Εχουµε γράψει πολλές φορές -και θα συνεχίσουµε να το κάνουµε, διότι τώρα κρίνεται το µέλλον του Ελληνισµού– ότι οι αλλαγές που συντελούνται διεθνώς είναι δοµικές και ανατρέπουν το γεωπολιτικό status δεκαετιών. Από την ικανότητά µας να αντιληφθούµε, να ερµηνεύσουµε, να παρακολουθήσουµε τις µετατοπίσεις και να τοποθετηθούµε σωστά θα εξαρτηθεί η ασφάλεια και η πορεία των δύο ελληνικών κρατικών υποστάσεων, Ελλάδας και Κύπρου, αλλά και ευρύτερα του ελληνικού έθνους. Οταν ολοκληρωθούν οι µεταβολές, ελάχιστα πράγµατα θα θυµίζουν τον προηγούµενο κόσµο. Χώρες κραταιές µέχρι πρότινος θα υποβαθµιστούν ή περιθωριοποιηθούν, άλλες δεν θα υπάρχουν µε τη σηµερινή τους µορφή, τα σύνορα ορισµένων θα αλλάξουν και κάποιες θα ενισχυθούν και θα αναβαθµιστούν.
Και µόνο οι εξελίξεις των τελευταίων ηµερών επιβεβαιώνουν τη βαθιά αναδιάταξη του µεταπολεµικού συστήµατος ισχύος, µε τις Ηνωµένες Πολιτείες να επανακαθορίζουν προτεραιότητες, συµµαχίες και γεωοικονοµικούς άξονες. Από τη νέα νοµοθετική πρωτοβουλία στο Κογκρέσο για την Ανατολική Μεσόγειο έως τις δηλώσεις του Αµερικανού προέδρου για πιθανή απόσυρση στρατευµάτων από παραδοσιακούς Ευρωπαίους συµµάχους, διαµορφώνεται νέο πλαίσιο όπου κρατικοί δρώντες ενισχύονται και άλλοι χάνουν σχετική επιρροή. Καινούργια, ενισχυµένη θεσµική αποτύπωση αυτής της στροφής έρχεται µέσω ακόµα ενός δικοµµατικού νοµοσχεδίου για την Ανατολική Μεσόγειο, του Eastern Mediterranean Gateway Act, που κατέθεσαν οι γερουσιαστές Cory Booker και Dave McCormick.
Ο Booker δήλωσε ότι «η παγκόσµια ενεργειακή ασφάλεια και οι εφοδιαστικές αλυσίδες βρίσκονται υπό αυξανόµενη πίεση και η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε κρίσιµη περιοχή για την ενίσχυση της σταθερότητας και της συνεργασίας σε ένα ευρύ φάσµα κοινών στρατηγικών συµφερόντων, συµπεριλαµβανοµένης της στήριξης του India – Middle East – Europe Economic Corridor». Ο McCormick υπογράµµισε ότι «η Επιχείρηση ‘‘Epic Fury’’ απέδειξε ότι η Ανατολική Μεσόγειος δεν βρίσκεται στο περιθώριο της Μέσης Ανατολής – βρίσκεται στο επίκεντρο» και ότι «οι βασικοί περιφερειακοί µας εταίροι, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και η Αίγυπτος, παρείχαν κρίσιµη αµυντική, πληροφοριακή και υλικοτεχνική υποστήριξη όταν είχε τη µεγαλύτερη σηµασία».
Η νοµοθεσία αυτή δεν είναι απλώς οικονοµική· αποτελεί στρατηγική επιλογή αναβάθµισης της περιοχής ως κόµβου που συνδέει Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Ινδία µέσω του γνωστού IMEC. Γίνεται όλο και πιο σαφές ότι σε αυτό το πλαίσιο ενισχύονται συγκεκριµένοι περιφερειακοί παίκτες: η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και τα Ηνωµένα Αραβικά Εµιράτα, που εµφανίζονται ως πυλώνες ενός νέου γεωστρατηγικού άξονα. Η αναφορά στο νοµοσχέδιο στη συνεργασία «3+1» και στο East Mediterranean Gas Forum δεν είναι τυχαία: πρόκειται για πλατφόρµες που µετατρέπονται σε εργαλεία αµερικανικής επιρροής και σταθεροποίησης.
Την ίδια στιγµή, η ρητορική Τραµπ υποδηλώνει σαφή δυσαρέσκεια προς κλασικούς εταίρους στην Ευρώπη. Με αφορµή την πρόσφατη µάλλον άτυχη αναφορά του Φρίντριχ Μερτς για τις επιδόσεις των Αµερικανών στο Ιράν, ο Ντόναλντ Τραµπ τού απάντησε µε τον γνωστό του τρόπο, προϊδεάζοντας για το τι θα ακολουθήσει τους επόµενους µήνες: «Ο καγκελάριος της Γερµανίας θα έπρεπε να αφιερώνει περισσότερο χρόνο στο να τερµατίσει τον πόλεµο Ρωσίας-Ουκρανίας (όπου υπήρξε πλήρως αναποτελεσµατικός!) και να διορθώσει τη χώρα του που καταρρέει, ειδικά στα ζητήµατα της µετανάστευσης και της ενέργειας, και λιγότερο χρόνο στο να παρεµβαίνει σε όσους εξαλείφουν την πυρηνική απειλή του Ιράν, καθιστώντας έτσι τον κόσµο -συµπεριλαµβανοµένης της Γερµανίας- πιο ασφαλή!».
Παράλληλα, άφησε ορθάνοιχτο το ενδεχόµενο αποχώρησης αµερικανικών δυνάµεων από τη Γερµανία, την Ιταλία και την Ισπανία. Το µήνυµα του Τραµπ είναι σαφές: Η συµµετοχή στη νέα αρχιτεκτονική δεν είναι δεδοµένη, αλλά εξαρτάται από την ευθυγράµµιση µε τις αµερικανικές στρατηγικές επιλογές. Μαντέψτε πού θα µεταφερθεί µέρος των αµερικανικών δυνάµεων που θα αποσυρθεί από τις παραπάνω χώρες… Την ίδια ώρα, στον ενεργειακό τοµέα καταγράφεται εξίσου σηµαντική µετατόπιση. Η αποχώρηση των Ηνωµένων Αραβικών Εµιράτων από τον OPEC και η αξιοποίηση του λιµένα της Φουτζέιρα, που παρακάµπτει τα Στενά του Ορµούζ, ενισχύουν δραστικά την αυτονοµία τους. Με τα ΗΑΕ να σχεδιάζουν αύξηση εξαγωγών έως και 5 εκατ. βαρέλια ηµερησίως και τις Ηνωµένες Πολιτείες να αυξάνουν επίσης την παραγωγή, διαµορφώνεται νέο ενεργειακό ισοζύγιο που περιορίζει την επιρροή παραδοσιακών δοµών και παικτών.
Η διάσταση της ασφάλειας επιβεβαιώνει και ενισχύει αυτή τη δυναµική. Η µεταφορά ισραηλινού συστήµατος αεράµυνας στα ΗΑΕ και η γεωγραφικά ακτινωτή εµβάθυνση συνεργασιών, όπως η συµφωνία σε εξοπλισµούς και η ανταλλαγή διαβαθµισµένων πληροφοριών µεταξύ Σερβίας και Ισραήλ, καταδεικνύουν τη διαµόρφωση του νέου γεωπολιτικού δικτύου µε έµφαση σε άµυνα, ασφάλεια και τεχνολογία. Φέρτε στο µυαλό σας τον χάρτη, δείτε πώς συνδέονται όλες αυτές οι χώρες µαζί µε Ελλάδα και Κύπρο και θα αντιληφθείτε την περιοχή που καλύπτουν, από τον Αίµο µέχρι τη Μέση Ανατολή και τον Ινδικό Ωκεανό.
Συνολικά, οι εξελίξεις αυτές δεν είναι αποσπασµατικές. Συνθέτουν µια στρατηγική επανατοποθέτηση των ΗΠΑ: µετατόπιση από τον παραδοσιακό πυρήνα της ∆υτικής Ευρώπης προς πιο ευέλικτο, πολυκεντρικό σύστηµα, όπου η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή αποκτούν αυξηµένο βάρος. Οι «παλαιοί» σύµµαχοι δεν εγκαταλείπονται πλήρως, αλλά η σχετική τους σηµασία επαναπροσδιορίζεται. Η εικόνα που διαµορφώνεται είναι αυτή ενός κόσµου σε µετάβαση, όπου η ισχύς δεν κατανέµεται πλέον µε βάση τα δεδοµένα του Ψυχρού Πολέµου, αλλά επανακαθορίζεται µέσα από ενέργεια, υποδοµές και γεωστρατηγικούς διαδρόµους. Και σε αυτή τη νέα εξίσωση ορισµένοι ανεβαίνουν, ενώ άλλοι καλούνται να προσαρµοστούν, ή να µείνουν πίσω. Ελλάδα και Κύπρος δείχνουν να έχουν αντιληφθεί τη θέση τους. Το υπαρξιακό στην κυριολεξία στοίχηµα είναι η διατήρηση του µοµέντουµ.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
