Η άποψη ότι «το Κέντρο υποχωρεί και τα άκρα ενισχύονται» περιγράφει μια υπαρκτή τάση, με αναφορές αυτή την περίοδο τόσο στη Γαλλία όσο και στη Γερμανία. Όμως συχνά προκαλείται σύγχυση, καθώς έχουμε να κάνουμε με δύο διαφορετικά πράγματα: άλλο η φθορά των μετριοπαθών κομμάτων που κυβέρνησαν και άλλο οι πολίτες που αναζητούν μετριοπάθεια, θεσμική ασφάλεια και αποτελεσματικές λύσεις.
Για την Ελλάδα, επομένως, η γενίκευση χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Το Κέντρο δεν έχει αυτοτελή κομματική έκφραση και, παρ’ όλα αυτά, μπορεί να κρίνει τις εκλογές. Η σημασία του δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το μέγεθός του. Εξαρτάται από το πόσο διεκδικήσιμοι είναι οι ψηφοφόροι του, προς ποιες κατευθύνσεις μετακινούνται και ποια παράταξη μπορούν να καταστήσουν πλειοψηφική.
Αυτός είναι ο λόγος για το ιδιότυπο «κεντρώο σαφάρι» στο οποίο επιδίδονται η ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ και η ΕΛΑΣ. Η προσέλκυση του Κέντρου λειτουργεί ως δοκιμασία της δυνατότητας κάθε κόμματος να υπερβεί τον πυρήνα του. Για τη ΝΔ, το ζητούμενο είναι να διατηρήσει την απήχησή της πέρα από την παραδοσιακή Δεξιά – μια άσκηση ισορροπίας όλο και πιο δύσκολη, που χωρίς αυτή δεν μπορεί να διεκδικήσει αυτοδυναμία. Για το ΠΑΣΟΚ, να μετατρέψει την ιστορική συγγένεια με τον χώρο σε εμπιστοσύνη διακυβέρνησης – στόχος που απέχει πολύ από την επίτευξή του. Για την ΕΛΑΣ, να πείσει ότι η πολιτική αλλαγή μπορεί να συνοδευτεί από ασφάλεια και κυβερνητική αξιοπιστία – μια προσπάθεια που προσώρας φαίνεται να προσκρούσει στη δυσπιστία του Κέντρου απέναντι στο νέο εγχείρημα.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια κρίσιμη διευκρίνιση: ο κεντρώος ψηφοφόρος δεν είναι υποχρεωτικά ικανοποιημένος, άτολμος ή πρόθυμος να συμβιβαστεί με τη στασιμότητα. Μπορεί να ζητά βαθιές αλλαγές στην κατοικία, στην Υγεία, στη Δικαιοσύνη και στη λειτουργία του κράτους. Η μετριοπάθεια στον τρόπο δεν συνεπάγεται μετριοπάθεια στις απαιτήσεις. Όποιος ταυτίζει το Κέντρο με την υπεράσπιση των κατεστημένων θα βγει χαμένος.
Ας το δούμε όμως και από την αρνητική σκοπιά, ότι δηλαδή όταν υποχωρούν οι δυνάμεις του Κέντρου ενισχύονται τα άκρα. Μήπως έτσι δεν αναγνωρίζουμε τη σημασία του κεντρώου ρεύματος στις πολιτικές ισορροπίες; Το πολιτικό Κέντρο είναι συνώνυμο της σύνθεσης, της συνεννόησης και της συγκρότησης πλειοψηφιών. Στις ελληνικές εκλογές το Κέντρο μπορεί να λειτουργήσει ως «συμπληρωματική δύναμη» με αποφασιστικό βάρος: να δώσει την αναγκαία πρόσθετη εμπιστοσύνη σε όποιον πείσει ότι μπορεί να αλλάξει τα πράγματα και να κυβερνήσει.
Εφημερίδα Απογευματινή
