Υπήρχαν εποχές όπου η χλιδή προκαλούσε θαυμασμό. Πολυτελείς κατοικίες, εντυπωσιακές δεξιώσεις, ακριβά ενδύματα και φωτογραφίες από κοσμικές συγκεντρώσεις αποτελούσαν τα απαραίτητα εξαρτήματα μιας ζωής που πολλοί ονειρεύονταν και ελάχιστοι μπορούσαν να αποκτήσουν. Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Όχι επειδή οι άνθρωποι έπαψαν να αγαπούν την άνεση ή να επιθυμούν μια καλύτερη ζωή. Αλλά επειδή η καθημερινότητα έγινε τόσο δύσκολη, ώστε η προκλητική επίδειξη πλούτου συχνά προκαλεί περισσότερο θυμό παρά θαυμασμό.
Ιδιαίτερα όταν προέρχεται από πρόσωπα που κατέχουν δημόσια αξιώματα. Οι πρόσφατες εικόνες πολυτελών εκδηλώσεων και κοινωνικών δραστηριοτήτων, που συνδέθηκαν με διπλωματική εκπροσώπηση, επανέφεραν μια παλιά συζήτηση. Μέχρι πού φτάνει το δικαίωμα στην προσωπική προβολή και από πού αρχίζει η υποχρέωση δημόσιας διακριτικότητας;
Ασφαλώς κανείς δεν υποχρεούται να απολογείται επειδή διαθέτει οικονομική άνεση. Ούτε η κομψότητα αποτελεί αδίκημα. Η διπλωματία, άλλωστε, περιλαμβάνει επίσημες εκδηλώσεις και κοινωνικές συναναστροφές. Υπάρχει όμως τεράστια διαφορά ανάμεσα στην αξιοπρεπή εκπροσώπηση και στη διαρκή καλλιέργεια μιας εικόνας που περισσότερο θυμίζει κοσμική επίδειξη παρά δημόσια υπηρεσία. Και κυρίως υπάρχει η συγκυρία. Όταν χιλιάδες οικογένειες μετρούν τα χρήματα μέχρι το τέλος του μήνα, όταν ένας συνταξιούχος υπολογίζει ακόμη και το κόστος των φαρμάκων του, όταν νέοι άνθρωποι αδυνατούν να αποκτήσουν δικό τους σπίτι, η υπερβολική προβολή της πολυτέλειας αποκτά διαφορετικό νόημα.
Δεν εμπνέει πάντοτε. Συχνά πληγώνει. Δεν είναι ζήτημα κοινωνικού φθόνου. Είναι ζήτημα μέτρου. Ο πολίτης δεν απαιτεί από τον αξιωματούχο να ζει φτωχικά. Περιμένει όμως να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα εκείνων που εκπροσωπεί ή υπηρετεί. Και βεβαίως, δεν είναι όλες οι φωτογραφίες από δεξιώσεις απόδειξη ματαιοδοξίας. Η δημόσια παρουσία έχει τον δικό της θεσμικό ρόλο. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η εικόνα κινδυνεύει να επισκιάσει την ουσία και η προβολή να γίνει σημαντικότερη από το έργο.
Άλλωστε, η εποχή μας έχει αποκτήσει μια παράξενη συνήθεια. Φωτογραφίζει τα πάντα, ακόμη και την προσφορά. Μια επίσκεψη, μια χειραψία, μια δωρεά χρειάζονται σχεδόν υποχρεωτικά τον κατάλληλο φωτισμό και μια δημοσίευση. Λες και ό,τι δεν εμφανίζεται στην οθόνη δεν συνέβη ποτέ. Μόνο που η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από περισσότερες λαμπερές εικόνες. Έχει ανάγκη από ανθρώπους που γνωρίζουν πότε πρέπει να χαμηλώνουν τα φώτα.
Η κατοχή δημόσιου αξιώματος δεν είναι προσωπικό παράσημο κοινωνικής ανωτερότητας. Είναι ευθύνη. Δεν προσφέρει στον κάτοχό του περισσότερη ανθρώπινη αξία αλλά περισσότερες υποχρεώσεις. Και η διακριτικότητα δεν είναι υποκρισία. Είναι σεβασμός. Ας αναρωτηθούμε, λοιπόν, τι ακριβώς θαυμάζουμε. Το ακριβό ένδυμα ή τη σοβαρότητα; Τη λαμπερή δεξίωση ή το αποτέλεσμα μιας αποστολής; Την κοινωνική αναγνωρισιμότητα ή την πραγματική προσφορά;
Γιατί υπάρχει μία λεπτή αλλά ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο να κατέχεις μια σημαντική θέση και στο να είσαι πραγματικά σημαντικός. Η πρώτη σού απονέμεται. Το δεύτερο κερδίζεται. Και τελικά το ερώτημα παραμένει ενοχλητικά απλό. Οι θέσεις εξουσίας είναι θέσεις προσωπικής βολής και προβολής ή ευκαιρίες προσφοράς προς τους πολλούς; Η απάντηση δεν βρίσκεται στις φωτογραφίες. Βρίσκεται σε όσα απομένουν όταν σβήσουν οι προβολείς.
Εφημερίδα Απογευματινή
