Οι 60 ημέρες που θα κρίνουν τη Μέση Ανατολή

Αν υπάρξουν θετικές εξελίξεις, η Ελλάδα αποκτά γεωπολιτικό ανάχωμα και δυναμικό περιφερειακό συσχετισμό στην επιθετικότητα που προβάλλει η Τουρκία με το νομοσχέδιο περί ΑΟΖ
10:14 - 30 Μαΐου 2026
Οι 60 ημέρες που θα κρίνουν τη Μέση Ανατολή

Το να υπάρξει συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με συνακόλουθο το Ισραήλ (σε αυτό το μέτωπο και όχι τον Λίβανο) δεν αποτελεί έκπληξη. Βεβαίως η ατμόσφαιρα θα παραμείνει και στην περίπτωση αυτή ιδιότυπη όπως και τώρα. Αφού μπορεί μεσούσης της εκεχειρίας να υπάρξουν επιμέρους πλήγματα ένθεν και ένθεν.

Είναι φανερό από αμερικανικής πλευράς, ακόμη και αν αυτό δεν βρίσκει σύμφωνο το Ισραήλ, ότι υπάρχει ως ζητούμενο όχι μόνον μία βαθμηδόν συμφωνία με το καθεστώς της Τεχεράνης, αλλά μέσα στο διάστημα αυτό των 60 ημέρων να προκύψουν θετικές εξελίξεις ως προς τις «Συμφωνίες του Αβραάμ», με πρωταγωνιστές τους άλλους παράγοντες στην περιοχή και όχι το Ιράν. Υπάρχει μια αξιοσημείωτη παραδοχή στην Ουάσινγκτον που επηρεάζει τα δεδομένα. Και αυτή είναι ότι δεν υπάρχουν ισχυρές πιθανότητες να προκύψει μια «νέα τάξη» με την Τεχεράνη. Βεβαίως οι πολεμικές επιχειρήσεις έχουν επηρεάσει την οικονομία του Ιράν, επιβαρύνοντάς την ακόμη περισσότερο από πριν. Επίσης έχουν κλονίσει τη στρατιωτική του ετοιμότητα και επάρκεια. Αλλά ενώ αρχικά η Ουάσινγκτον είχε ως διακηρυγμένο στόχο την αλλαγή του καθεστώτος, στην παρούσα πλέον φάση δείχνει διαθέσιμη για έναν «έντιμο συμβιβασμό» με τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Φυσικά δεν θα τεθεί σε διαπραγμάτευση το ζήτημα της ελεύθερης διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά αυτό είναι ένα διεθνές θέμα που και η Κίνα -ως παγκόσμια εμπορική δύναμη-συμφωνεί να επιβεβαιωθεί. Ούτε μπορεί το εμπλουτισμένο ουράνιο να παραμείνει στη διάθεση της Τεχεράνης. Θα πρέπει να παραδοθεί ή με τεχνικό τρόπο να εκλείψει. Οι συζητήσεις αυτές για τα πυρηνικά πάντως μπορεί να εξελίσσονται, αλλά δεν υπάρχει ορατό χρονικό σημείο κατάληξής τους. Πολύ περισσότερο δεν είναι καν στο τραπέζι κάποιο πεδίο διαπραγμάτευσης για περιοριστικούς όρους στο βαλλιστικό οπλοστάσιο της Τεχεράνης. Υπάρχει όμως ένα χρονικό διάστημα δύο μηνών που θα δώσει ευχέρεια για διπλωματικούς χειρισμούς.

Το διάστημα αυτό μπορεί να αξιοποιηθεί από την Ουάσινγκτον όχι μόνον για συζητήσεις με το Ιράν, αλλά και για να πιέσει τους όρους μιας «νέας αρχιτεκτονικής» με τις αραβικές ηγεσίες και την Αίγυπτο σε σχέση με το Ισραήλ. Δομικό ρόλο σε αυτές τις εξελίξεις θα έχουν οι 6 του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC): Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ, Κατάρ, Μπαχρέιν, Ομάν. Από αυτές τις χώρες, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν έχουν ενταχθεί στις «Συμφωνίες του Αβραάμ» και αναγνωρίζουν το Ισραήλ, με το Άμπου Ντάμπι μάλιστα να έχει και πιο θερμές σχέσεις με την Ιερουσαλήμ, όχι μόνον τυπικές. Η Αίγυπτος και η Ιορδανία επίσης έχουν διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ.

Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο», λοιπόν, είναι η Σαουδική Αραβία. Ταυτόχρονα υπάρχει η ευκαιρία που δημιούργησαν τα πολεμικά πλήγματα της Τεχεράνης στις υποδομές και την οικονομία των αραβικών κρατών της περιοχής να αλλάξει τη στρατηγική του το Κατάρ προς λιγότερο υποστηρικτικές τακτικές ως προς το ριζοσπαστικό Ισλάμ. Το Ριάντ για να κινηθεί σε αυτήν την κατεύθυνση θέτει ως προϋπόθεση ύπαρξη παλαιστινιακού κράτους. Μήπως όμως ένα εμιράτο της Γάζας που εντασσόταν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στη βάση της οικοδόμησης της Συμφωνίας Ειρήνης Τραμπ, παρακάμπτει το πρόβλημα; Υπάρχει και η Τουρκία στο παζλ. Αλλά αυτή συνδέεται κυρίως με τη ζώνη της Μεσοποταμίας (Συρία, Ιράκ) και λιγότερο με τη ζώνη από τη Μεσόγειο στον Κόλπο.

Η Ελλάδα έχει μεγάλο ενδιαφέρον ως ναυτική δύναμη για την επόμενη ημέρα στο καθεστώς των Ορμούζ, αλλά και για να βρεθεί εν μέσω των συμμαχιών της με εμπεδωμένη παρουσία στην εξέλιξη των «Συμφωνιών του Αβραάμ» που είναι πολλαπλά μέρος τους. Αν υπάρξουν θετικές εξελίξεις στις 60 ημέρες, αποκτά γεωπολιτικό ανάχωμα και δυναμικό περιφερειακό συσχετισμό στην επιθετικότητα που προβάλλει η Τουρκία με το νομοσχέδιο περί ΑΟΖ.