ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί σημαντικά περιθώρια κινήσεων στην εξωτερική πολιτική και στον στρατιωτικό τομέα. Έτσι, η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών αναμένεται να μεταφέρει το επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης στο εσωτερικό της Ουάσινγκτον, χωρίς να συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχους περιορισμούς στις διπλωματικές και στρατιωτικές πρωτοβουλίες του Λευκού Οίκου.
