Ηταν 24 Απριλίου πριν από… 152 χρόνια όταν γεννήθηκε µια µεγάλη προσωπικότητα των γραµµάτων, µε τα ιστορικά µυθιστορήµατα της οποίας γαλουχήθηκαν γενιές και γενιές παιδιών, γνωρίζοντας τι είναι εθνική συνείδηση. Γεννηµένη στην Αλεξάνδρεια, ήταν βαθιά Ελληνίδα και συνδεδεµένη τόσο µε την πατρίδα της καταγωγής της, ώστε το 1941, όταν µπήκαν τα γερµανικά στρατεύµατα στην Αθήνα, η Πηνελόπη ∆έλτα προσπάθησε να αυτοκτονήσει µε δηλητήριο. Τελικά, έφυγε από τη ζωή πέντε ηµέρες αργότερα, µην αντέχοντας να δει τη χώρα της σκλαβωµένη. Τάφηκε στον κήπο του σπιτιού της και πάνω στον τάφο της είναι χαραγµένη µόνο µία λέξη: Σιωπή.
Κόρη του εθνικού ευεργέτη Εµµανουήλ Μπενάκη, όταν η οικογένεια µετακόµισε από την Αλεξάνδρεια στην Αθήνα η Πηνελόπη παντρεύτηκε τον πλούσιο έµπορο από το Φανάρι Στέφανο ∆έλτα. Μία από τις κόρες της, η Βιργινία, παντρεύτηκε τον Ζάννα και είναι γιαγιά του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαµαρά. Μερικά χρόνια από τη µετακόµιση της οικογένειας Μπενάκη στην Αθήνα, η Πηνελόπη ∆έλτα επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια.
Εκεί είναι όπου γνώρισε τον µεγάλο -όσο και ανεκπλήρωτο, για λόγους κοινωνικού συµβιβασµού και καθωσπρεπισµού- έρωτα: τον υποπρόξενο της Ελλάδας
στην Αλεξάνδρεια, Ιωνα ∆ραγούµη, ο οποίος, χρόνια µετά, δολοφονήθηκε από βενιζελικούς.
Ο προφητικός χειροµάντης
Στα ηµερολόγιά της, µέρος των οποίων αποτέλεσε το υλικό για την έκδοση πριν από 35 χρόνια -από τις Εκδόσεις «Ερµής» και σε επιµέλεια των εγγονών της
Παύλου και Αλέξανδρου Ζάνναενός βιβλίου µε τίτλο «Αναµνήσεις 1989», η ∆έλτα περιγράφει ένα περιστατικό το οποίο δείχνει και τον χαρακτήρα της, που επέδρασε ώστε να µην ολοκληρώσει, παντρεµένη ούσα, τον έρωτά της µε τον ∆ραγούµη:
«Περί τα µέσα Ιουνίου, ένας χειροµάντης ήλθε και εγκαταστάθηκε στην είσοδο του ξενοδοχείου για λίγες µέρες. Ελεγε τους χαρακτήρες σύµφωνα µε
τις γραµµές του χεριού… Του ζητήσαµε όλοι µας να διαβάσει τα χέρια και µου είπε πράγµατα που µε ξάφνιασαν: Εχετε καλή υγεία, αλλά η φύση σας είναι νευρική
και ευαίσθητη… Εχετε τρυφερή καρδιά, και µάλιστα παθιασµένη, αλλά το µυαλό είναι πολύ πιο δυνατό… Η καρδιά σας δεν θα σας παρασύρει ποτέ εκεί όπου δεν
θέλει το µυαλό. Κι έπειτα είστε φοβερά περήφανη… Η υπερηφάνεια σας θα σας καταστρέψει (σ.σ. εξού και η αυτοκτονία της, µε την είσοδο των γερµανικών
στρατευµάτων στην Αθήνα)… Η καρδιά σας δεν θα σας παρασύρει ποτέ… ∆εν θα παντρευτείτε από έρωτα… Θα αγαπήσετε τον άνδρα σας ίσως αργότερα. Οµως
θα σας αγαπήσουν πολύ…».
Η σχέση, λοιπόν, µε τον ∆ραγούµη ήταν µια σχέση ανολοκλήρωτη, στην οποία έδωσε τέλος ο µετέπειτα έρωτας του ∆ραγούµη µε την κορυφαία του ελληνικού
θεάτρου, Μαρίκα Κοτοπούλη.
Φλογερή Ελληνίδα, η Πηνελόπη ∆έλτα είχε τεθεί επικεφαλής του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού για την οργάνωση συσσιτίων και νοσοκοµείων για τους Ελληνες της
Ανατολικής Μακεδονίας κατά τη διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής ελληνικών εδαφών στον Α’ Παγκόσµιο Πόλεµο, µεταξύ των ετών 1916 και 1918. Σηµαντική
ήταν η προσφορά της στην αποκατάσταση των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Αυτή η Ελληνίδα µε τα µυθιστορήµατά της έµαθε στα παιδιά τους αγώνες της πατρίδας. Λ.χ., στο βιβλίο «Τα µυστικά του βάλτου», το οποίο εκδόθηκε το 1937, η ιστορία εκτυλίσσεται στη Λίµνη των Γιαννιτσών και περιγράφεται ο Μακεδονικός Αγώνας. Στα ηµερολόγιά της, µάλιστα, µε ηµεροµηνία 6 Νοεµβρίου του 1904, γράφει από την Αλεξάνδρεια: «Ο Παύλος Μελάς πέθανε για την πατρίδα. Επεσε από τις σφαίρες των Τούρκων δίνοντας το αίµα και τη ζωή του για τη Μακεδονία, που τόσο αγαπούσε… Εκλαψα τόσο από τότε που το έµαθα, ώστε δεν µπορώ να γράψω τις λεπτοµέρειες. ∆όξα τω Θεώ, υπάρχουν ακόµη Ελληνες στην
Ελλάδα, υπάρχουν ακόµη µερικές καρδιές και µερικά µπράτσα, ο Θεός είναι µαζί µας…».
Τα βιβλία της ∆έλτα καλύπτουν διάφορες περιόδους των ελληνικών γεγονότων. Το πρώτο της έργο ήταν «Το ξύπνηµα», που καλύπτει την περίοδο 1895 έως 1907, η «Λάβρα», τα χρόνια 1907-1909, και το «Σούρουπο», που περικλείει τα χρόνια του Α’ Παγκοσµίου Πολέµου έως το 1920, τις παραµονές της Μικρασιατικής Εκστρατείας.
Το 1939 εκδόθηκε το βιβλίο που συνιστά µία τριλογία µε τίτλο «Ρωµιοπούλες» και στην ουσία είναι αυτοβιογραφικό. Είχε αρχίσει να το γράφει δέκα χρόνια πριν. Είχε προηγηθεί η έκδοση του «Τρελαντώνη», όπου περιγράφει τις περιπέτειες του αδελφού της, και ο «Μάγκας», ο οποίος είναι ένας µικρός σκύλος, όπου περιγράφει τη ζωή στην Αλεξάνδρεια.
Σε δεξίωση του 1992
Και ένα αυθεντικό πολιτικό περιστατικό µε την επίκληση του «Τρελαντώνη», πολλά χρόνια µετά. Είµαστε στο 1992, µε κυβέρνηση Μητσοτάκη και υπουργό Εξωτερικών τον Αντώνη Σαµαρά. Ο τότε Αµερικανός πρεσβευτής στην Αθήνα παραθέτει δεξίωση στην οποία έχει µαζευτεί η ελίτ του πολιτικού, επιχειρηµατικού και δηµοσιογραφικού κόσµου της χώρας.
Η ώρα περνάει και ο Αθανάσιος Τσαλδάρης, ο Νανάς για τους φίλους του, έχει αρχίσει να πλήττει. Λέει, λοιπόν, σε φίλο του δηµοσιογράφο: «∆εν πάµε στη
βιβλιοθήκη του πρέσβη, να κουτσοµπολέψουµε µε την ησυχία µας;». Αλλο που δεν ήθελε ο δηµοσιογράφος, ευελπιστώντας ότι όλο και κάποια είδηση θα
έβγαζε από τον πολιτικό. Πράγµατι, αποµακρύνονται από τη λοιπή οµήγυρη, «σωριάζονται» στις αναπαυτικές πολυθρόνες της βιβλιοθήκης της πρεσβευτικής κατοικίας και πιάνουν την κουβέντα, πίνοντας το ουισκάκι τους. Εκείνη την εποχή ήταν στο φόρτε του το Μακεδονικό και ο Αντώνης Σαµαράς είχε αποκρυσταλλωµένες απόψεις για την ονοµασία των Σκοπίων και τον αλυτρωτισµό που εκδήλωναν οι γείτονες. Πιάνουν µε τον Τσαλδάρη την κουβέντα για το θέµα
και, προκειµένου να δικαιολογήσει την άκαµπτη στάση του Σαµαρά στο συγκεκριµένο θέµα, ο δηµοσιογράφος λέει στον Τσαλδάρη: «Ε, ας µην ξεχνάµε ότι η
προγιαγιά του Αντώνη έχει γράψει τα “Μυστικά του βάλτου”»…
Και ο Τσαλδάρης, που διακρινόταν για το χιούµορ του: «Μάλλον ξεχνάς ότι η ∆έλτα έχει γράψει και τον “Τρελαντώνη”»…
Κυριακάτικη Απογευματινή
