Μια νέα δυνατότητα για χιλιάδες νοικοκυριά που μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν την ηλιακή ενέργεια ανοίγει το νέο θεσμικό πλαίσιο για την «αυτοπαραγωγή και αυτοκατανάλωση». Για πρώτη φορά θεσμοθετείται η δυνατότητα εγκατάστασης μικρών φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι, ισχύος έως 800 Watt, με στόχο η παραγόμενη ενέργεια να χρησιμοποιείται για την κάλυψη των αναγκών του ίδιου του καταναλωτή και να περιορίζει τον λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος, ειδικά σε συσκευές με χαμηλή κατανάλωση ρεύματος.
Παράλληλα, όμως, το νέο καθεστώς διευκολύνει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και συστημάτων αποθήκευσης από επιχειρήσεις, επαγγελματίες, αγρότες αλλά και συλλογικά σχήματα με υψηλές καταναλώσεις, ενώ απλοποιεί τις διαδικασίες και ενισχύει τη χρήση «έξυπνων» μετρητών.
Νέο τοπίο
Η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, και του υφυπουργού, Νίκου Τσάφου, που δημοσιεύτηκε χθες, επιχειρεί να αλλάξει το τοπίο στην αυτοκατανάλωση, δίνοντας περισσότερες επιλογές στους καταναλωτές να παράγουν, να αποθηκεύουν και να καταναλώνουν τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια. Το νέο πλαίσιο αποτελεί μέρος του σχεδιασμού για τη μείωση του ενεργειακού κόστους κατά 30% σε ορίζοντα τριετίας. Η στήριξη της πολιτείας, η ανταπόκριση των πολιτών και η δυναμική του θεσμού στη χώρα μας αποτυπώνονται και στα 38.812 συστήματα αυτοκατανάλωσης που τέθηκαν σε λειτουργία από το 2020 ως σήμερα, συνολικής ισχύος 1.128 ΜW, με σημαντική συμμετοχή νοικοκυριών και επιχειρήσεων, σε σύγκριση με την περίοδο 2015-2019, κατά την οποία τέθηκαν σε λειτουργία μόλις 1.772 συστήματα ισχύος 36 MW.
1. Εγκατάσταση
Η σημαντικότερη αλλαγή για τα νοικοκυριά είναι η δυνατότητα εγκατάστασης μικρού φωτοβολταϊκού συστήματος μέγιστης ισχύος παραγωγής 800 Watt. Πρόκειται για τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι», τα οποία απευθύνονται κυρίως σε καταναλωτές που ζουν σε διαμερίσματα και δεν διαθέτουν στέγη ή άλλο κατάλληλο χώρο για ένα μεγαλύτερο σύστημα.
Το σύστημα μπορεί να έχει εγκατεστημένη ισχύ έως 1.000 Watt και να συνδυάζεται με μπαταρία αποθήκευσης, με βασική προϋπόθεση ότι προορίζεται αποκλειστικά για την κάλυψη των ίδιων καταναλώσεων. Αυτό σημαίνει ότι η ενέργεια που παράγεται από τα πάνελ χρησιμοποιείται κατά προτεραιότητα από το σπίτι. Όσο περισσότερη από την παραγόμενη ενέργεια καταναλώνεται την ίδια στιγμή τόσο μεγαλύτερο είναι το όφελος για τον καταναλωτή, καθώς μειώνεται η ενέργεια που χρειάζεται να αγοράσει από το δίκτυο.
Ωστόσο, η εγκατάσταση δεν μπορεί να γίνει ακόμη αυθαίρετα. Ο ΔΕΔΔΗΕ θα καθορίσει ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας για την εγκατάσταση, τη σύνδεση και τη λειτουργία των συστημάτων, ενώ θα απαιτείται επιβεβαίωση από μηχανικό ή εγκαταστάτη. Επιπλέον, θα είναι υποχρεωτική η εγκατάσταση «έξυπνου» μετρητή και η παροχή θα πρέπει να διαθέτει ενεργή Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη. Η ειδική ψηφιακή διαδικασία ενημέρωσης για τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού θα πραγματοποιείται μέσω ψηφιακής πύλης του ΔΕΔΔΗΕ, η οποία αναμένεται να λειτουργήσει έως το τέλος του έτους.
Οι προδιαγραφές ασφαλείας προβλέπεται να αναρτηθούν έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Επομένως για τα νοικοκυριά το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η δημοσιοποίηση των τεχνικών κανόνων από τον διαχειριστή. Υπάρχει πάντως ένας ακόμη περιορισμός. Ο ΔΕΔΔΗΕ θα μπορεί να αποκλείει την εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών μπαλκονιού σε τμήματα του δικτύου όπου δεν υπάρχει επαρκής δυνατότητα απορρόφησης της πρόσθετης παραγωγής.
2. Αποθήκευση
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται στα φωτοβολταϊκά. Για πρώτη φορά δίνεται ρητά η δυνατότητα εγκατάστασης και μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης, δηλαδή μπαταριών χωρίς να υπάρχει υποχρεωτικά φωτοβολταϊκό. Η λογική έχει ως εξής: η ενέργεια μπορεί να αποθηκεύεται όταν είναι διαθέσιμη ή όταν η τιμή της είναι χαμηλότερη και να χρησιμοποιείται αργότερα, όταν οι ανάγκες αυξάνονται. Με αυτόν τον τρόπο αυξάνεται η ιδιοκατανάλωση και περιορίζεται η εξάρτηση από το δίκτυο.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για επιχειρήσεις, οι οποίες μπορούν να συνδυάσουν φωτοβολταϊκό και μπαταρία ώστε να αξιοποιούν μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας που παράγουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ένας φούρνος: όταν το φωτοβολταϊκό παράγει περισσότερη ενέργεια από αυτή που καταναλώνει εκείνη τη στιγμή η επιχείρηση, το πλεόνασμα μπορεί να αποθηκευτεί και να χρησιμοποιηθεί αργότερα.
Χωρίς μπαταρία, η πλεονάζουσα ενέργεια μπορεί, ανάλογα με το σχήμα αυτοκατανάλωσης, να διοχετεύεται στο δίκτυο και ο καταναλωτής να αποζημιώνεται. Όταν η παραγωγή δεν επαρκεί, η επιχείρηση ή το νοικοκυριό συνεχίζει να παίρνει ρεύμα από το δίκτυο και χρεώνεται με βάση το τιμολόγιό του.
3. Ποιους αφορά
Για τις επιχειρήσεις, το νέο πλαίσιο έχει ευρύτερη εφαρμογή. Καλύπτει επαγγελματίες, αγρότες, ενεργειακές κοινότητες, ΟΤΑ, φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και άλλους οργανισμούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
4. Συλλογικά
Παράλληλα, διευκολύνεται η συλλογική αυτοκατανάλωση, γεγονός που μπορεί να αφορά πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών, ενώ επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις η συμμετοχή μιας παροχής σε περισσότερους από έναν σταθμούς αυτοκατανάλωσης. Δίνεται επίσης δυνατότητα εκπροσώπησης καταναλωτών που συμμετέχουν σε σχήματα αυτοκατανάλωσης από διαφορετικούς προμηθευτές.
Ψηφιακό μητρώο για λιγότερη γραφειοκρατία
Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η ψηφιοποίηση της διαδικασίας. Δημιουργείται Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας, ενώ επιταχύνεται η εγκατάσταση «έξυπνων» μετρητών για όσους εντάσσονται σε σχήματα αυτοκατανάλωσης. Τα δεδομένα των μετρητών θα επιτρέπουν την ακριβέστερη παρακολούθηση της παραγωγής και κατανάλωσης και την καλύτερη εφαρμογή των σχημάτων συμψηφισμού. Το νέο πλαίσιο καλύπτει όλα τα βασικά σχήματα αυτοκατανάλωσης, από το net metering και το virtual net metering έως το net billing και το virtual net billing, ενώ προβλέπει και συλλογική αυτοκατανάλωση ή συμμετοχή τρίτου προσώπου στην παραγωγή και διαχείριση ενός σταθμού.
Η μεταρρύθμιση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αυτοκατανάλωση έχει ήδη αποκτήσει σημαντική δυναμική. Όπως προαναφέρθηκε, από το 2020 μέχρι σήμερα έχουν τεθεί σε λειτουργία 38.812 συστήματα συνολικής ισχύος 1.128 MW έναντι μόλις 1.772 συστημάτων ισχύος 36 MW την περίοδο 2015-2019. Το νέο θεσμικό πλαίσιο στην ουσία σηματοδοτεί την αναγκαιότητα να αποκτήσουν και οι μικροί καταναλωτές τη δυνατότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, όπως είχαν μέχρι σήμερα οι επιχειρήσεις.
Εφημερίδα Απογευματινή
