Όσο συντομεύει ο χρόνος προς τις εκλογές και όσο εντείνονται οι διεργασίες στον χώρο της αντιπολίτευσης είναι φυσικό να πληθαίνουν και οι δημοσκοπήσεις, τα αποτελέσματα των οποίων κρίνονται συνήθως ως αξιόπιστα, αναλόγως αν αυτά συμφέρουν αυτούς που τα κρίνουν ως τέτοια.
Ένας από τους λόγους αυτής της ελαστικοποίησης των σχετικών ερμηνειών που δίδονται από τα κόμματα είχε προ ετών προκαλέσει, σε διακομματική Επιτροπή της Βουλής, εκτεταμένη συζήτηση για τις δημοσκοπήσεις, τις εταιρείες που τις πραγματοποιούν και, βεβαίως, την αξιοπιστία τους.
Η συζήτηση εκείνη είχε καταλήξει στην ανάγκη θέσπισης συγκεκριμένων κανόνων, σε ό,τι αφορά τις πολιτικές έρευνες των τάσεων της κοινής γνώμης. Σε συνδυασμό δε, με το γεγονός ότι πλέον πολλές δημοσκοπήσεις βλέπουν ήδη και θα βλέπουν το φως της δημοσιότητας, κυρίως ως αποτέλεσμα των προβλέψεων (δικαιολογημένων ή αδικαιολόγητων) ότι διανύουμε το τελευταίο προεκλογικό διάστημα -μακρύ ή βραχύ δεν έχει σημασία- καθιστούν ενδιαφέρουσα μία διαχρονικά επίκαιρη σχετική μελέτη. Την είχε πραγματοποιήσει το αιρετικό όσο και «αυθάδες» γαλλικό πολιτικό περιοδικό «Marianne», για τα γκάλοπ, με την ευκαιρία των γαλλικών προεδρικών εκλογών της εποχής. Η έρευνα έφερε τον τίτλο «Στην κουζίνα των δημοσκοπήσεων» και προβάλλοντας έγκυρες γνώμες από τον χώρο των πολιτικών επιστημών διατύπωνε τα εξής συμπεράσματα:
1. Οι πολλές δημοσκοπήσεις «σκοτώνουν» τις δημοσκοπήσεις. Οι έρευνες των τάσεων της κοινής γνώμης έχουν εξελιχθεί σε βαρύ ναρκωτικό της δημοκρατίας. Παρ’ όλ’ αυτά, τα γκάλοπ είναι το κύριο όπλο των «πολιτικών πολέμων».
2. Όλο και περισσότερο σε ολόκληρο τον κόσμο παρατηρείται μία φθίνουσα τάση των ατόμων που δέχονται να απαντήσουν. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ένα γαλλικό παράδειγμα: Σε 125 τηλεφωνικές κλήσεις εταιρείας δημοσκοπήσεων διαπιστώθηκαν 99 αρνήσεις ενώ δέχθηκαν μόνο 12 να απαντήσουν. Αυτό παρατηρείται και στην Ελλάδα, όπως μου είχε πει γνωστός δημοσκόπος, όταν του είχα θέσει σχετική ερώτηση.
3. Και οι ερευνητές της κοινής γνώμης, παγκοσμίως, παραδέχονται ότι αρκετοί ερωτώμενοι ψεύδονται. Όπως λέει ένας κοινωνιολόγος, όλος ο κόσμος ψεύδεται. Στον προϊστάμενό του, στον εχθρό του, στον φίλο του, στον (στη) σύζυγο ή φίλη του. Τι κατοχυρώνει ότι κάποιος που ερωτάται σε ώρα μάλιστα που είναι με κάτι άλλο απασχολημένος, θα πει την αλήθεια; Όπως λ.χ. στη Γαλλία το 1984, όταν οι ερευνητές εξεπλάγησαν, τελικώς, από τη διεισδυτικότητα του Εθνικού Μετώπου όταν ανεκάλυψαν ότι οι «λεπενιστές» προτιμούσαν να κρύβουν τη γνώμη τους, στις δημοσκοπήσεις που είχαν προηγηθεί των εκλογών.
4. Υπάρχει και η περίπτωση της αξιολόγησης των απαντήσεων όπου ξεχωρίζονται οι ειλικρινείς από τις αμφιλεγόμενες. Αυτή η «αποκατάσταση της αξιοπιστίας» μπορεί να οδηγήσει σε λάθη.
5. Το γενικό συμπέρασμα της γαλλικής έρευνας είναι ότι α) το δείγμα των ερωτωμένων είναι μία δύσκολη υπόθεση β) η αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος αμφιλεγόμενη γ) η επεξεργασία των στοιχείων, για να είναι αξιόπιστη η έρευνα, επιδέχεται αντίλογο. Και δ) ένα τελευταίο πρόβλημα: Η χρηματοδότηση των ερευνών καθώς πολλές φορές οι εντολείς δεν αφήνουν να δημοσιευθούν παρά μόνον τα καλά αποτελέσματα της δημοσκόπησης.
Μία πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα για τη διαφθορά στη χώρα μας που είχε γίνει από την Palmos Analysis πριν από αρκετές εβδομάδες, για λογαριασμό της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και παρουσιάστηκε σε ειδικό Φόρουμ της Αρχής αυτής με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Διαφθοράς, μπορεί ως προς τα αποτελέσματά της, δηλαδή τις απαντήσεις που είχαν δοθεί, να δικαιολογεί εν μέρει ή εν όλω τις παρατηρήσεις ή και επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί στην παραπάνω γαλλική έρευνα.
Θα ήταν ενδεχομένως αυθαιρεσία να αμφισβητήσει κανείς τα αποτελέσματα της έρευνας για τη Διαφθορά δεδομένου ότι όλοι στη χώρα μας παραδέχονται ότι υπάρχει διαφθορά και απλώς η έρευνα επιβεβαιώνει αυτήν την παραδοχή.
Από την άλλη πλευρά είναι δικαιολογημένες συγκεκριμένες επιφυλάξεις ως προς τη γνώση που μπορεί να έχουν κάποιες νεαρές ηλικίες που αποτελέσαν δείγμα ώστε να είναι αξιόπιστη η άποψή τους καθώς ερωτήθηκαν νέοι μεταξύ 18 και 24 ετών. Όταν έχουμε μία παραδεδεγμένη αντίληψη ότι οι νέοι αυτής της ηλικίας ούτε ενημερώνονται για τα κοινά και τα ενδιαφέροντά τους είναι άλλα, μόνο από συζητήσεις και απόψεις που έχουν διατυπωθεί μέσα στο οικογενειακό τους περιβάλλον –και τις οποίες άκουσαν «ξώφαλτσα»- μπορεί να τους έχουν διαμορφώσει μία σχετική άποψη για να απαντήσουν όπως απάντησαν. Εδώ επιβεβαιώνεται η επιφύλαξη της γαλλικής έρευνας ότι η αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος μπορεί να είναι αμφιλεγόμενη.
Πράγματι, χωρίς να ασχολούνται με την πολιτική (αν και έχουν δικαίωμα να ψηφίζουν) οι νέοι που ρωτήθηκαν θεωρούν σε ποσοστό 83% ότι υπάρχει διαφθορά στην Πολιτική. Επίσης, ενώ ασχολούνται μόνο με τα μέσα κοινωνικής
δικτύωσης θεωρούν ότι υπάρχει διαφθορά σε ποσοστό 67% μάλιστα στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Υψηλό είναι και το ποσοστό των νεών αυτών (59%) που λένε ότι υπάρχει διαφθορά στις Πολεοδομίες, όπου ασχέτως αν αυτό το έχουν επιβεβαιώσει και οι Εκθέσεις του Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης, εν τούτοις δεν φαντάζομαι τους νέους των συγκεκριμένων ηλικιών να πηγαίνουν καθημερινά στις Πολεοδομίες με σχέδια προς έγκριση υπό μάλης! Ούτε ότι είναι κάθε μέρα διάδικοι ώστε να ξέρουν από πρώτο χέρι ότι υπάρχει διαφθορά στη Δικαιοσύνη. Μάλιστα στο ερώτημα αν έχει υποπέσει στην αντίληψή τους περιστατικό διαφθοράς τους 12 τελευταίους μήνες, το ποσοστό τους είναι πλειοψηφικό(!) έναντι στου συνόλου, δηλαδή όλων των ηλικιών που λένε, μειοψηφικά, ότι δεν έχει πέσει στην αντίληψή τους τέτοιο περιστατικό!
Επειδή λοιπόν ακόμη και οι νέοι που είναι άσχετοι μιλάνε για διαφθορά στην πολιτική και μάλιστα θεωρούν όλοι πως πρόκειται για έναν χώρο όπου ευδοκιμεί η διαφθορά περισσότερο από κάθε άλλον, πρέπει να πούμε ότι τέτοιες επιπόλαιες αντιλήψεις είναι επικίνδυνες για ένα δημοκρατικό καθεστώς.
Εφημερίδα Απογευματινή
