Η Ευρώπη ιδρώνει στους καύσωνες, αλλά συνεχίζει να διστάζει μπροστά στην ίδια της την τεχνολογία. Η εικόνα είναι σχεδόν ειρωνική. Η ήπειρος που βιώνει ολοένα σφοδρότερα κύματα ζέστης εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη μηχανική ψύξη με καχυποψία. Αντί να θεωρείται αυτονόητο μέσο προστασίας της υγείας, συχνά μετατρέπεται σε αντικείμενο διαμάχης, γραφειοκρατίας και αισθητικής ευαισθησίας. Σαν να μην έχει αποφασίσει ακόμη αν η άνεση αποτελεί δικαίωμα ή πολυτέλεια.
Το πρόσφατο παράδειγμα από το Παρίσι είναι αποκαλυπτικό. Ένας νέος άνδρας με σοβαρό πρόβλημα υγείας βρέθηκε αντιμέτωπος με τους γείτονές του επειδή επιχείρησε να εγκαταστήσει εξωτερική μονάδα κλιματισμού στην εσωτερική αυλή της πολυκατοικίας. Επικαλέστηκαν θόρυβο και όχληση. Η υπόθεση οδηγήθηκε στα δικαστήρια και διαρκεί ήδη δύο χρόνια. Στο μεταξύ, η οικογένεια επιβαρύνεται οικονομικά, ενώ η ανάγκη για δροσιά παραμένει επιτακτική. Η τεχνολογία υπάρχει, αλλά η πρόσβαση σε αυτήν περνά από λαβύρινθο εγκρίσεων.
Στη Γαλλία και αλλού δεν υφίσταται γενική απαγόρευση. Υπάρχουν όμως πολεοδομικοί περιορισμοί, εγκρίσεις συνελεύσεων συνιδιοκτητών, ρυθμίσεις περί «διατάραξης γειτονίας». Το δικαίωμα στη δροσιά σταθμίζεται απέναντι στο δικαίωμα στην ησυχία και στην αισθητική αρμονία. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αυστηροποιεί τις προδιαγραφές ενεργειακής απόδοσης και περιορίζει σταδιακά τα επιβαρυντικά ψυκτικά αέρια. Η κατεύθυνση είναι σαφής. Λιγότερη κατανάλωση, καθαρότερη λειτουργία. Ωστόσο, η συζήτηση συχνά ξεπερνά το περιβαλλοντικό ζήτημα και αγγίζει τα όρια της ιδεοληψίας.
Και όμως, τα δεδομένα είναι αμείλικτα. Στην Ελλάδα, σχεδόν οκτώ στα δέκα νοικοκυριά χρησιμοποιούν κλιματισμό για ψύξη. Πρόκειται για περίπου 3.390.000 κατοικίες. Το 15,7% μάλιστα το αξιοποιεί και ως βασικό μέσο θέρμανσης. Η αγορά γνωρίζει σταθερή άνοδο τα τελευταία χρόνια, με εκατοντάδες χιλιάδες πωλήσεις ετησίως. Η ζέστη δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως παροδικό φαινόμενο, αλλά ως μόνιμη συνθήκη που απαιτεί λύσεις. Το ενεργειακό αποτύπωμα ασφαλώς προβληματίζει. Εάν εκατομμύρια συσκευές λειτουργούν ταυτόχρονα σε περίοδο καύσωνα, το ηλεκτρικό σύστημα δοκιμάζεται. Όμως η απάντηση δεν μπορεί να είναι η αποθάρρυνση της χρήσης. Η απάντηση οφείλει να είναι η αναβάθμιση των δικτύων, η προώθηση αποδοτικότερων μονάδων, η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών. Διαφορετικά, η δημόσια συζήτηση διολισθαίνει σε ηθικολογία.
Παράδοξο δεν είναι μόνο το θέμα της ψύξης. Στη Βρετανία που το κρύο και ο χειμώνας κρατάνε μήνες, υπάρχουν πολλές περιοχές ελέγχου καπνού, όπου το παραδοσιακό τζάκι ουσιαστικά απαγορεύεται, επιτρέποντας μόνο εγκεκριμένες συσκευές ή καύσιμα. Η καύση ξύλου συνδέεται με αιωρούμενα σωματίδια και επιβάρυνση της ατμόσφαιρας. Έτσι, σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις οι φλόγες είναι πια ηλεκτρικές, συμβολικές, ακίνδυνες.
Η ήπειρος βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα: Θα χρησιμοποιήσει την τεχνολογία για να προστατεύσει τους πολίτες της ή θα την περιορίζει φοβικά, ακόμη και όταν διακυβεύεται η υγεία; Η ισορροπία ανάμεσα στην περιβαλλοντική ευθύνη και στην ανθρώπινη ασφάλεια δεν επιτυγχάνεται με απαγορεύσεις που αγνοούν τις πραγματικές ανάγκες. Όταν ο υδράργυρος σκαρφαλώνει επικίνδυνα, η δροσιά δεν είναι πολυτέλεια. Είναι όρος επιβίωσης.
Εφημερίδα Απογευματινή
