Μπροστά σε μία από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις των τελευταίων ετών βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, καθώς όλα συγκλίνουν στο ότι στην προσεχή συνεδρίασή της θα προχωρήσει σε αύξηση των βασικών επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, σηματοδοτώντας την πρώτη ανοδική κίνηση από τον Σεπτέμβριο του 2023.
Εφόσον επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις των αγορών, το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων θα διαμορφωθεί στο 2,25%, ανακόπτοντας τον κύκλο χαλάρωσης που είχε ξεκινήσει το καλοκαίρι του 2024 και οδήγησε σε συνολική μείωση των επιτοκίων κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν χρόνο.
Η παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή έχει μεταβάλει ριζικά τις οικονομικές προβλέψεις. Η συνέχιση των συγκρούσεων, σε συνδυασμό με τη σοβαρή διαταραχή στις ενεργειακές ροές και τη μειωμένη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, έχει προκαλέσει νέα εκτίναξη στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρωζώνη, αναγκάζοντας την ΕΚΤ να επανεξετάσει τη μέχρι πρότινος πιο ήπια στάση της.
Καθοριστικό μήνυμα προς τις αγορές έστειλε η Isabel Schnabel, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, η οποία υποστήριξε δημόσια την ανάγκη αύξησης των επιτοκίων, επισημαίνοντας ότι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης διαχέονται πλέον σε ολόκληρη την οικονομία.
Σύμφωνα με την ίδια, ακόμη και μία πιθανή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν θα ήταν αρκετή για να επαναφέρει άμεσα τις τιμές ενέργειας στα προ κρίσης επίπεδα, καθώς σημαντικές ενεργειακές υποδομές έχουν ήδη υποστεί ζημιές.
Ο πληθωρισμός επιστρέφει στο προσκήνιο
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πορεία του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη.
Ο ετήσιος δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε στο 3,2% τον Μάιο, έναντι 3% τον Απρίλιο, συνεχίζοντας την ανοδική τάση που καταγράφεται από τις αρχές του έτους.
Βασικός μοχλός της ανόδου παραμένει η ενέργεια, με τις τιμές να εμφανίζουν αύξηση 10,9% σε ετήσια βάση. Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά την έναρξη της κρίσης παρατηρείται σαφής μεταφορά του κόστους και σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Οι υπηρεσίες, αλλά και τα βιομηχανικά προϊόντα εκτός ενέργειας, καταγράφουν πλέον αυξήσεις τιμών, ένδειξη ότι οι δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις αρχίζουν να παγιώνονται.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της S&P Global, Chris Williamson, προειδοποιεί ότι οι πληθωριστικές πιέσεις βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών και πλέον ετών, εκτιμώντας ότι ο πληθωρισμός ενδέχεται να προσεγγίσει ακόμη και το 4% τους επόμενους μήνες.
Παρά τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό, η ΕΚΤ καλείται να αντιμετωπίσει και έναν δεύτερο κίνδυνο: την εξασθένηση της οικονομικής δραστηριότητας.
Η οικονομία της Ευρωζώνης κατέγραψε συρρίκνωση 0,2% το πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι παρόμοια εικόνα μπορεί να διαμορφωθεί και κατά το δεύτερο τρίμηνο.
Οι έρευνες επιχειρηματικού κλίματος καταγράφουν επιβράδυνση της ζήτησης, περιορισμό των επενδύσεων και αυξημένη αβεβαιότητα, γεγονός που δυσκολεύει τη λήψη αποφάσεων από τη Φρανκφούρτη.
Μία νέα αύξηση επιτοκίων ενδέχεται να συμβάλει στον περιορισμό του πληθωρισμού, ταυτόχρονα όμως μπορεί να μειώσει περαιτέρω την κατανάλωση και τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και νοικοκυριών, επιβαρύνοντας την ανάπτυξη.
Οι αναλυτές θεωρούν σχεδόν βέβαιη την αύξηση της ερχόμενης Πέμπτης, ωστόσο το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως στις επόμενες κινήσεις της ΕΚΤ.
Η κεντρική τράπεζα αναμένεται να επαναλάβει ότι οι αποφάσεις της θα εξακολουθήσουν να λαμβάνονται συνεδρίαση προς συνεδρίαση, με βάση τα διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα.
Παρά ταύτα, έρευνες μεταξύ οικονομολόγων και οι αποτιμήσεις των αγορών χρήματος δείχνουν ότι σημαντικό μέρος των επενδυτών προεξοφλεί ήδη και δεύτερη αύξηση επιτοκίων εντός του 2026, πιθανότατα το φθινόπωρο.
Η επόμενη περίοδος αναμένεται καθοριστική για τη νομισματική πολιτική της Ευρωζώνης. Από τη μία πλευρά, η επιμονή του πληθωρισμού επιβάλλει αυστηρότερη στάση. Από την άλλη, η επιβράδυνση της οικονομίας αυξάνει τον κίνδυνο ύφεσης.
