Κάθετος Διάδρομος: Άλμα 168% στις εξαγωγές αερίου

Το ελληνικό μήνυμα στην 7η Υπουργική Σύνοδο P-TEC στη Βαρσοβία και το μεγάλο στοίχημα των μακροχρόνιων συμβολαίων LNG
15:05 - 19 Νοεμβρίου 2026

Σε νέα φάση περνά ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου, καθώς η σημαντική αύξηση των εξαγωγών από την Ελλάδα, η διεύρυνση της συνεργασίας μεταξύ εννέα χωρών και η ενίσχυση των διασυνοριακών υποδομών δημιουργούν τις προϋποθέσεις για τη μετατροπή του σε βασικό ενεργειακό άξονα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Το κρίσιμο ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει η εξασφάλιση επαρκούς μεταφορικής δυναμικότητας, ανταγωνιστικών χρεώσεων και, κυρίως, μακροπρόθεσμων εμπορικών συμφωνιών για την προμήθεια αμερικανικού LNG, που θα διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος.

Αυτό είναι το μήνυμα που μεταφέρει η ελληνική πλευρά στην 7η Υπουργική Σύνοδο της Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια (P-TEC), η οποία πραγματοποιείται στη Βαρσοβία, έναν χρόνο μετά τη διοργάνωση της αντίστοιχης συνόδου στην Αθήνα. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στις εργασίες της συνόδου ανέδειξε τον ρόλο της Ελλάδας ως νότιας πύλης εισόδου του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ότι -μαζί με την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής- συγκροτούν τις τρεις στρατηγικές πύλες τροφοδοσίας της ευρωπαϊκής αγοράς με αμερικανικό φυσικό αέριο.

Σημαντική πρόοδος

Η σημαντικότερη εξέλιξη για τον Κάθετο Διάδρομο αφορά, πάντως, την πρόοδο που έχει καταγραφεί σε επίπεδο πραγματικών εξαγωγών και τεχνικής δυνατότητας μεταφοράς. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι εξαγωγές φυσικού αερίου μέσω των τερματικών σταθμών της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης αυξήθηκαν κατά 168% στο εννεάμηνο του 2026 σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Παράλληλα, από τον Οκτώβριο η δυνατότητα μεταφοράς αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία ενισχύθηκε κατά περίπου 41%, ενώ από τις 17 Νοεμβρίου η δυναμικότητα στη διαδρομή Βουλγαρία – Ρουμανία αυξήθηκε κατά περίπου 86%.

Οι δύο αυτές παρεμβάσεις ενισχύουν τις δυνατότητες διοχέτευσης αερίου από τον ελληνικό Νότο προς τις αγορές του Βορρά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η πρόσθετη τεχνική δυναμικότητα μετατρέπεται αυτομάτως σε αντίστοιχες εμπορικές ροές. Η αξιοποίησή της θα εξαρτηθεί από τις δεσμεύσεις των χρηστών και τη ζήτηση στις επιμέρους αγορές.

  • 41% η αύξηση δυναμικότητας προς Βουλγαρία και
  • 86% προς Ρουμανία

Εξίσου σημαντική είναι η διεύρυνση του γεωγραφικού αποτυπώματος του έργου. Σήμερα, εννέα χώρες και έντεκα διαχειριστές συστημάτων συνεργάζονται για τη λειτουργία του ενεργειακού άξονα, με τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία να προστίθενται στο σχήμα. Την ίδια στιγμή, το ρυθμιστικό πλαίσιο γίνεται περισσότερο λειτουργικό, καθώς διατίθενται πλέον τριμηνιαία και ετήσια προϊόντα δυναμικότητας. Η εξέλιξη αυτή επιτρέπει στους προμηθευτές να προγραμματίζουν καλύτερα τις μεταφορές τους και να διαθέτουν ποσότητες σε ενδιάμεσες αγορές, όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Μολδαβία και η Ουγγαρία, χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να τις μεταφέρουν μέχρι την Ουκρανία.

Αυτό που εξακολουθεί να λείπει από το παζλ είναι οι μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας LNG. Πρόκειται για τον παράγοντα που θα μπορούσε να εξασφαλίσει σταθερές ποσότητες φυσικού αερίου, προβλεψιμότητα στις τιμές και εμπορική ασφάλεια για τους συμμετέχοντες. Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων στη Βαρσοβία, καθώς χωρίς δεσμευτικές συμφωνίες προμήθειας και μεταφοράς παραμένει ανοιχτό το ερώτημα της μακροπρόθεσμης οικονομικής βιωσιμότητας του Διαδρόμου.

Πύλες εισόδου

Ο κ. Παπασταύρου -στην παρέμβασή του- χαρακτήρισε την Ελλάδα, την Πολωνία και τη Βαλτική στρατηγικές πύλες εισόδου του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη, σημειώνοντας ότι το φυσικό αέριο που φτάνει στη χώρα μας μπορεί μέσω του Κάθετου Διαδρόμου να διοχετευθεί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, αλλά και στην Ουκρανία. «Ο Κάθετος Διάδρομος είναι κάτι περισσότερο από μία διαδρομή φυσικού αερίου. Είναι ένα γεωπολιτικό έργο», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η Αθήνα δημιούργησε τη δυναμική και προχώρησε στην υλοποίηση μέσω των ενεργειακών συμφωνιών, ενώ η Βαρσοβία σηματοδοτεί το επόμενο στάδιο, της καθιέρωσης και επέκτασης της συνεργασίας. Έθεσε, παράλληλα, ως προτεραιότητες την εξασφάλιση επαρκούς δυναμικότητας, ανταγωνιστικών χρεώσεων και μακροπρόθεσμων εμπορικών δεσμεύσεων.

Από την πλευρά του ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στη διαμόρφωση του ενεργειακού και οικονομικού μέλλοντος της ηπείρου. Όπως υποστήριξε, η ανάπτυξη αξιόπιστων ενεργειακών συστημάτων αποτελεί προϋπόθεση για την προσέλκυση επενδύσεων, την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και την αύξηση των εισοδημάτων. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «το οικονομικό και ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης δεν θα γραφτεί στο Παρίσι ή στο Λονδίνο. Θα γραφτεί στη Βαρσοβία, στην Πράγα, στην Μπρατισλάβα, στη Σόφια, στο Βουκουρέστι, στην Αθήνα, στο Ντουμπρόβνικ. Αυτές θα είναι οι μελλοντικές κινητήριες δυνάμεις της οικονομίας και της ενέργειας».

Ο ειδικός απεσταλμένος του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας για την Ενεργειακή Ενοποίηση, Τζόσουα Βολτς, αναγνώρισε τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί από την περσινή σύνοδο της Αθήνας, επισημαίνοντας ότι μέσα σε έναν χρόνο προχώρησαν διασυνδέσεις και υποδομές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν δύσκολο να υλοποιηθούν τόσο σε πολιτικό όσο και σε εμπορικό επίπεδο.

Η σύνοδος της Βαρσοβίας πραγματοποιείται, ωστόσο, σε ένα διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον. Η κρίση στον Περσικό Κόλπο, οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ και η προγραμματισμένη απεξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το ρωσικό φυσικό αέριο, με το 2027 να αποτελεί χρονιά-ορόσημο, προσδίδουν νέα διάσταση στη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία. Την ίδια στιγμή, η προσπάθεια της Ουάσινγκτον να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα δημιουργεί νέα δεδομένα για τις ισορροπίες στην ευρωπαϊκή αγορά.

Εφημερίδα Απογευματινή