Την έντονη αντίδραση της Αθήνας προκάλεσε η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, με το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών να απορρίπτει κατηγορηματικά την απόφαση, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν μεταβάλλει τον «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα» της συμφωνίας. Η εξέλιξη συνιστά σημαντικό διπλωματικό κέρδος για την Άγκυρα, η οποία έπειτα από πολύμηνες διεργασίες και πιέσεις προς το στρατόπεδο Χαφτάρ εξασφάλισε την έγκριση ενός Κοινοβουλίου που επί έξι χρόνια απέρριπτε το μνημόνιο.
Στην ανακοίνωσή του το ΥΠΕΞ υπογραμμίζει ότι «η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», επισημαίνοντας ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να δικαιολογούν τη συγκεκριμένη οριοθέτηση. Παράλληλα, υπενθυμίζει τις συμφωνίες της Ελλάδας με την Αίγυπτο και την Ιταλία, καλεί τη λιβυκή πλευρά να αποφύγει ενέργειες αντίθετες στο Διεθνές Δίκαιο και γνωστοποιεί ότι έχουν ήδη ενημερωθεί εταίροι και σύμμαχοι, προαναγγέλλοντας περαιτέρω ενέργειες για τη διασφάλιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η απόφαση του λιβυκού Κοινοβουλίου ελήφθη ομόφωνα, σύμφωνα με τον εκπρόσωπό του Αμπντάλα Μπλιχέγκ, και συνοδεύτηκε από την ακύρωση προηγούμενων αποφάσεων του 2020, με τις οποίες είχε απορριφθεί η συμφωνία και είχαν διακοπεί οι πολιτικές σχέσεις με την Τουρκία. Όλα αυτά ενώ ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, βρισκόταν χθες στην Τρίπολη για συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους ασφαλείας, με τα τουρκικά ΜΜΕ να δημιουργούν κλίμα τις προηγούμενες ημέρες περί κοινού τουρκολιβυκού μετώπου ως απάντηση στον άξονα της Αθήνας με την Ιερουσαλήμ.
Πίσω από την αλλαγή στάσης βρίσκεται η σταδιακή προσέγγιση της Άγκυρας με την οικογένεια Χαφτάρ, παρά τη στρατιωτική υποστήριξη που είχε παράσχει η Τουρκία στην αντίπαλη κυβέρνηση της Τρίπολης κατά τον εμφύλιο. Καθοριστική υπήρξε η απομάκρυνση του Ακίλα Σάλεχ από την προεδρία του Κοινοβουλίου, καθώς αποτελούσε βασικό εμπόδιο στην επικύρωση και διατηρούσε στενές επαφές με την Αθήνα και το Κάιρο. Η αντικατάστασή του από τον Αλ Σαλεχίν Αμπντούλ Ναμπί, ο οποίος είχε διατελέσει επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας φιλίας Λιβύης – Τουρκίας, διευκόλυνε την προώθηση της συμφωνίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, που είχε μεταφέρει ο Λίβυος δημοσιογράφος Άχμεντ Χαλίφα επικαλούμενος πηγές ασφαλείας στη Βεγγάζη, η Τουρκία είχε ασκήσει πιέσεις στον Σαντάμ Χαφτάρ προκειμένου να επηρεάσει τη νέα κοινοβουλευτική ηγεσία. Κατά τις ίδιες μη επισήμως επιβεβαιωμένες πληροφορίες, η Άγκυρα είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αναθεώρησης της υποστήριξής της προς την οικογένεια Χαφτάρ.
Για την Αθήνα, η επικύρωση περιορίζει τη δυνατότητα αξιοποίησης των διαφορών μεταξύ ανατολικής και δυτικής Λιβύης, χωρίς να μεταβάλλει τη νομική θέση της για το μνημόνιο. Αφαιρεί, ωστόσο, ένα πολιτικό επιχείρημα που επί χρόνια πρόβαλλε η ελληνική διπλωματία: την απουσία κοινοβουλευτικής έγκρισης.
Η εξέλιξη θα μπορούσε, παράλληλα, να επιταχύνει τις αποφάσεις για την επανεκκίνηση των εργασιών της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Η εκτίμηση αυτή συνδέεται με την εσωτερική πίεση που ενδέχεται να προκαλέσει η αρνητική εξέλιξη στη Λιβύη, καθώς η Αθήνα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με την ανάγκη να καταδείξει, όχι μόνο σε επίπεδο δηλώσεων αλλά και στο πεδίο, ότι δεν υποχωρεί στην άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της. Μια επανέναρξη των ερευνών για το καλώδιο θα μπορούσε, υπό αυτό το πρίσμα, να αποκτήσει και ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Εφημερίδα Απογευματινή
