Για πολλά χρόνια η στέγαση αντιµετωπιζόταν ως ζήτηµα της αγοράς ακινήτων. Σήµερα, όµως, το ερώτηµα δεν είναι µόνο πόσο κοστίζει ένα διαµέρισµα, αλλά αν ένας νέος µπορεί να φύγει από το πατρικό του, να µετακινηθεί για µια καλύτερη δουλειά και να δηµιουργήσει οικογένεια. Το στεγαστικό είναι µια κρίση ευκαιριών για τη νέα γενιά. ∆εν είναι απλώς µια κρίση ενοικίων, αλλά ζήτηµα κοινωνικής κινητικότητας και ισότιµης συµµετοχής στην ανάπτυξη.
Τα δεδοµένα αποκαλύπτουν µια βαθιά αλλαγή. Η ιδιοκατοίκηση υποχώρησε από 77,2% το 2010 σε 69,4% το 2025. Η Ελλάδα διαθέτει περίπου 6,6 εκατοµµύρια κατοικίες, αλλά σε µεγάλο µέρος τους παραµένουν κλειστές ή ακατάλληλες, ενώ πάνω από το 80% έχει κατασκευαστεί πριν από το 2000. ∆εν µας λείπουν απλώς σπίτια, αλλά διαθέσιµα, ποιοτικά και οικονοµικά προσιτά σπίτια. Υπάρχει και ένα δηµογραφικό παράδοξο: O πληθυσµός µειώνεται, αλλά τα νοικοκυριά αυξάνονται, καθώς πληθαίνουν τα µονοπρόσωπα νοικοκυριά και περιορίζεται το µέσο µέγεθος της οικογένειας. Το δηµογραφικό µεταβάλλει τις στεγαστικές ανάγκες και η στεγαστική ανασφάλεια δυσκολεύει τη δηµιουργία οικογένειας. Εποµένως, δηµογραφική πολιτική σηµαίνει και εξασφάλιση της βασικής προϋπόθεσης κάθε νέου ξεκινήµατος: της κατοικίας.
Απέναντι σε αυτή την πραγµατικότητα, το 2023 συστάθηκε το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, µε αρµοδιότητα τον σχεδιασµό, τον συντονισµό και την υλοποίηση της στεγαστικής πολιτικής, αναγνωρίζοντας ότι στέγαση και δηµογραφικό είναι δύο όψεις της ίδιας εθνικής πρόκλησης. Σήµερα εφαρµόζονται ή σχεδιάζονται 48 στεγαστικά µέτρα, προϋπολογισµού 6,5 δισ. ευρώ. Μέσω των προγραµµάτων «Σπίτι µου Ι» και «Σπίτι µου ΙΙ» έχουν εγκριθεί περισσότερα από 20.000 στεγαστικά δάνεια, ενώ 8.902 νέοι και νέα ζευγάρια απέκτησαν πρώτη κατοικία από τον πρώτο κύκλο. Η µόνιµη επιστροφή ενός ενοικίου στήριξε 877.267 πολίτες. Το πρόγραµµα «Ανακαίνιση Κατοικίας», ύψους 480 εκατ. ευρώ, εκτιµάται ότι θα ωφελήσει έως 20.000 δικαιούχους, αυξάνοντας την προσφορά κατοικιών, ενώ δροµολογούνται 8.600 νέες φοιτητικές κλίνες.
Κανείς, όµως, δεν πρέπει να µένει πίσω. Η κοινωνική στέγαση στηρίζει τις ευάλωτες οµάδες, που πλήττονται εντονότερα από το κόστος κατοικίας και τον αποκλεισµό. Με πόρους του «Ελλάδα 2.0» αξιοποιήθηκε αδρανές ιδιωτικό και δηµόσιο απόθεµα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Ανακαινίστηκαν ενεργειακά 50 κατοικίες, από τις οποίες οι 38 έχουν ήδη µισθωθεί, προσφέροντας ασφαλή και προσιτή στέγη σε 60 συµπολίτες µας. Πίσω από τους αριθµούς βρίσκονται άνθρωποι που απέκτησαν ξανά ένα σταθερό σηµείο εκκίνησης.
Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική έως το 2035 εντάσσει αυτές τις παρεµβάσεις σε ενιαίο σχέδιο, µε τρεις πυλώνες και εννέα στρατηγικούς στόχους. Στο stegasi.gov.gr συγκεντρώνονται όλες οι πληροφορίες για τα προγράµµατα και την πορεία υλοποίησής τους, ενισχύοντας την ενηµέρωση και τη λογοδοσία.
∆εν υπάρχουν εύκολες ή στιγµιαίες λύσεις. Αξιοποιούµε κάθε διαθέσιµο εργαλείο και πόρο, ώστε να διευρύνουµε τις στεγαστικές επιλογές των πολιτών. Γιατί ένα σπίτι δεν είναι µόνο τέσσερις τοίχοι. Είναι η αφετηρία µιας ανεξάρτητης ζωής, ένα δίχτυ κοινωνικής προστασίας και το θεµέλιο του δηµογραφικού µέλλοντος της χώρας.
* Γενικός γραµµατέας ∆ηµογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
