Χειροποίητο, πλήρως λειτουργικό, όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται, αντίγραφο του θαυμαστού Μηχανισμού των Αντικυθήρων, του πρώτου τάμπλετ στην Ιστορία, δημιουργήθηκε από τον μηχανολόγο μηχανικό-ιδρυτή του ομώνυμου μουσείου Κώστα Κοτσανά.
Αποσκοπώντας να γεφυρώσει την αρχαία ελληνική τεχνολογία με τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα, μελέτησε επί μακρόν σχετικά ευρήματα, αποδίδοντας, όπως τονίζει, «με ακρίβεια τη λειτουργία του πρώτου αναλογικού υπολογιστή της ανθρωπότητας».
Το πιστό χειροκίνητο μοντέλο, το ομοίωμα που διατίθεται στο πωλητήριο του Μουσείου Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κοτσανά, δεν αποτελεί διακοσμητικό έκθεμα, αλλά χρησιμοποιούμενη συσκευή που σχεδιάστηκε βασισμένη στην αυθεντική.
Όσο για το μυστήριο που περιβάλλει τον μηχανισμό, παρά τις δεκαετίες μελέτης με αξονικές τομογραφίες και προηγμένες τεχνολογίες, ερωτήματα, όπως ο κατασκευαστής, παραμένουν, καθώς δεν υφίσταται ιστορική καταγραφή για το ποιος τον δημιούργησε. Κατά διαστήματα ακούγονται ονόματα όπως ο Ίππαρχος ή ο Γέμινος ο Ρόδιος, αλλά δεν επιβεβαιώνονται.
Η δε τεχνολογία που απαιτούνταν για την κατασκευή και λειτουργία του (φτιάχτηκε για να προβλέπει με ακρίβεια αστρονομικά και ημερολογιακά φαινόμενα, και το κατόρθωνε,) ήταν τόσο προχωρημένη, που όμοιά της, από τον 2ο αιώνα π.Χ. όπου χρονολογείται, δεν εμφανίστηκε για εκατονταετίες: ανακαλύφθηκε το 1900 από σφουγγαράδες που δεν ήξεραν περί τίνος επρόκειτο. Δύο χρόνια αργότερα, ο αρχαιολόγος Βαλέριος Στάης παρατήρησε ότι ένα από τα θραύσματα έφερε ενσωματωμένα οδοντωτά γρανάζια. Λειτουργούσε με σύστημα από τουλάχιστον 30 χάλκινα γρανάζια ακριβείας, κάτι που κατέστη εφικτό πολύ – πολύ αργότερα, τον 14ο αιώνα μ.Χ., όταν πρωτοκυκλοφόρησαν αστρονομικά ρολόγια.
Όσα λοιπόν έχουν γνωστοποιηθεί, ο 63χρονος δημιουργός τα αξιοποίησε και τα εφάρμοσε ευλαβικά. Έτσι, οι επισκέπτες του Μουσείου μπορούν να παρακολουθήσουν τη λειτουργία του και να κατανοήσουν τη μηχανική του λογική μέσα από «ζωντανή», άμεση επίδειξη, κάτι σαφώς εντυπωσιακό.
