Στα τέλη Μαΐου, ένα πλοίο με το όνομα Christophe de Margerie απέπλευσε αθόρυβα από το Utrenneye, ένα λιμάνι στην επίπεδη, χωρίς δέντρα, ακτή της Σιβηρίας στη Θάλασσα Kara, στην Αρκτική. Με μήκος 299 μέτρα – περίπου όσο τρία γήπεδα ποδοσφαίρου – το μεγάλο πλοίο έχει πάρει το όνομά του από έναν Γάλλο πετρελαϊκό παράγοντα, ο οποίος σκοτώθηκε σε ένα παράξενο δυστύχημα στο αεροδρόμιο Vnukovo της Μόσχας το 2014. Πρόκειται για ένα πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), του οποίου οι μονωμένες δεξαμενές μπορούν να χωρέσουν περισσότερα από 170.000 κυβικά μέτρα αερίου.
Το Christophe de Margerie είναι επίσης παγοθραυστικό: διαθέτει ενισχυμένο διπλό κύτος και τρεις ανεξάρτητα περιστρεφόμενες μονάδες πρόωσης, οι οποίες επιτρέπουν στο πλοίο να ανοίγει δρόμο μέσα από πάγο πάχους άνω των δύο μέτρων. Αυτά είναι απαραίτητα για τη χρήση απομακρυσμένων τερματικών σταθμών – όπως το Utrenneye – στους οποίους τα συμβατικά πλοία μεταφοράς δεν μπορούν να φτάσουν κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους. Το πλοίο απέπλευσε προς τα ανατολικά αφού φορτώθηκε, συνοδευόμενο κατά μήκος της ακτής από ένα ρωσικό πυρηνοκίνητο παγοθραυστικό.
Σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων, στις 8 Ιουνίου πέρασε από τον Βερίγγειο Πορθμό, προτού συνεχίσει προς μια πλωτή μονάδα αποθήκευσης στα ανοικτά της χερσονήσου Kamchatka για να παραδώσει το φορτίο του – σχεδόν σίγουρα για περαιτέρω μεταφορά στην Κίνα. Δεν ήταν η πρώτη φορά που το πλοίο πραγματοποιούσε το ταξίδι κατά μήκος αυτού που συνήθως αποκαλείται Βόρεια Θαλάσσια Οδός, αλλά είναι η πρώτη φορά που είναι γνωστό ότι ένα εμπορικό πλοίο το έκανε τόσο νωρίς μέσα στο έτος: μέχρι τον Ιούνιο, ο πάγος είναι συνήθως υπερβολικά παχύς για να μπορεί να σκεφτεί κανείς ένα τέτοιο ταξίδι.
Μια μεγάλη αναδιοργάνωση του παγκόσμιου κλίματος δεν οδηγεί μόνο σε ασυνήθιστα θερμά καλοκαίρια στη Βρετανία· οδηγεί επίσης σε γεωπολιτικές αλλαγές που έχουν – και θα έχουν – τεράστιες επιπτώσεις στις εμπορικές οδούς, στην παγκόσμια οικονομία και στην εθνική ασφάλεια.
Η Αρκτική αλλάζει – Και μαζί της οι παγκόσμιες εμπορικές διαδρομές
Την περασμένη εβδομάδα, ο Donald Trump ουσιαστικά ανακήρυξε τη Γροιλανδία σε έναν κενό καμβά για την αμερικανική εδαφική επέκταση.
Υπέγραψε μια συμφωνία με τη Δανία, η οποία προφανώς παραχωρεί στις ΗΠΑ τον πλήρη έλεγχο της ασφάλειας της Γροιλανδίας, πράγμα που σημαίνει ότι οι ΗΠΑ μπορούν πλέον να κατασκευάζουν εκεί νέες στρατιωτικές βάσεις «όπως απαιτείται», σύμφωνα με το Fox News. Το αν οι κομπασμοί του Αμερικανού Προέδρου θα αντέξουν στη δημοσίευση των λεπτομερειών της συμφωνίας μένει να φανεί, καθώς Δανοί σχολιαστές έσπευσαν να επισημάνουν ότι η Αμερική διαθέτει εδώ και πολύ καιρό ελευθερία στρατιωτικών κινήσεων στη Γροιλανδία.
Όμως η επιθυμία του Trump για το αρκτικό νησί δεν είναι αδικαιολόγητη, καθώς τις επόμενες δεκαετίες οι άγονες, καλυμμένες με πάγο εκτάσεις του Απώτατου Βορρά πρόκειται να μετατραπούν σε ένα γεωπολιτικό χωνευτήρι ζωτικής σημασίας εμπορικών οδών, στρατιωτικής ισχύος και ανταγωνισμού μεταξύ υπερδυνάμεων. Υπό αυτή την έννοια, το πέρασμα του Christophe de Margerie τον περασμένο Μάιο ήταν αναμφισβήτητα μια πολύ σημαντικότερη εξέλιξη.
Επί αιώνες, η ιδέα μιας βόρειας συντόμευσης προς την Ασία απασχολούσε και γοήτευε τους ναυτικούς. Οι δύο ανακαλύψεις διαδρομών μέσω του Ατλαντικού και γύρω από το νότιο άκρο της Αφρικής προς τον Ινδικό Ωκεανό τη δεκαετία του 1490 είχαν ανοίξει νέους γεωγραφικούς ορίζοντες και ευκαιρίες, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε το εμπόριο να γίνει πραγματικά παγκόσμιο. Παρότι η ανακάλυψη της Αμερικής είχε εξαιρετικές συνέπειες, οι διαδρομές προς την Ασία ήταν εκείνες που απέφεραν μεγαλύτερα οφέλη. Τότε, όπως και τώρα, η Ασία φιλοξενούσε μεγάλους πληθυσμούς, πλούσιες πόλεις και πλούτη που περίμεναν να αξιοποιηθούν.
Μέχρι τις αρχές του 16ου αιώνα, το εμπόριο έφτανε στην Ευρώπη μέσω δικτύων που έχουν γίνει γνωστά ως Δρόμοι του Μεταξιού – χερσαίες και θαλάσσιες συνδέσεις που ένωναν τους λαούς από την Κίνα και την Ινδία, μέσω της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Αφρικής. Ο κύριος ωφελημένος ήταν η Βενετία, της οποίας ο πλούτος επέτρεψε στις σημαντικότερες οικογένειες να κατασκευάσουν μεγαλοπρεπή παλάτια που υψώνονταν μέσα από τη λιμνοθάλασσα στο βόρειο άκρο της Αδριατικής Θάλασσας.
Για όσους βρίσκονταν στη βόρεια και δυτική Ευρώπη, η εξεύρεση του ταχύτερου δρόμου προς την Ασία ήταν σημαντική, τόσο για λόγους ταχύτητας όσο και ασφάλειας: το ταξίδι γύρω από την Αφρική και το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας ήταν μακρύ και μπορούσε να είναι επικίνδυνο – και επιπλέον περιλάμβανε πλεύση κοντά στην Ισπανία και την Πορτογαλία, των οποίων τα πλοία κυριαρχούσαν στον Ατλαντικό, τουλάχιστον αρχικά. Μέχρι τη δεκαετία του 1550, αγγλικές αποστολές επιχειρούσαν να βρουν μια διαδρομή μέσω του βορειοανατολικού περάσματος – παραπλέοντας τη βόρεια ακτή της Σκανδιναβίας, εισερχόμενες στα ρωσικά ύδατα και συνεχίζοντας πέρα από αυτά προς την Άπω Ανατολή. Τις ακολούθησαν οι Ολλανδοί, οι έμποροι των οποίων ήταν αποφασισμένοι να βρουν νέους τρόπους πρόσβασης στις ασιατικές αγορές.
Ο Willem Barents έφτασε πιο μακριά, φθάνοντας στη Novaya Zemlya – το τεράστιο αρχιπέλαγος στον απώτατο Βορρά, πέρα από τη Σκανδιναβία, το οποίο θεωρείται το ανατολικότερο σημείο της Ευρώπης – το 1596. Το πλοίο του παγιδεύτηκε και τελικά συνθλίφτηκε από τους πάγους καθώς οι θάλασσες πάγωσαν τον χειμώνα. Ο Barents και το πλήρωμά του επέζησαν κατά τους παγερούς μήνες που ακολούθησαν, κατασκευάζοντας μια αυτοσχέδια καλύβα από ξυλεία και άλλα υλικά που περισυνέλεξαν από το πλοίο τους – μόνο και μόνο για να πεθάνει από ασθένεια κατά την προσπάθειά του να επιστρέψει στην πατρίδα του τον επόμενο χρόνο. Η θαλάσσια περιοχή που βρίσκεται στη δυτική πύλη της Αρκτικής εξακολουθεί να φέρει το όνομά του: η Θάλασσα του Barents.
Άλλες προσπάθειες δεν είχαν πολύ καλύτερη τύχη, με την πρώτη επιτυχημένη διέλευση να μην πραγματοποιείται παρά μόνο τη δεκαετία του 1870, όταν ο Φινλανδοσουηδός αριστοκράτης Erik Nordenskjold έπλευσε προς τα ανατολικά, φθάνοντας σχεδόν στον Βερίγγειο Πορθμό προτού οι πάγοι κλείσουν γύρω από το πλοίο του, το Vega.
Το ειδικά ενισχυμένο κύτος του άντεξε την πίεση και το πλοίο παρέμεινε παγιδευμένο για σχεδόν 11 μήνες, προτού λιώσουν οι πάγοι και συνεχίσει την πορεία του, περνώντας μέσα από τον πορθμό και κατεβαίνοντας κατά μήκος της ακτής της ρωσικής Άπω Ανατολής προς τη Yokohama της Ιαπωνίας. Ήταν η πρώτη επιτυχημένη πλοήγηση της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού.
Το λιώσιμο των πάγων ανοίγει έναν νέο δρόμο Ευρώπης – Ασίας
Τρία πράγματα έχουν αλλάξει σήμερα. Πρώτον, οι βελτιωμένες τεχνολογίες σημαίνουν ότι πλοία – όπως το Christophe de Margerie – μπορούν πλέον να ανοίγουν δρόμο μέσα από τους πάγους κατά τους θερινούς μήνες με σχετική ευκολία. Δεύτερον, οι θερμότερες συνθήκες σημαίνουν ότι ο πάγος είναι λεπτότερος και περισσότερο κατακερματισμένος· πράγματι, ορισμένα τμήματα παραμένουν πλέον ολοένα και περισσότερο χωρίς πάγο για μεγάλα χρονικά διαστήματα το καλοκαίρι.
Παρότι υπάρχει κάποια συζήτηση σχετικά με τις μελλοντικές προβλέψεις, η Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή εκτιμά ότι ο Αρκτικός Ωκεανός θα βιώσει το πρώτο του πρακτικά απαλλαγμένο από πάγους καλοκαίρι έως το 2050. Μια πρόσφατη μελέτη υποστήριξε ότι αυτό θα συμβεί ήδη από τη δεκαετία του 2030, με βάση τα σημερινά πρότυπα αύξησης της θερμοκρασίας. Αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις στη ναυτιλία και το εμπόριο.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, μεγάλο μέρος της παγκόσμιας μεταποιητικής παραγωγής έχει μεταφερθεί στην Κίνα, τροφοδοτώντας μια περίοδο εκπληκτικής ανάπτυξης και αυξανόμενων φιλοδοξιών. Για όσους αγοράζουν προϊόντα κινεζικής κατασκευής στην Ευρώπη, η Βόρεια Θαλάσσια Οδός υπόσχεται ταχύτερες παραδόσεις και χαμηλότερες τιμές: ένα ταξίδι από τη Σαγκάη στο Felixstowe σήμερα καλύπτει 11.000 μίλια και διαρκεί 35 ημέρες – περιλαμβάνοντας μια μεγάλη διαδρομή μέσω του Ινδικού Ωκεανού, της Διώρυγας του Σουέζ και στη συνέχεια τη διέλευση από τον Πορθμό του Γιβραλτάρ.
Η νέα βόρεια διαδρομή είναι πολύ συντομότερη: πέρυσι, το Spirit of Istanbul έπλευσε από το Ningbo στο Felixstowe σε μόλις 21 ημέρες, σε ένα ταξίδι σχεδόν κατά 30 τοις εκατό συντομότερο, μόλις 8.000 μιλίων. Αυτό σημαίνει ταχύτερο χρόνο ολοκλήρωσης του ταξιδιού· σημαίνει επίσης λιγότερα καύσιμα. Και τα δύο σημαίνουν μειωμένο κόστος και καλύτερες αποδόσεις κεφαλαίου.
Η Κίνα θέλει ρόλο στην Αρκτική – Η στρατηγική του Σι Τζινπίνγκ
Όμως η Βόρεια Θαλάσσια Οδός δεν αφορά μόνο την εξοικονόμηση χρημάτων και τα κέρδη. Αποτελεί επίσης βασικό μέρος μιας μεγάλης αναδιάταξης που αφορά τις θαλάσσιες οδούς του κόσμου, τα εμπορικά του πρότυπα και τις μεταβαλλόμενες προτεραιότητες.
Το 2005, ο Yang Huigen, ένας από τους κορυφαίους επιστήμονες της Κίνας για τις πολικές περιοχές, έδωσε μια συνέντευξη στην οποία είπε ότι η χώρα θα έπρεπε να φιλοδοξεί να γίνει μια «μεγάλη πολική δύναμη».
Είναι μια φιλοδοξία την οποία η Κίνα επιδιώκει με ζήλο εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες, με προσωπικό υποστηρικτή τον Πρόεδρο Xi Jinping, ο οποίος έχει μιλήσει επανειλημμένα για τη σημασία των δυνατοτήτων στην Αρκτική και την Ανταρκτική. Τακτικά κείμενα πολιτικής έχουν αναφέρει ότι οι πολικές περιοχές – μαζί με τον βυθό των θαλασσών και το διάστημα – αποτελούν «στρατηγικά σύνορα» που έχουν ζωτικής σημασίας συνέπειες για τη θέση της χώρας στον κόσμο του 21ου αιώνα.
Τόση υπήρξε η επένδυση χρόνου, πόρων και σχεδιασμού, ώστε το 2018 η Κίνα δήλωσε ότι αποτελεί ένα «σχεδόν αρκτικό κράτος», παρά το γεγονός ότι το βορειότερο τμήμα της χώρας βρίσκεται σχεδόν 1.000 μίλια νότια του Αρκτικού Κύκλου.
Πρόκειται περισσότερο για μια δήλωση προθέσεων παρά για ένδειξη εδαφικών φιλοδοξιών, η οποία στηρίζεται πρωτίστως στην επιθυμία να συμμετέχει η Κίνα στις αποφάσεις πολιτικής και στις συζητήσεις για οποιεσδήποτε διεθνείς συμφωνίες ενδέχεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην οικονομική της ανάπτυξη, την πολιτική της σταθερότητα και τη στρατιωτική της στάση.
Αυτό με τη σειρά του έχει σημασία, καθώς, όπως έχουν δείξει τα γεγονότα σε άλλα μέρη του κόσμου, η Βόρεια Θαλάσσια Οδός δεν αφορά μόνο συντομότερους χρόνους ταξιδιού ή χαμηλότερο κόστος, αλλά την ύπαρξη εναλλακτικών επιλογών που είναι τόσο απαραίτητες όσο και πολύτιμες.
Σουέζ, Ερυθρά Θάλασσα και Ορμούζ: Γιατί ο Βορράς γίνεται πολύτιμη εναλλακτική
Από το 1869, ο ταχύτερος τρόπος μετακίνησης μεταξύ Ευρώπης και Ασίας είναι η διέλευση από τη Διώρυγα του Σουέζ, μια υδάτινη οδό μήκους περίπου 120 μιλίων που απαλλάσσει τα πλοία από το μακρύ ταξίδι γύρω από την Αφρική. Η διώρυγα – όπως και το Bab al-Mandeb, στο στόμιο της Ερυθράς Θάλασσας που συνδέεται με τον Ινδικό Ωκεανό – αποτελεί μία από τις μεγάλες ναυτιλιακές οδούς του κόσμου.
Και τα δύο είναι σημεία όπου σχετικά μικρές διαταραχές μπορούν να στραγγαλίσουν την κίνηση των πλοίων και των φορτίων τους. Η ευπάθειά τους τα καθιστά προφανή σημεία άσκησης πίεσης για κράτη, ένοπλες ομάδες ή τρομοκράτες που επιδιώκουν πολιτική επιρροή, λύτρα ή επιδείξεις ισχύος που στρέφουν την προσοχή στον σκοπό τους τόσο σε περιφερειακό επίπεδο όσο και πέρα από αυτό.
Τα τελευταία τρία χρόνια, οι Χούθι – μια ένοπλη αντάρτικη οργάνωση στενά ευθυγραμμισμένη με το Ιράν – έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, απειλώντας, καταλαμβάνοντας και επιτιθέμενοι σε εμπορικά πλοία.
Εκτός από την αύξηση των ασφαλίστρων, αυτό έχει επίσης οδηγήσει πολλές ναυτιλιακές εταιρείες να αποφεύγουν εντελώς αυτή την περιοχή.
Σε συνδυασμό με το ουσιαστικό κλείσιμο του Πορθμού του Ορμούζ, ενός κομβικού σημείου συμφόρησης μετά τις αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν τον Φεβρουάριο, η ανάγκη για εναλλακτικές διαδρομές δεν θα μπορούσε να είναι πιο προφανής.
Αυτό αυξάνει επίσης τη σημασία του Βόρειου Περάσματος. Μέχρι στιγμής, ο αριθμός των πλοίων που ακολουθούν αυτή τη διαδρομή παραμένει περιορισμένος, με περίπου 100 πλοία να αναφέρεται ότι το έκαναν πέρυσι. Όμως ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί στο μέλλον. Και καθώς θα αυξάνεται, θα παρουσιάζονται εμπορικές ευκαιρίες. Θα παρουσιάζονται επίσης προκλήσεις και ανησυχίες.
Η Ρωσία ενισχύει την Αρκτική – Στο παιχνίδι ΗΠΑ και ΝΑΤΟ
Τον Δεκέμβριο, το Βασιλικό Ναυτικό παρουσίασε το Atlantic Bastion, ένα πρόγραμμα που συνδυάζει πλοία και αεροσκάφη περιπολίας με αυτόνομα σκάφη και υποβρύχιους αισθητήρες για την παρακολούθηση ρωσικών υποβρυχίων σε ολόκληρο τον Βόρειο Ατλαντικό, σε μια εξέλιξη που, όπως υπενθύμισαν ανώτεροι αξιωματικοί, σηματοδοτεί επιστροφή στις γνώριμες ανησυχίες σχετικά με τις τεράστιες προκλήσεις που δημιουργούσε ο Βόρειος Στόλος της Σοβιετικής Ένωσης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο Πρώτος Λόρδος της Θάλασσας, Sir Gwyn Jenkins, εκφώνησε μια σημαντική ομιλία προειδοποιώντας για αυξημένη ρωσική δραστηριότητα στα ύδατα του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι απειλές που θέτει η Μόσχα, είπε, είναι σήμερα μεγαλύτερες από οποιαδήποτε στιγμή μετά το 1989 και «γίνονται περισσότερο αισθητές στον θαλάσσιο τομέα, στον Βόρειο Ατλαντικό, στον Απώτατο Βορρά».
Όπως ακριβώς το Ιράν έχει κατανοήσει ότι ο Πορθμός του Ορμούζ του προσφέρει μοχλό πίεσης, έτσι και η Μόσχα αναγνωρίζει την επιρροή που θα μπορούσε να ασκήσει καθώς ανοίγουν θαλάσσιες οδοί κατά μήκος της αρκτικής ακτογραμμής της, μήκους 15.000 μιλίων, και αποκτούν μεγαλύτερη σημασία για το παγκόσμιο εμπόριο.
Στα ύδατα στα δύο άκρα της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού περιπολούν 12 πυρηνικά οπλισμένα ρωσικά υποβρύχια – έξι σταθμευμένα στη χερσόνησο Kola στα δυτικά και έξι υπό τη διοίκηση του Στόλου του Ειρηνικού, με βάση το Vilyuchinsk στη χερσόνησο Kamchatka.
Στο ενδιάμεσο, η Ρωσία έχει περάσει χρόνια επαναλειτουργώντας, εκσυγχρονίζοντας και οχυρώνοντας στρατιωτικές βάσεις στις ακτές της Σιβηρίας, μετατρέποντας τη διαδρομή σε μια τρομερή δοκιμασία για οποιαδήποτε αντίπαλη δύναμη.
Οι περισσότερες αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή – περίπου 22.000 στρατιωτικοί – είναι συγκεντρωμένες στη βόρεια ακτή της Aλάσκα, σε οκτώ βάσεις. Η Γροιλανδία, ωστόσο, θα μπορούσε να γίνει ο κόμβος επιχειρήσεων της Ουάσινγκτον στον Βόρειο Ατλαντικό, εάν οι αμερικανικές δυνάμεις μετακινηθούν εκεί μετά τη συμφωνία του Trump με τους Δανούς.
Η Αμερική λειτουργεί ήδη τη διαστημική βάση Pituffik στη Γροιλανδία και θα θελήσει να επαναφέρει σε λειτουργία αρκετές από τις εγκαταλελειμμένες βάσεις της εκεί από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, προκειμένου να ενισχύσει τις δυνατότητες προειδοποίησης για πυραύλους, διαστημικής επιτήρησης και δορυφορικών επιχειρήσεων. Μία από αυτές τις εγκαταλελειμμένες εγκαταστάσεις – στο Gronnedal – ήταν εκείνη που μια κινεζική εταιρεία θέλησε να αγοράσει το 2016, μέχρι που η Δανία μπλόκαρε τη συμφωνία για λόγους ασφαλείας.
Σε άλλα σημεία, το NATO διαθέτει στρατιωτική παρουσία στα αρκτικά νησιά του Καναδά και κατά μήκος της βόρειας ακτής της Νορβηγίας. Οι Νορβηγοί διαθέτουν μακράν την ισχυρότερη στρατιωτική παρουσία στην Αρκτική μεταξύ των Σκανδιναβών γειτόνων τους, με τέσσερις αεροπορικές βάσεις, συμπεριλαμβανομένης μίας για τα νέα μαχητικά αεροσκάφη F-35, δύο ναυτικές βάσεις και μια σειρά από βάσεις του στρατού ξηράς.
Λειτουργούν επίσης το Trondelag Reception Centre, έναν στρατιωτικό κόμβο που μπορεί να στεγάσει γρήγορα στρατεύματα του NATO κατά τη διάρκεια μιας επίθεσης. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται το Camp Viking, το κύριο προγεφύρωμα της Βρετανίας στην περιοχή – ένας κόμβος για τη βρετανική Commando Force υπό την ηγεσία των Royal Marines, η οποία επιδιώκει να έχει παρουσία εκεί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Η Αρκτική γίνεται νέο πεδίο ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων
Όλα αυτά σημαίνουν ότι η Αρκτική θα μπορούσε να γίνει εξίσου εύφλεκτη εστία με τη Μέση Ανατολή, εάν το Βόρειο Πέρασμα ανοίξει για σημαντικό όγκο παγκόσμιου εμπορίου.
Ίσως γι’ αυτόν τον λόγο η Ρωσία υπήρξε επιφυλακτική απέναντι στην υπερβολική εμπλοκή της Κίνας στην πολιτική της για την Αρκτική. Παρότι έχουν πραγματοποιηθεί κοινές εκπαιδευτικές ασκήσεις, η Μόσχα επιδίωξε να κρατήσει τον κύριο γεωπολιτικό της εταίρο σε απόσταση όσον αφορά τον Απώτατο Βορρά.
Ρωσία και Κίνα έρχονται πιο κοντά στον Απώτατο Βορρά
Αυτό τώρα αλλάζει καθώς η απομόνωση της Ρωσίας από τη Δύση βαθαίνει: περίπου οι μισές διελεύσεις πέρυσι είτε ξεκίνησαν είτε κατέληξαν στην Κίνα, ενώ κινεζικά κεφάλαια στηρίζουν ρωσικά ενεργειακά έργα. Οι κοινές ασκήσεις αποτελούν επίσης ένδειξη στενής συνεργασίας σε ολόκληρη αυτή την περιοχή.
Η Αρκτική στο σύνολό της δεν αποτελεί απλώς ένα νέο σύνορο για τη μελέτη της κλιματικής αλλαγής, για την εξόρυξη ορυκτών ή για την αρπαγή εδαφών· αποτελεί βασικό μέρος της πραγματικότητας ότι ο έλεγχος των εμπορικών οδών υπήρξε πάντοτε θεμελιώδης για την ισχύ.
Εδώ στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπως και στην Ευρώπη, υπάρχουν πολλά πράγματα που πρέπει να κάνουμε για να βάλουμε το σπίτι μας σε τάξη.
Ένα από τα σημαντικότερα, ωστόσο, είναι να κατανοήσουμε τι αλλάζει, πού και γιατί. Και ένα ακόμη είναι να μην κοιτάζουμε μόνο προς την Ανατολή και τη Δύση, ή ακόμη και προς τον Νότο – όπως κάνουμε συχνά. Πρέπει να θυμόμαστε να κοιτάζουμε και προς τον Βορρά.
Ο Peter Frankopan είναι Καθηγητής Παγκόσμιας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης* / ©Associated Newspapers Limited
