Σε ένα νέο, αυστηρότερο πλαίσιο υπηρεσιακής εξέλιξης οδηγούνται οι δημόσιοι υπάλληλοι, καθώς το υπό συζήτηση νομοσχέδιο στη Βουλή συνδέει ακόμη περισσότερο τη βαθμολογική και επαγγελματική πορεία τους με την αξιολόγηση, τις δεξιότητες, τις εξετάσεις και την κρίση των προϊσταμένων. Το νομοσχέδιο, σύμφωνα με την κριτική που ασκείται από την ΑΔΕΔΥ, η οποία απέστειλε χθες τις προτάσεις της στον υπουργό Εσωτερικών, αποτελεί συνέχεια των αλλαγών στο Πειθαρχικό Δίκαιο και έρχεται να δημιουργήσει ένα νέο μοντέλο διοίκησης, στο οποίο η υπηρεσιακή εξέλιξη δεν θα εξαρτάται μόνο από τα χρόνια υπηρεσίας και τα τυπικά προσόντα, αλλά και από την αξιολόγηση της απόδοσης και των δεξιοτήτων κάθε υπαλλήλου.
Προϋπηρεσία από τον εισαγωγικό μέχρι τον καταληκτικό βαθμό
| Εκπαιδευτική κατηγορία | Ελάχιστος χρόνος (νέο σύστημα) |
|---|---|
| ΠΕ | 16 έτη |
| ΤΕ | 19 έτη |
| ΔΕ | 25 έτη |
| ΥΕ | 25 έτη |
Πακέτο παρεμβάσεων
Το συνολικό πακέτο των αλλαγών δημιουργεί ένα διαφορετικό μοντέλο υπηρεσιακής εξέλιξης. Η βαθμολογική προαγωγή συνδέεται με την αξιολόγηση. Η αξιολόγηση συνδέεται με τις δεξιότητες. Η πρόσβαση σε θέσεις ευθύνης συνδέεται με τον βαθμό και την αξιολόγηση, ενώ η επιλογή προϊσταμένων περνά από γραπτές εξετάσεις και συνεντεύξεις. Παράλληλα, η ψηφιακή κάρτα δημιουργεί ένα ακόμη επίπεδο καταγραφής της υπηρεσιακής παρουσίας. Αναλυτικά:
1. Νέο βαθμολόγιο
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά το βαθμολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων. Η νέα κλίμακα προβλέπει επτά βαθμούς, έναντι πέντε σήμερα. Ο βαθμός Α΄ θα αφορά τους Γενικούς Διευθυντές και ο βαθμός Β΄ τους Διευθυντές, ενώ για τη μεγάλη πλειονότητα των υπαλλήλων καταληκτικός βαθμός θα είναι ο Γ΄. Για τους υπαλλήλους κατηγορίας ΥΕ, ο καταληκτικός βαθμός θα είναι ο Δ΄. Η συγκεκριμένη αλλαγή προκαλεί έντονες αντιδράσεις, καθώς η ΑΔΕΔΥ υποστηρίζει ότι οδηγεί σε αυτοδίκαιη βαθμολογική υποβάθμιση υπαλλήλων που σήμερα βρίσκονται στους ανώτερους βαθμούς.
Παράλληλα, αυξάνονται σημαντικά τα απαιτούμενα χρόνια για τη μετάβαση από τον εισαγωγικό στον καταληκτικό βαθμό (βλ. σχετ. πίνακα). Ωστόσο, η συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου υπηρεσίας δεν σημαίνει αυτόματη προαγωγή. Ο υπάλληλος θα πρέπει να αξιολογείται θετικά και ως προς τις εννέα δεξιότητες του Ενιαίου Πλαισίου Δεξιοτήτων. Με αυτόν τον τρόπο, η αξιολόγηση μετατρέπεται σε βασικό μηχανισμό για την υπηρεσιακή εξέλιξη.
2. «Κλειδί» για την εξέλιξη
Η εξέλιξη στον επόμενο βαθμό θα περνά πλέον από την αξιολόγηση των δεξιοτήτων του υπαλλήλου. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα επιτάχυνσης της βαθμολογικής εξέλιξης για υπαλλήλους που θα έχουν αξιολογηθεί ως «υψηλής απόδοσης και δυνατοτήτων» για τρία συνεχόμενα έτη. Σύμφωνα με την ΑΔΕΔΥ, ωστόσο, έτσι δημιουργείται ένα σύστημα δύο ταχυτήτων: από τη μία, οι υπάλληλοι που θα προχωρούν ταχύτερα και, από την άλλη, εκείνοι που θα παραμένουν στάσιμοι εφόσον δεν πληρούν τα κριτήρια αξιολόγησης.
3. Και οι κρίνοντες κρίνονται
Μεγάλες αλλαγές προβλέπονται και στη διαδικασία επιλογής προϊσταμένων, καθώς το νέο σύστημα προβλέπει τη δημιουργία Μητρώου Υποψηφίων Προϊσταμένων και γραπτή εξέταση υπό την εποπτεία του ΑΣΕΠ. Ωστόσο, η κριτική που ασκείται είναι ότι το νέο σύστημα δεν «μηδενίζει» το κοντέρ, αλλά πριμοδοτεί σημαντικά όσους έχουν ήδη ασκήσει καθήκοντα προϊσταμένου. Παράλληλα, για την ένταξη στο Μητρώο προβλέπεται ως προϋπόθεση η κατοχή τουλάχιστον του βαθμού Ε΄. Εφόσον όμως η προαγωγή συνδέεται με την αξιολόγηση, δημιουργείται ένας επιπλέον μηχανισμός αποκλεισμού από τη διαδικασία επιλογής.
4. Απεργία-αποχή και επιπτώσεις
Ιδιαίτερα αιχμηρές είναι οι αντιδράσεις της ΑΔΕΔΥ για τις διατάξεις που συνδέουν την απεργία-αποχή από την αξιολόγηση με την υπηρεσιακή εξέλιξη. Με βάση την κριτική που διατυπώνεται, υπάλληλος στον οποίο έχει ασκηθεί πειθαρχική δίωξη για συμμετοχή στην απεργία-αποχή δεν θα μπορεί να ενταχθεί στο Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων. Αντίστοιχα, προβλέπεται δυνατότητα παύσης προϊσταμένου, σε περίπτωση άσκησης σχετικής πειθαρχικής δίωξης.
5. Γραπτά τεστ
Η γραπτή εξέταση αποκτά κομβικό ρόλο στην επιλογή Διευθυντών και Τμηματαρχών, καθώς θα αντιστοιχεί στο 50% της συνολικής μοριοδότησης. Το υπόλοιπο 50% θα προκύπτει από τυπικά προσόντα, εργασιακή εμπειρία και άσκηση καθηκόντων ευθύνης. Στην πράξη, η εξέταση θα εστιάζει σε μεγάλο βαθμό στις δεξιότητες του Ενιαίου Πλαισίου Δεξιοτήτων και μπορεί να περιλαμβάνει ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Αυτό προκαλεί αντιδράσεις, καθώς υποστηρίζεται ότι υποβαθμίζεται η ολοκληρωμένη γνώση και δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην κατοχή συγκεκριμένων «δεξιοτήτων».
Το νομοσχέδιο θέτει και συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη συμμετοχή στην πρώτη γραπτή εξέταση, καθώς οι υποψήφιοι θα πρέπει να διαθέτουν είτε τουλάχιστον έξι χρόνια συνολικής πραγματικής δημόσιας υπηρεσίας στην αντίστοιχη κατηγορία εκπαίδευσης είτε δέκα χρόνια συνολικής πραγματικής δημόσιας υπηρεσίας, από τα οποία τουλάχιστον τρία στην αντίστοιχη κατηγορία. Έτσι, ένα σημαντικό τμήμα των νεότερων δημοσίων υπαλλήλων δεν θα έχει δικαίωμα συμμετοχής στην πρώτη διαδικασία.
Σημαντικές παρεμβάσεις προβλέπονται και για το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης, καθώς η εκπαίδευση των στελεχών συνδέεται περισσότερο με την αποτελεσματικότητα και την παραγωγικότητα του Δημοσίου και με την υποστήριξη ενός σύγχρονου παραγωγικού μοντέλου οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Παράλληλα, στον διαγωνισμό για την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης ενισχύεται η βαρύτητα των τεστ δεξιοτήτων.
Το μοντέλο που προωθείται δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις δεξιότητες και μικρότερη στην παραδοσιακή εξέταση επιστημονικών και θεωρητικών γνώσεων. Ακόμη και η εξέταση μαθημάτων Δημόσιας Διοίκησης μπορεί να πραγματοποιείται με ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, χωρίς να είναι απαραίτητη η ανάπτυξη κειμένου.
6. Κομβική η συνέντευξη
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η συνέντευξη στην ΕΣΔΔΑ, καθώς ο τελικός συντελεστής της φτάνει το 34%. Η ΑΔΕΔΥ εκφράζει επιφυλάξεις για την αυξημένη βαρύτητα της συνέντευξης, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να περιορίσει τη σημασία των αντικειμενικών κριτηρίων. Παράλληλα, προβλέπεται συμμετοχή ψυχολόγου ή εξειδικευμένου επαγγελματία στη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων, χωρίς δικαίωμα βαθμολογίας. Επίσης, προβλέπεται ότι το 50% των θέσεων του εισαγωγικού διαγωνισμού θα καλύπτεται υποχρεωτικά από πτυχιούχους συγκεκριμένων κατηγοριών, όπως μηχανικούς, πληροφορικούς, οικονομολόγους και λογιστές.
Παράλληλα, αυστηροποιούνται οι προϋποθέσεις συμμετοχής δημοσίων υπαλλήλων στον εισαγωγικό διαγωνισμό της ΕΣΔΔΑ, καθώς -μεταξύ άλλων- τίθεται ως προϋπόθεση να μην υπάρχει εκκρεμής πειθαρχική δίωξη, καταδικαστική πειθαρχική απόφαση ή διοικητικό μέτρο κατά την τελευταία πενταετία. Ακόμη αυστηρότερες είναι οι συνέπειες για σπουδαστές που αποβάλλονται λόγω αδικαιολόγητων απουσιών ή πειθαρχικών παραπτωμάτων. Προβλέπεται, υπό τις προϋποθέσεις του νομοσχεδίου, μη διορισμός, επιστροφή των καθαρών αποδοχών που έλαβαν κατά τη διάρκεια των σπουδών και αποκλεισμός από νέο εισαγωγικό διαγωνισμό της ΕΣΔΔΑ ή διαγωνισμό του ΑΣΕΠ για πέντε χρόνια.
Στο ΕΚΔΔΑ προβλέπεται επίσης η δημιουργία «Ακαδημίας Ηγεσίας», με τη νέα δομή να προορίζεται για την εκπαίδευση ανώτερων στελεχών της Δημόσιας Διοίκησης, ενώ προβλέπεται δυνατότητα συμμετοχής και υπαλλήλων που επιθυμούν να αποκτήσουν προσόν επιλογής για θέση ευθύνης. Την ίδια στιγμή, το ΙΝΕΠ μετονομάζεται σε Ακαδημία Επαγγελματικής Ανάπτυξης Δημοσίων Υπαλλήλων, σηματοδοτώντας μία ευρύτερη αλλαγή στη φιλοσοφία της επιμόρφωσης.
7. Βιομετρική τεχνολογία
Στο τελευταίο κομμάτι του νομοσχεδίου βρίσκεται μία από τις πλέον πολυσυζητημένες ρυθμίσεις: η εισαγωγή ψηφιακής κάρτας για την καταγραφή της φυσικής παρουσίας των δημοσίων υπαλλήλων. Η ρύθμιση προβλέπει ακόμη και τη δυνατότητα χρήσης βιομετρικής τεχνολογίας.
Εφημερίδα Απογευματινή
