Οι ενέσεις και τα χάπια απώλειας βάρους, όπως το Wegovy και το Mounjaro, έχουν την αίγλη που τους προσδίδει η σύνδεσή τους με διάσημους χρήστες, μεταξύ των οποίων η Όπρα Γουίνφρεϊ. Το κοινό τα έχει επί-σης αγκαλιάσει, με εκατομμύρια ανθρώπους να λαμβάνουν αυτά τα φάρμα-κα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όμως, εν μέσω του ενθουσιασμού για αυτά τα φάρμακα, γνωστά ως GLP-1, ένα παλαιότερο, φθηνότερο φάρμακο κατά της παχυσαρκίας, το οποίο ενδέχεται να αποτελεί καλύτερη επιλογή για ορισμένους ασθενείς, «παραβλέπεται», λέει ένας κορυφαίος ειδικός. Το Mysimba, ένα χάπι που περιέχει ναλτρεξόνη και βουπροπιόνη, έχει λάβει άδεια κυκλοφορίας στο Ηνωμένο Βασίλειο ως θεραπεία για ανθρώπους με παχυσαρκία ή για όσους είναι υπέρβαροι και αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το βάρος. Διατίθεται μόνο μέσω ιδιωτικών κλινικών και είναι φθηνότερο από τα GLP-1.
Χαμηλότερο
Σε κλινικές δοκιμές οι άνθρωποι που χρησιμοποιούσαν Mysimba έχασαν περίπου το 8% του αρχικού βάρους τους. Αυτό είναι χαμηλότερο από το ποσοστό που έχασαν άνθρωποι οι οποίοι χρησιμοποιούσαν τα νεότερα GLP-1. Σε μελέτες του Mounjaro οι συμμετέχοντες που λάμβαναν τις υψηλότερες δόσεις έχασαν περίπου το 22% του σωματικού βάρους τους. Ωστόσο, δεν χρειάζεται όλοι να αδυνατίσουν σε τέτοιο βαθμό, λέει ο Αλεξάντερ Μίρας, κλινικός καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Όλστερ, ο οποίος ειδικεύεται στην παχυσαρκία και στον διαβήτη τύπου 2. «Αν η υγεία κάποιου μπορεί να βελτιωθεί με μια απώλεια βάρους 8%, τότε αυτοί οι άνθρωποι μπορούν να χρησιμοποιήσουν το φάρμακο», λέει. Υποστηρίζει ότι το Mysimba ίσως είναι καταλληλότερο για ανθρώπους με «ήπια παχυσαρκία», όπως εκείνους των οποίων ο ΔΜΣ (δείκτης μάζας σώματος) μόλις τους εντάσσει σε αυτή την κατηγορία ή που έχουν ήπιες επιπλοκές σχετιζόμενες με το βάρος, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση. «Το κόστος είναι λογικό και είναι ένα από τα φθηνότερα φάρμακα για την παχυσαρκία στην αγορά», προσθέτει.
Το κόστος
Στο διαδικτυακό φαρμακείο Superdrug, για παράδειγμα, ένας μήνας θεραπείας με Mysimba κοστίζει 115 λίρες, ενώ ένας μήνας θεραπείας με Mounjaro κοστίζει από 179 έως 339 λίρες. Τα GLP-1 μιμούνται μια φυσική ορμόνη που απελευθερώνεται μετά το φαγητό και δίνει στον εγκέφαλο το σήμα ότι το άτομο έχει χορτάσει. Η ναλτρεξόνη είναι ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της εξάρτησης από το αλκοόλ και τα οπιοειδή – μπλοκάρει τα συστήματα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Η βουπροπιόνη είναι ένα αντικαταθλιπτικό που έχει επίσης χρησιμοποιηθεί ως βοήθημα για τη διακοπή του καπνίσματος και διεγείρει χημικές ουσίες του εγκεφάλου, όπως η ντοπαμίνη, οι οποίες μειώνουν την όρεξη. Επειδή δρουν με διαφορετικούς τρόπους, ο συνδυασμός των δύο φαρμάκων σημαίνει ότι μπορούν να μειώσουν την όρεξη και τις λιγούρες πιο αποτελεσματικά από ό,τι όταν χρησιμοποιούνται μόνα τους.
Χώρος δράσης
Τόσο τα GLP-1 όσο και το Mysimba στοχεύουν τον υποθάλαμο, ένα τμήμα του εγκεφάλου, το οποίο, μεταξύ άλλων λειτουργιών του, ελέγχει την πρόσληψη ενέργειας, την πείνα και το αίσθημα κορεσμού (αν και δρουν μέσω διαφορετικών υποδοχέων). «Το Mysimba δρα επίσης σε άλλα τμήματα του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην ευχαρίστηση από το φαγητό – σε αυτά που αποκαλούμε “περιοχές ανταμοιβής του εγκεφάλου”», λέει ο καθηγητής Μίρας. Τα τμήματα του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην επεξεργασία της ανταμοιβής από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά επεξεργάζονται επίσης την αξία ανταμοιβής της τροφής. Παρότι τα GLP-1 φαίνεται επίσης να έχουν ορισμένες επιδράσεις στα δίκτυα ανταμοιβής του εγκεφάλου, τα στοιχεία «δεν είναι τόσο καλά τεκμηριωμένα όσο για το Mysimba», λέει. Αυτό καθιστά το Mysimba «ιδιαίτερα καλό» για ανθρώπους που έχουν λιγούρες, διαταραχές υπερφαγίας ή που τρώνε ως αντίδραση σε συναισθήματα όπως το στρες. «Πράγματι, όλος ο θόρυβος γύρω από τους αγωνιστές GLP-1 έχει την τάση να επισκιάζει τη διαθεσιμότητα άλλων, ήδη υπαρχουσών θεραπειών απώλειας βάρους», λέει η Πένι Ουόρντ, επισκέπτρια καθηγήτρια Φαρμακευτικής Ιατρικής στο King’s College του Λονδίνου.
«Οι παρενέργειες»
Λέει, ωστόσο, ότι οι ασθενείς θα πρέπει να είναι ενήμεροι για τις «αρκετά σημαντικές, αν και όχι συχνές, παρενέργειες» του παλαιότερου φαρμάκου, οι σοβαρότερες από τις οποίες περιλαμβάνουν αυτοκτονικές σκέψεις. Άλλες πιθανές παρενέργειες περιλαμβάνουν πονοκεφάλους, ευερεθιστότητα και αϋπνία. Το γεγονός ότι τα GLP-1 είναι ανεκτά από περισσότερους ανθρώπους αποτελεί μέρος της εξήγησης γιατί αυτά γνώρισαν τόσο μεγάλη διάδοση, ενώ το Mysimba όχι, λέει ο καθηγητής Μίρας. Η προοπτική μεγαλύτερης απώλειας βάρους με τα GLP-1 θα αποτελέσει επίσης πόλο έλξης για πολλούς. Όμως ένας ακόμη παράγοντας είναι πιθανότατα το γεγονός ότι οι εταιρείες που εμπλέκονται με το Mysimba είναι πολύ μικρότερες, με μικρότερους προϋπολογισμούς μάρκετινγκ από τους φαρμακευτικούς κολοσσούς Novo Nordisk και Eli Lilly, που βρίσκονται πίσω από τα εξαιρετικά επιτυχημένα GLP-1, λέει. Το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Αριστείας στη Φροντίδα (NICE) έκρινε το 2017 ότι δεν υπήρχαν αρκετά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το Mysimba θα ήταν οικονομικά αποδοτικό για το NHS.
Η σύγκριση
Εκείνη την εποχή συγκρίθηκε μόνο με αλλαγές στον τρόπο ζωής -και όχι με άλλα διαθέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας- και έκτοτε το NICE έχει αυξήσει τα όρια οικονομικής αποδοτικότητας που χρησιμοποιεί, εγείροντας το ερώτημα κατά πόσο θα λαμβανόταν σήμερα η ίδια απόφαση. Αυτή η απόφαση του NICE αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που εξηγεί τη σχετική αφάνεια του φαρμάκου, λέει ο καθηγητής Μίρας. Η εταιρεία που παρασκευάζει το Mysimba, η Contrave, δεν απάντησε όταν η «Daily Mail» τη ρώτησε αν ελπίζει να ζητήσει νέα έγκριση από το NICE. Το Mysimba θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμοποιηθεί παράλληλα με τα GLP-1 καθώς και αντί για αυτά, λέει ο καθηγητής Μίρας, αν και η οικονομική επιβάρυνση της πληρωμής δύο φαρμάκων «μπορεί να είναι υπερβολική» για πολλούς ασθενείς.
«Πιο δημιουργικοί»
Ανησυχεί για τη μονοδιάστατη προσέγγιση στον συγκεκριμένο τομέα, η οποία επικεντρώνεται στα GLP-1 εις βάρος άλλων καινοτομιών. «Υπάρχουν περισσότερα πράγματα στη ζωή από τα GLP-1», λέει. «Ναι, είναι μια εξαιρετική κατηγορία φαρμάκων. Θα παραμείνουν μαζί μας για τις επόμενες δεκαετίες και εξελίσσονται. Όμως πρέπει να είμαστε λίγο πιο δημιουργικοί. Πρέπει να εξετάζουμε άλλα μόρια, άλλους στόχους που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων». Υπάρχουν μερικά υπό ανάπτυξη, λέει, αλλά κανένα δεν είναι πιθανό να καταστεί διαθέσιμο μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια.
«Προτεραιότητα»
«Τα φάρμακα GLP-1 έχουν μεταμορφώσει τη θεραπεία της παχυσαρκίας και ο ενθουσιασμός γύρω από αυτά είναι δικαιολογημένος: είναι εξαιρετικά αποτελεσματικά, γενικά καλά ανεκτά και μπορούν να προσφέρουν οφέλη για την υγεία πέρα από την απώλεια βάρους. Όμως δεν είναι όλη η ιστορία», λέει ο δόκτωρ Μπρούνο Χάλπερν, πρόεδρος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Παχυσαρκίας, μίας παγκόσμιας φιλανθρωπικής οργάνωσης που προωθεί την έρευνα για την παχυσαρκία και πολιτικές για την αντιμετώπισή της. «Παλαιότερα φάρμακα που δρουν με διαφορετικούς τρόπους μπορούν ακόμη να είναι πολύτιμα για ανθρώπους που δεν ανταποκρίνονται στα GLP-1, δεν μπορούν να τα ανεχθούν, δεν έχουν πρόσβαση σε αυτά ή απλώς χρειάζονται μια διαφορετική προσέγγιση. Η διεύρυνση της πρόσβασης στα GLP-1 θα πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η θεραπεία της παχυσαρκίας χρειάζεται περισσότερα από ένα εργαλεία».
Της ΚΑΤ LAY/©Associated Newspapers Limited
