Στον σχεδιασμό για την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, με αιχμή την «Ασπίδα του Αχιλλέα», την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και την αναβάθμιση των εξοπλιστικών προγραμμάτων, αναφέρθηκε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ».
Όπως ανέφερε, η πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», του αντιαεροπορικού και αντι-drone θόλου, αναμένεται να επιτευχθεί εντός 34 μηνών, με τα επιμέρους συστήματα να παραδίδονται σταδιακά.
Ο υπουργός παρουσίασε επίσης τις βασικές προτεραιότητες της «Ατζέντας 2030», δίνοντας έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη, την Κυβερνοάμυνα, τα αυτόνομα συστήματα, τη στρατιωτική παρουσία στο διάστημα και την ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Παράλληλα, τοποθετήθηκε για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, τις τουρκικές διεκδικήσεις και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ενώ αναφέρθηκε και στις πολιτικές εξελίξεις και το ενδεχόμενο μετεκλογικών συνεργασιών.
«Ασπίδα του Αχιλλέα»: Πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα σε 34 μήνες
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Νίκος Δένδιας στην υλοποίηση της «Ασπίδας του Αχιλλέα», μέρος των οπλικών συστημάτων της οποίας παρουσιάστηκε στο κοινό κατά τη στρατιωτική παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη.
Όπως εξήγησε, το πρόγραμμα βρίσκεται ήδη σε στάδιο υλοποίησης και αφορά μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική οπλικών συστημάτων, η οποία θα δημιουργεί επάλληλους θόλους προστασίας πάνω από την ελληνική επικράτεια, με ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου.
Η πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα αναμένεται να επιτευχθεί μέσα σε 34 μήνες, ενώ η παράδοση των επιμέρους συστημάτων θα πραγματοποιηθεί σταδιακά.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η σημασία του εγχειρήματος δεν περιορίζεται στην απόκτηση μεμονωμένων οπλικών συστημάτων, αλλά βρίσκεται κυρίως στη συνολική αρχιτεκτονική που θα τα συνδέει.
Καθοριστικό ρόλο θα έχουν τα προηγμένα ραντάρ και το εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, μέσω του οποίου θα διασυνδέονται τα υφιστάμενα συστήματα Patriot, τα μαχητικά αεροσκάφη, οι ναυτικές μονάδες και οι αισθητήρες και των τριών Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων, έως και τη διόπτρα στο κράνος του στρατιώτη.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο αντι-drone σκέλος, επισημαίνοντας τη σημασία των εγχώριων συστημάτων, αλλά και των τεχνολογιών μη κινητικής αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Συνεργασία με το MIT
Στη συνέντευξή του ο υπουργός αναφέρθηκε και στην πρόσφατη επίσκεψή του στη Βοστώνη, καθώς και στην υπογραφή μνημονίου συνεργασίας μεταξύ του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) και του προγράμματος MIT Sea Grant, στον τομέα της θαλάσσιας ρομποτικής.
Όπως διευκρίνισε, η συμφωνία αποτελεί το επόμενο βήμα μιας προσπάθειας που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, αρχικά με εκπαιδευτικό προσανατολισμό. Τον περασμένο Ιούνιο, καθηγητές και ερευνητές του MIT είχαν εκπαιδεύσει μαθητές της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων και μέλη της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας στη θαλάσσια ρομποτική και τα αυτόνομα συστήματα.
Αναφερόμενος στις επιχειρησιακές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού, ο Νίκος Δένδιας αποκάλυψε ότι έχουν ήδη ολοκληρωθεί επιτυχημένες δοκιμές με το μη επανδρωμένο σκάφος τύπου Corsair της εταιρείας Saronic, το οποίο χρησιμοποιείται και από το αμερικανικό Ναυτικό.
Παράλληλα, έχει υποβληθεί αίτημα προμήθειας μέσω διακρατικής συμφωνίας, με στόχο την απόκτηση σημαντικού αριθμού τέτοιων σκαφών.
Ο υπουργός σημείωσε ότι το σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων μετατρέπεται σε ένα διακλαδικό και πολυχωρικό περιβάλλον, στο οποίο εντάσσονται πλέον το διάστημα, ο κυβερνοχώρος και το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Σε αυτή τη μετάβαση, η τεχνητή νοημοσύνη και τα αυτόνομα συστήματα αλλάζουν ριζικά τον σχεδιασμό και τη διεξαγωγή των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Οι τέσσερις άξονες της «Ατζέντας 2030»
Παρουσιάζοντας τις αλλαγές στον αμυντικό σχεδιασμό, ο Νίκος Δένδιας περιέγραψε τέσσερις βασικούς άξονες, με στόχο τον εκσυγχρονισμό των Ενόπλων Δυνάμεων και την καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.
Πρώτος άξονας είναι η σύνδεση των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τη νέα Δομή Δυνάμεων. Στο πλαίσιο της Γ΄ φάσης προβλέπεται η κατάργηση 56 μονάδων και 126 δομών των Ενόπλων Δυνάμεων, με εξοικονόμηση 530 εκατομμυρίων ευρώ σε βάθος πενταετίας. Επιπλέον, 600 εκατομμύρια ευρώ αναμένεται να εξοικονομηθούν από υλικό μειωμένης επιχειρησιακής αξίας.
Ο υπουργός έδωσε έμφαση στη σημασία της εξοικονόμησης πόρων, συγκρίνοντας το ετήσιο κόστος λειτουργίας μιας φρεγάτας FDI, που ανέρχεται περίπου σε 2 εκατομμύρια ευρώ, με το αντίστοιχο κόστος μιας παλαιότερης φρεγάτας που αποσύρεται, το οποίο φτάνει τα 7,3 εκατομμύρια ευρώ.
Όπως ανέφερε, στόχος είναι οι πόροι που εξοικονομούνται να κατευθυνθούν σε τομείς όπου υπάρχουν αυξημένες ανάγκες, με ιδιαίτερη έμφαση στις αμοιβές του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων.
Δεύτερος άξονας είναι η ανάπτυξη στρατιωτικών δυνατοτήτων στο διάστημα. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει έναν γεωστατικό δορυφόρο στρατιωτικών προδιαγραφών, τρεις δορυφόρους μέσης τροχιάς μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος IRIS, καθώς και δορυφόρους ραντάρ σε συνεργασία με την Πολωνία.
«Για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας μας, θα διαθέτουμε ικανότητα διαστημικής παρουσίας», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι θα υπάρχει εθνικός έλεγχος των επικοινωνιών και αστερισμός φωτογραφικών μικροδορυφόρων. Στο ίδιο πλαίσιο, γνωστοποίησε ότι η Διοίκηση Διαστήματος πρόκειται να εγκαινιαστεί εντός Δεκεμβρίου.
Τρίτος άξονας είναι η προτεραιοποίηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων, με πρώτη την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Ακολουθούν τα μαχητικά F-35, τα πρώτα από τα οποία αναμένεται να παραδοθούν το 2028 μαζί με τα πλέον σύγχρονα όπλα, καθώς και η αναβάθμιση 83 μαχητικών F-16 σε επίπεδο Viper.
Νέες φρεγάτες
Ειδικά για το Πολεμικό Ναυτικό, ο υπουργός αναφέρθηκε στην παραλαβή δύο επιπλέον φρεγατών FDI εντός του 2026, στην αρχική απόκτηση δύο φρεγατών FREMM τύπου Bergamini και στον σχεδιασμό για την προμήθεια δύο ακόμη.
Στο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού περιλαμβάνονται επίσης η απόκτηση 2+2 ναρκοθηρευτικών και η αναβάθμιση των φρεγατών τύπου MEKO.
Τέταρτος άξονας είναι η ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και του οικοσυστήματος καινοτομίας. Ο Νίκος Δένδιας ξεκαθάρισε ότι η συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25% θα αποτελεί κανόνα, προσθέτοντας ότι η σχετική πρόβλεψη θα θεσμοθετηθεί.
Έμφαση στην Κυβερνοάμυνα και την τεχνητή νοημοσύνη
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο υπουργός στην Κυβερνοάμυνα, επισημαίνοντας ότι έως το 2030 θα πρέπει να έχει αποκτήσει εξαιρετικά αυξημένη προτεραιότητα στον αμυντικό σχεδιασμό.
Όπως εξήγησε, η ανάγκη αυτή συνδέεται κυρίως με τις νέες δυνατότητες που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη σε έναν δυνητικό αντίπαλο, αλλά και με τις αλλαγές που επιφέρει η τεχνολογία στη φύση των σύγχρονων συγκρούσεων.
Δένδιας για τουρκολιβυκό μνημόνιο και «Γαλάζια Πατρίδα»
Στο μέτωπο των ελληνοτουρκικών, ο Νίκος Δένδιας υποστήριξε ότι η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στη Βεγγάζη δεν δημιουργεί νέα νομικά δεδομένα ούτε μπορεί να προσδώσει νομιμότητα στη συμφωνία.
Αντίθετα, χαρακτήρισε την εξέλιξη ακόμη μία απόδειξη της τουρκικής μεθόδευσης, εκφράζοντας την ανησυχία του για τη διεύρυνση της επιρροής της Άγκυρας στην περιοχή της Βεγγάζης. Όπως σημείωσε, η εξέλιξη αυτή προκαλεί προβληματισμό τόσο για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και για ενδεχόμενες επιπτώσεις σε άλλα ζητήματα, μεταξύ των οποίων και οι μεταναστευτικές ροές.
Στον αντίποδα, αναφέρθηκε στη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, την οποία χαρακτήρισε «έμπρακτη εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας» και «πολύτιμο κεκτημένο για την Πατρίδα μας και την Ανατολική Μεσόγειο».
Ερωτηθείς για το τουρκικό νομοσχέδιο σχετικά με τη «Γαλάζια Πατρίδα» και το κατά πόσο αυτό σηματοδοτεί το τέλος των «ήρεμων νερών», εξέφρασε την ανησυχία του για τη διαρκή διεύρυνση της τουρκικής ατζέντας των παράνομων απαιτήσεων.
Μάλιστα, χαρακτήρισε το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» μια προσέγγιση που συναγωνίζεται «σε νομικό και γεωγραφικό παραλογισμό το τουρκολιβυκό μνημόνιο».
Υπογράμμισε, παράλληλα, ότι η εσωτερική νομοθεσία μιας χώρας δεν μπορεί να δημιουργήσει πραγματικότητα αντίθετη προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η τουρκική προσέγγιση συνιστά πρόκληση προς τη διεθνή κοινότητα, καθώς επιχειρεί να εμφανίσει ελληνικά νησιά και θαλάσσιες ζώνες ως περιοχές τουρκικών διεκδικήσεων.
Τι είπε για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου
Αναφορικά με την επικείμενη έναρξη των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και το ενδεχόμενο νέας κρίσης με την Άγκυρα, ο υπουργός διευκρίνισε ότι το συγκεκριμένο έργο δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες του υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
«Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου δεν υπάγεται στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ελπίζει να μη χρειαστεί να απασχολήσει το υπουργείο στη συνέχεια.
Αυτοδυναμία και μετεκλογικές συνεργασίες
Ο Νίκος Δένδιας τοποθετήθηκε και για τις πολιτικές εξελίξεις, απορρίπτοντας την ύπαρξη συγκεκριμένου εκλογικού ποσοτικού στόχου για τη Νέα Δημοκρατία.
Όπως διευκρίνισε, δεν έχει αναφερθεί ποτέ σε συγκεκριμένο εκλογικό «πήχη», επισημαίνοντας ότι η αυτοδυναμία αποτελεί προγραμματική θέση του κόμματος, την οποία έχει διατυπώσει τόσο στο τελευταίο Συνέδριο όσο και σε κομματικές εκδηλώσεις.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Νέα Δημοκρατία οφείλει να ζητήσει από τους πολίτες την υποστήριξή τους για την εφαρμογή ενός συγκεκριμένου προγράμματος, με σαφές ιδεολογικό πλαίσιο και χρονικό ορίζοντα. Παράλληλα, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρόσφατη τοποθέτηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος χαρακτήρισε την αυτοδυναμία «μονόδρομο».
Σε ό,τι αφορά τις μετεκλογικές συνεργασίες, χαρακτήρισε πρόωρη τη σχετική συζήτηση, εκτιμώντας ότι υπονομεύει την καθαρή πολιτική πρόταση της Νέας Δημοκρατίας προς την ελληνική κοινωνία.
Τέλος, ερωτηθείς για τον Αντώνη Σαμαρά, επανέλαβε τη θέση που έχει διατυπώσει και στο παρελθόν, σημειώνοντας ότι ο πρώην πρωθυπουργός «νομιμοποιείται και δικαιούται να έχει τις απόψεις του».
