Από τον ερχόµενο Ιούλιο και µετά η ∆ύση όπως την ξέρουµε δεν θα είναι πλέον η ίδια. Στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, στις 7-8 του µηνός, είναι πιθανό ο Αµερικανός πρόεδρος να ανακοινώσει αναδιάταξη των δυνάµεων, αλλά και των όρων συµµετοχής των ΗΠΑ στη Συµµαχία.
Η Ευρώπη προετοιµάζεται γι’ αυτό, αλλά είναι κάτι διαφορετικό από το να είναι όντως έτοιµη να το διαχειριστεί. Συνήθως οι κρίσεις προλαβαίνουν τα σχέδια πριν αυτά εφαρµοστούν. Εξάλλου η Ευρώπη δεν είναι ενιαία, όσο κι αν προσπαθεί να λειτουργήσει ως τέτοια.
Οι Αµερικανοί το έχουν διαγνώσει, γι’ αυτό δεν την αντιµετωπίζουν ως σύνολο, αλλά περισσότερο στη βάση διµερών συνεργασιών. Τη διεµβολίζουν χωρίς µεγάλη προσπάθεια, διότι σε µεγάλο βαθµό το έχει ήδη κάνει µόνη της. Μια µατιά στο πώς διαχειρίζονται τα ευρωπαϊκά κράτη την Τουρκία αρκεί. Για την Ισπανία είναι στρατηγικός αµυντικός εταίρος, η Ιταλία τη βάζει από την πίσω πόρτα στους ευρωπαϊκούς εξοπλισµούς, για τη Γερµανία είναι απαραίτητος σύµµαχος.
Και δεν µιλάµε για το ΝΑΤΟ, όπου είναι καταστατικά υποχρεωµένοι να την αντιµετωπίζουν ως σύµµαχο, αλλά για την Ευρωπαϊκή Ενωση, στην οποία δεν ανήκει και επικράτεια κράτους-µέλους της οποίας κατέχει, ενώ απειλεί την εδαφική ακεραιότητα άλλου µέλους. Αυτό δεν σηµαίνει ότι έχει λήξει η χρησιµότητά της για την Ελλάδα. Το αντίθετο.
Η χώρα µας έχει κάθε λόγο και συµφέρον, οικονοµικό, γεωπολιτικό, διπλωµατικό, αµυντικό, να παραµένει ενεργό µέλος της Ενωσης, πρωτοστατώντας σε ενιαίες πολιτικές, κυρίως στον χώρο της άµυνας. Αλλά πρέπει εφεξής οι σχέσεις να σταθµίζονται στη βάση των νέων δεδοµένων. Οι ΗΠΑ θα επανιεραρχήσουν τη συνεργασία τους µε τα ευρωπαϊκά κράτη. Θα υποβαθµίσουν κάποια, θα αναβαθµίσουν ορισµένα άλλα. Η Ελλάδα ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.
Οι διαρροές από αµερικανικής πλευράς, ότι ενδέχεται οι ΗΠΑ να εξετάσουν την αναστολή της Ισπανίας στο ΝΑΤΟ, αν και αυτό δεν προβλέπεται από το καταστατικό, ούτε τυπικά υπάρχει τρόπος να γίνει, και επίσης να άρουν την αναγνώριση της βρετανικής κυριαρχίας στα νησιά Φόκλαντ (!), είναι ενδεικτικές του πόσο ακραία ρευστό γίνεται το τοπίο.
Προσέτι και εντός της Ε.Ε. υπάρχουν οµαδοποιήσεις και ενισχυµένες συνεργασίες. Παράδειγµα η δική µας αµυντική και ευρύτερη συνεργασία µε τη Γαλλία, η οποία επικαιροποιήθηκε και ενισχύθηκε περαιτέρω µε την επίσκεψη εδώ του Γάλλου προέδρου, Εµανουέλ Μακρόν. Το ίδιο κάνει και η Γερµανία, διαµορφώνοντας τον δικό της πυρήνα εντός της Ε.Ε. Συνολικά, η διαµερισµατοποίηση των σχέσεων θα είναι ο κανόνας.
Είναι κάτι που ευνοεί την Ελλάδα, διότι µπορεί να ρυθµίζει το βάθος και την ένταση των συνεργασιών, ανοίγοντας τον βηµατισµό της πέραν των ευρωπαϊκών ορίων, όπως ήδη κάνει.
Η σχέση µε το Ισραήλ, η οποία τείνει να εξελιχθεί σε άξονα µαζί µε την Κύπρο, είναι ενδεικτική, µε µεγάλη τεχνολογική, εξοπλιστική και επιχειρησιακή υπεραξία. Αυτό δεν αναιρεί ούτε δυσχεραίνει την αµυντική συµφωνία µε τη Γαλλία και µάλιστα µε ρήτρα αµοιβαίας συνδροµής, και ας βρίσκεται σε κρίση µε το Ισραήλ. Αντιθέτως, οι συνεργασίες που συνάπτει η Ελλάδα µε κράτη εκτός της Ε.Ε. ενισχύουν το ειδικό της βάρος εντός της.
Αυτός ο αστερισµός ειδικών σχέσεων, αµυντικών και άλλων, που δηµιουργεί η Ελλάδα, π.χ. µε τις ΗΠΑ, όπου επίκειται ο νέος γύρος στρατηγικού διαλόγου, µε το Ισραήλ, τη Γαλλία, τα Ηνωµένα Αραβικά Εµιράτα, την Αίγυπτο, την Ιορδανία, την Αρµενία κ.ά., ενισχύει το διαπραγµατευτικό εκτόπισµα και τη στρατηγική αξία της χώρας από και προς όλους.
Η περίοδος του ασφυκτικού ευρωπαϊκού περιορισµού της ελληνικής διπλωµατίας έχει παρέλθει και πρέπει αυτό να γίνει ανεπιστρεπτί. Τα γεωπολιτικά όρια της Ελλάδας είναι πολύ µεγαλύτερα από τα σύνορα της επικράτειάς της, ευρύτερα από αυτά άλλων, µεγάλων, ευρωπαϊκών χωρών. Οι οποίες µάλιστα το επόµενο διάστηµα θα βρεθούν σε πολύ δυσχερή οικονοµική και γενικότερη θέση.
Η χώρα έχει δύο εµπόδια να υπερβεί: την εσωτερική µικρόνοια και πέµπτη φάλαγγα και τους εξωτερικούς αντιπάλους και ανταγωνιστές, που αισθάνονται ότι απειλούνται τα συµφέροντά τους αν η Ελλάδα γεµίσει τον χώρο της. Και µάλιστα αυτοί οι δύο συνεργάζονται. Βρισκόµαστε σε καµπή. Αν την ξεπεράσουµε, αµφότεροι θα χάσουν κάθε δυνατότητα υπονόµευσης.
Κυριακάτικη Απογευματινή
