Σημαντικές παρεμβάσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, στις ενεργειακές υποδομές, αλλά και σε ζητήματα χωροταξίας και περιβαλλοντικής προστασίας περιλαμβάνει το νομοθετικό πλαίσιο που παρουσιάζεται στο σχετικό κείμενο.
Οι ρυθμίσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, την αυτοκατανάλωση και την κοινή χρήση ενέργειας από ΑΠΕ, τις υποχρεώσεις των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας, τις συνδέσεις με τα δίκτυα, τη δημιουργία Ταμείου Απανθρακοποίησης Νησιών με διαθέσιμους πόρους 2,3 δισ. ευρώ, καθώς και τη λειτουργία των κέντρων δεδομένων. Παράλληλα, προβλέπονται αλλαγές για τους αγρότες, τους ΟΤΑ, τα έργα αποθήκευσης ενέργειας και τις χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας.
Αλλαγές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας
Το νέο πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα νοικοκυριών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και δημόσιων φορέων να μοιράζονται ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, είτε μέσω ιδιωτικής συμφωνίας είτε μέσω κοινού νομικού σχήματος. Μπορούν επίσης να αναθέτουν την οργάνωση της κοινής χρήσης σε τρίτο πρόσωπο.
Βασική προϋπόθεση είναι η κοινή χρήση ενέργειας να μην αποτελεί την κύρια εμπορική ή επαγγελματική δραστηριότητα των συμμετεχόντων.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να υπάρχουν περισσότερες από μία συμβάσεις προμήθειας ή συμφωνίες κοινής χρήσης ενέργειας μέσω διαφορετικών μετρητών στο ίδιο σημείο σύνδεσης.
Αυστηρότεροι κανόνες για τους προμηθευτές
Στόχος των ρυθμίσεων είναι η διαμόρφωση μιας πιο σταθερής και αξιόπιστης αγοράς, με αποτελεσματικότερη διαχείριση των κινδύνων από τους προμηθευτές και ισχυρότερη εποπτεία, ώστε να περιορίζεται η έκθεση των καταναλωτών στις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς.
Οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας θα υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα αντιστάθμισης κινδύνου, γνωστά ως hedging, προκειμένου να περιορίζουν τις επιπτώσεις από μεγάλες αυξομειώσεις των τιμών στη χονδρική αγορά.
Επιπλέον, προβλέπονται δοκιμές αντοχής για την αξιολόγηση της δυνατότητάς τους να ανταποκρίνονται σε δύσκολες συνθήκες της αγοράς. Το σχετικό πλαίσιο θα καθορίζεται από τη ΡΑΑΕΥ.
Οι αρμοδιότητες της Αρχής ενισχύονται επίσης στους τομείς της προστασίας των καταναλωτών, της διαχείρισης κινδύνων των προμηθευτών, των ευέλικτων συνδέσεων και της άρσης αδικαιολόγητων εμποδίων στην αυτοκατανάλωση, την κοινή χρήση ενέργειας και τις ενεργειακές κοινότητες.
Ψηφιακές αιτήσεις και ευέλικτες συνδέσεις με το δίκτυο
Οι διαδικασίες σύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο γίνονται πιο διαφανείς και ψηφιακές, με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση του διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου και τη διευκόλυνση νέων επενδύσεων.
Ο ΔΕΔΔΗΕ και ο ΑΔΜΗΕ θα υποχρεούνται να δημοσιεύουν ανά τρίμηνο στοιχεία για τη δυνατότητα νέων συνδέσεων σε κάθε περιοχή. Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται αποκλειστικά ψηφιακά, ενώ οι ενδιαφερόμενοι θα ενημερώνονται για την πορεία τους εντός τριών μηνών από την υποβολή σχετικού αιτήματος και στη συνέχεια ανά τρίμηνο.
Παράλληλα, εισάγονται οι Συμβάσεις Σύνδεσης Ευέλικτης Ισχύος για περιοχές όπου δεν υπάρχει επαρκής χωρητικότητα για νέες συνδέσεις εγγυημένης ισχύος.
Με αυτές τις συμβάσεις, μια εγκατάσταση θα μπορεί να συνδέεται στο δίκτυο αποδεχόμενη εκ των προτέρων ότι ο Διαχειριστής θα έχει τη δυνατότητα, εντός καθορισμένων ορίων, να περιορίζει την ενέργεια που διοχετεύει στο δίκτυο ή λαμβάνει από αυτό. Οι περιοχές εφαρμογής θα καθορίζονται από τη ΡΑΑΕΥ, έπειτα από εισήγηση των αρμόδιων Διαχειριστών.
Όταν οι περιορισμοί παραμένουν εντός των συμφωνημένων ορίων, δεν προβλέπεται αποζημίωση. Σε περίπτωση υπέρβασής τους, ο ιδιοκτήτης της εγκατάστασης θα δικαιούται αποζημίωση, ενώ για τη μη τήρηση των προβλεπόμενων περιορισμών θεσπίζονται χρεώσεις μη συμμόρφωσης.
Μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων έργων ανάπτυξης του δικτύου, οι ευέλικτες συνδέσεις θα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να μετατρέπονται σε συνδέσεις εγγυημένης ισχύος. Σε κάθε περίπτωση, δεν θα αναστέλλουν ούτε θα καθυστερούν τα προγραμματισμένα έργα ενίσχυσης των δικτύων.
Ταμείο 2,3 δισ. ευρώ για την απανθρακοποίηση των νησιών
Σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων αφορά τη σύσταση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νησιών, μέσω του οποίου θα κατευθυνθούν επενδύσεις ύψους 2,3 δισ. ευρώ για τη μείωση της εξάρτησης των ελληνικών νησιών από την ηλεκτροπαραγωγή με πετρέλαιο.
Το Ταμείο θα μπορεί να συγχρηματοδοτεί έως και το 60% της συνολικής επενδυτικής δαπάνης κάθε επιλέξιμου τμήματος έργου. Στις δράσεις που θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν περιλαμβάνονται έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης ενέργειας, ηλεκτρικές διασυνδέσεις και αναβάθμιση ηλεκτρικών υποδομών, υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς και φράγματα πολλαπλού σκοπού.
Κύρια πηγή χρηματοδότησης θα είναι τα έσοδα από τη δημοπράτηση έως και 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τα οποία έχουν αποδοθεί ειδικά στην Ελλάδα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών. Στους πόρους του Ταμείου θα προστίθενται και οι τόκοι του σχετικού λογαριασμού.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα αναλάβει τη δημοπράτηση των δικαιωμάτων, τη διαχείριση των εσόδων και την απόδοσή τους στην Ελλάδα. Τα χρήματα θα διατίθενται για τις εγκεκριμένες δράσεις του Ταμείου, καθώς και για τις προβλεπόμενες αμοιβές και δαπάνες της ΕΤΕπ.
Ρυθμίσεις για αγρότες, ΟΤΑ και έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
Στο νομοθετικό πλαίσιο περιλαμβάνονται ειδικές προβλέψεις για τους επαγγελματίες αγρότες που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια. Συγκεκριμένα, δίνεται εκ νέου η δυνατότητα υποβολής στον ΔΑΠΕΕΠ της απαραίτητης υπεύθυνης δήλωσης για το έτος 2025, ώστε να μπορούν να εισπράξουν την αυξημένη τιμή αποζημίωσης για το έργο ΑΠΕ που κατέχουν.
Παράλληλα, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α’ και Β’ βαθμού απαλλάσσονται από τα απαιτούμενα τέλη για την υποβολή αιτήσεων έργων ΑΠΕ στη ΡΑΑΕΥ και στους αρμόδιους Διαχειριστές, καθώς και από το Τέλος Δέσμευσης Φυσικού και Ηλεκτρικού Χώρου. Δίνεται επίσης εκ νέου η δυνατότητα παράτασης της ισχύος έργων ΑΠΕ που ανήκουν σε ΟΤΑ, προκειμένου να ολοκληρωθεί η ωρίμανση και να προχωρήσει η υλοποίησή τους.
Αυστηρότεροι έλεγχοι στα ιδιωτικά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας
Αναθεωρείται και αυστηροποιείται το θεσμικό πλαίσιο για την ανάπτυξη ιδιωτικών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας που εξυπηρετούν σταθμούς ΑΠΕ. Στόχος είναι η ασφαλής λειτουργία τους, η συστηματική συντήρηση και επισκευή, η διενέργεια προληπτικών ελέγχων και η προστασία του περιβάλλοντος.
Ειδικότερα, προβλέπεται η υποχρεωτική ετήσια υποβολή δηλώσεων και τεχνικών εκθέσεων από τους υπεύθυνους μηχανικούς προς τον ΔΕΔΔΗΕ, με ενημέρωση για την κατάσταση των ιδιωτικών δικτύων και τις εργασίες που έχουν πραγματοποιηθεί.
Ο ΔΕΔΔΗΕ θα μπορεί να διενεργεί δειγματοληπτικούς και επιτόπιους ελέγχους στα έργα ΑΠΕ, προκειμένου να επιβεβαιώνει την τήρηση του πλαισίου και την ορθότητα των δηλωθέντων στοιχείων.
Σε περίπτωση μη υποβολής των απαιτούμενων εκθέσεων και στοιχείων, προβλέπεται προσωρινή διακοπή λειτουργίας των έργων ΑΠΕ για τουλάχιστον τρεις μήνες. Έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027, ο ΔΕΔΔΗΕ θα πρέπει να δημοσιεύσει τις κατάλληλες πρακτικές για τη συντήρηση των δικτύων.
Επιπλέον, περιορίζεται σημαντικά η δυνατότητα κατασκευής εναέριων δικτύων, η οποία θα επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις κατά τις οποίες είναι τεχνικά αδύνατη η υπόγεια όδευση. Η αναγκαιότητα της εναέριας κατασκευής θα αξιολογείται και από τον ΔΕΔΔΗΕ.
Κίνητρα για ανανέωση σταθμών ΑΠΕ
Προβλέπονται κίνητρα για τη ριζική ανανέωση σταθμών ΑΠΕ και Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ), πριν από τη λήξη της λειτουργίας τους.
Οι κάτοχοι των σταθμών θα μπορούν να αντικαθιστούν τον εξοπλισμό τους, διατηρώντας την αρχική τιμή αποζημίωσης για μέρος της παραγωγής τους, ενώ για την υπόλοιπη παραγωγή θα αποζημιώνονται με βάση την Ειδική Τιμή Αγοράς. Στόχος είναι η αύξηση της παραγωγής καθαρής ενέργειας με αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών και δικτύων, αλλά και η καλύτερη διαχείριση του παλαιού εξοπλισμού.
Ειδική πρόβλεψη θεσπίζεται και για τους οικιακούς καταναλωτές που εγκαθιστούν φωτοβολταϊκά συστήματα αυτοκατανάλωσης ισχύος έως 10,8 kW. Σε περίπτωση που οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι αρνητικές, η περίσσεια ενέργεια που διοχετεύεται στο δίκτυο θα αποζημιώνεται με μηδενική τιμή, ώστε να μην επιβαρύνονται τα νοικοκυριά.
Νέοι κανόνες για τα Data Centers
Νέο θεσμικό πλαίσιο διαμορφώνεται και για την ανάπτυξη των Κέντρων Δεδομένων (Data Centers), με στόχο την ορθολογική αξιοποίηση του διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου και την προστασία των καταναλωτών.
Οι επενδυτές θα αναλαμβάνουν πλήρως το κόστος σύνδεσης, καθώς και τις δαπάνες για τα έργα ενίσχυσης του ηλεκτρικού συστήματος που προκαλούνται αποκλειστικά από τη σύνδεση του κέντρου δεδομένων.
Για τα νέα Data Centers προβλέπεται επίσης υποχρέωση κάλυψης τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, καθώς και κατάθεση εγγυητικής επιστολής ύψους 200.000 ευρώ ανά MW.
Παράλληλα, θεσπίζεται έλεγχος της οικονομικής επάρκειας των επενδυτών, με συγκεκριμένα κριτήρια κύκλου εργασιών για τα έργα που συνδέονται στο Σύστημα του ΑΔΜΗΕ. Εισάγονται ακόμη αυστηρότερα κριτήρια επενδυτικής και περιβαλλοντικής ωριμότητας για τη χορήγηση Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης.
Τέλος, προβλέπεται η δημιουργία Μητρώου Κέντρων Δεδομένων στη ΡΑΑΕΥ, ώστε να υπάρχει ενιαία παρακολούθηση της ανάπτυξης του κλάδου και μεγαλύτερη διαφάνεια.
Μείωση κατά 50% στις χρεώσεις ΥΚΩ για τα νοικοκυριά
Μείωση κατά 50% προβλέπεται στη μοναδιαία χρέωση Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) για τους οικιακούς καταναλωτές στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης.
Η παρέμβαση συνδέεται με τη σταδιακή διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα, η οποία περιορίζει το κόστος ηλεκτροδότησής τους και δημιουργεί περιθώρια μείωσης των συγκεκριμένων χρεώσεων στους λογαριασμούς ρεύματος.
Παράλληλα, εισάγονται ρυθμίσεις για την επιτάχυνση της αδειοδότησης έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, την αντιμετώπιση διοικητικών δυσκολιών και την ταχύτερη συμμετοχή των ενισχυόμενων Σταθμών Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας στις αγορές.
Επιπλέον, προβλέπεται η παράταση λειτουργίας αιολικών σταθμών, ώστε να συνεχίσουν να αποζημιώνονται για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν, σύμφωνα με τις συμβάσεις πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας που έχουν συνάψει με τον ΔΑΠΕΕΠ και τον ΔΕΔΔΗΕ, ως Διαχειριστή των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών.
Μεταφορά του οικισμού Μεταμόρφωση σε ασφαλέστερη περιοχή
Στο σκέλος των χωροταξικών, πολεοδομικών και περιβαλλοντικών ρυθμίσεων προβλέπεται η μετεγκατάσταση του οικισμού Μεταμόρφωση του Δήμου Παλαμά Καρδίτσας, καθώς εκτιμάται ότι τα πλημμυρικά φαινόμενα στην περιοχή ενδέχεται να επαναλαμβάνονται ή και να ενταθούν στο μέλλον.
Ο οικισμός είχε ήδη υποστεί ζημιές από προηγούμενες κακοκαιρίες, μεταξύ των οποίων ο «Ιανός». Μετά την κακοκαιρία «Daniel», παρουσιάστηκαν σοβαρά προβλήματα στη χρήση των δικτύων υποδομής, όπως η ύδρευση και η ηλεκτροδότηση, ενώ πολλά κτίρια δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν εξαιτίας των πλημμυρισμένων υπογείων και των εκτεταμένων ζημιών. Παράλληλα, έχουν προκύψει ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια της υγείας των κατοίκων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2021, στη Μεταμόρφωση είναι δηλωμένοι περίπου 324 μόνιμοι κάτοικοι, οι οποίοι εκτιμάται ότι διαμένουν σε περίπου 180 ιδιοκτησίες. Οι περιουσίες τους έχουν υποστεί επανειλημμένες καταστροφές, καθώς ο οικισμός βρίσκεται σε χαμηλό υψόμετρο και σε σημεία συγκέντρωσης υδάτων.
Έπειτα από τις απαραίτητες μελέτες, εντοπίστηκε κατάλληλη περιοχή για τη μετεγκατάσταση, νότια του γειτονικού οικισμού του Παλαμά. Η επιλογή αποσκοπεί στην αποκατάσταση των κατοίκων σε ασφαλέστερη περιοχή, χωρίς να απομακρυνθούν από τα όρια του ίδιου δήμου, τις γεωργικές εκτάσεις και τις παραγωγικές δραστηριότητές τους, αλλά και από τον τόπο με τον οποίο συνδέονται οικογενειακά και πολιτιστικά.
Το «Γ. Καραϊσκάκης» αποκτά χωρητικότητα 52.000 θέσεων
Στις προβλέψεις περιλαμβάνεται και ο εκσυγχρονισμός του Σταδίου «Γ. Καραϊσκάκης», με αύξηση της χωρητικότητάς του από περίπου 33.500 σε 52.000 θέσεις.
Η αναβάθμιση θα πραγματοποιηθεί μέσω της διαμόρφωσης των κερκίδων και της κατασκευής νέου ελαφρού στεγάστρου. Παράλληλα, καθορίζονται νέοι ανώτατοι όροι ύψους για το κτίριο της δυτικής πλευράς, τις κερκίδες και το στέγαστρο.
Ο ανώτατος συντελεστής δόμησης μειώνεται, η κάλυψη ορίζεται σε 60%, ενώ τουλάχιστον το 65% του επιτρεπόμενου συντελεστή δόμησης θα αφορά αποκλειστικά αθλητικές χρήσεις. Το υπόλοιπο 35% θα κατανέμεται ισομερώς σε συνοδές και άλλες χρήσεις.
Προβλέπονται επίσης τουλάχιστον 1.800 θέσεις στάθμευσης, καθώς και επικαιροποίηση της υφιστάμενης Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων, έπειτα από μελέτη διαχείρισης κυκλοφορίας. Για την εφαρμογή της ρύθμισης απαιτείται η έκδοση κοινής υπουργικής απόφασης από τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Πολιτισμού.
Τη χρηματοδότηση των απαιτούμενων εργασιών θα αναλάβει η ΠΑΕ Ολυμπιακός. Παράλληλα, προβλέπεται η υπό όρους παραχώρηση της χρήσης, διοίκησης και διαχείρισης του χώρου του σταδίου για 49 χρόνια, από την ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης μεταξύ της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού, της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής και του Ολυμπιακού Συνδέσμου Φιλάθλων Πειραιώς.
Μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων στον Δήμο Τανάγρας
Καθορίζεται επίσης χώρος στη θέση «Νταμάρι» της Δημοτικής Ενότητας Δηλεσίου, στον Δήμο Τανάγρας, για την ανέγερση μονάδας πρόνοιας και φροντίδας ηλικιωμένων.
Με τη ρύθμιση εξειδικεύονται οι επιτρεπόμενες χρήσεις και οι όροι δόμησης για την εγκατάσταση σύγχρονης μονάδας, σύμφωνα με τις ισχύουσες προδιαγραφές λειτουργίας.
Το έργο εντάσσεται στις κοινωφελείς δράσεις της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, με στόχο την ενίσχυση των κοινωνικών υποδομών και την κάλυψη τεκμηριωμένων αναγκών της τοπικής κοινότητας.
Ρυθμίσεις για Θερμαϊκό και Δέλτα Έβρου
Στο ίδιο μέρος του νομοθετικού πλαισίου περιλαμβάνονται διορθώσεις παροραμάτων στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» και στον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Όπως διευκρινίζεται, οι διορθώσεις δεν θεσπίζουν νέες ρυθμίσεις, αλλά αποκαθιστούν λάθη που είχαν προκύψει λόγω της έκτασης των νομοθετημάτων.
Παράλληλα, διευρύνεται η δυνατότητα λειτουργικής ενοποίησης όμορων ή εφαπτόμενων διηρημένων ιδιοκτησιών. Η ρύθμιση αφορά ιδιοκτησίες αντίστοιχων ή διαδοχικών επιπέδων, οριζόντια ή κάθετα, στο ίδιο ή σε όμορο κτίριο ή γεωτεμάχιο.
Επιπλέον, ο ΟΦΥΠΕΚΑ αποκτά αρμοδιότητα και στον ενδιάμεσο θαλάσσιο χώρο του Θερμαϊκού Κόλπου, ο οποίος αντιμετωπίζεται ως ενιαία οικολογική και υδρολογική ενότητα. Η παρέμβαση αποσκοπεί στην αποτελεσματικότερη προστασία των περιοχών Natura 2000 που περιβάλλουν τον κόλπο, καθώς και στην αντιμετώπιση περιστατικών θαλάσσιας ρύπανσης και απορριμμάτων που μεταφέρονται από τα ποτάμια της περιοχής.
Τέλος, προβλέπεται παράταση του καθεστώτος που αφορά τη χρήση των 168 καλυβών στο Δέλτα του Έβρου, οι οποίες χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες από ψαράδες και κυνηγούς. Οι κατασκευές έχουν χαρακτηριστεί αυθαίρετες και σε βάρος τους έχουν εκδοθεί αποφάσεις κατεδάφισης και πρόστιμα.
Από τις 168 καλύβες, οι 108 έχουν απογραφεί επίσημα με γνωστό ιδιοκτήτη, ενώ για τις υπόλοιπες δεν υπάρχει επίσημη ταυτοποίηση. Το ζήτημα παραμένει σε εκκρεμότητα σχεδόν δύο δεκαετίες, με διαδοχικές νομοθετικές παρατάσεις από το 2017, οι οποίες αναστέλλουν την επιβολή κυρώσεων, κατεδαφίσεων και προστίμων.
Η νέα ρύθμιση προβλέπει την παράταση έως την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για τις περιοχές Natura της περιοχής, ώστε να μην απαιτείται ετήσια ανανέωση και να υπάρξει χρόνος για την οριστική διευθέτηση του ζητήματος. Η εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για τις περιοχές Natura 2000 της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης περιλαμβάνει ρητά τη συγκεκριμένη χρήση, θέτοντας τη βάση για την αντιμετώπισή της.
