Η 28χρονη Ντάρια Σιπίλοβα ήταν μια πολλά υποσχόμενη νεαρή επιστήμονας, την οποία εκτιμούσαν οι προϊστάμενοι και οι συνάδελφοί της, σύμφωνα με όλες τις μαρτυρίες. Είχε αποφοιτήσει από το ιατρικό Πανεπιστήμιο στο Ιρκούτσκ της Ρωσίας τέσσερα χρόνια νωρίτερα με Κόκκινο Δίπλωμα, το αντίστοιχο πτυχίου με άριστα.
Η Ντάρια είχε επιλεγεί για να σταδιοδρομήσει στο Αντιπανωλικό Ινστιτούτο του Ιρκούτσκ στη Σιβηρία και είχε αρχίσει να δημοσιεύει ερευνητικές εργασίες που αφορούσαν τη μελέτη του βακτηρίου που προκαλεί τον διαβόητο «Μαύρο Θάνατο», ο οποίος αποδεκάτισε τον μεσαιωνικό κόσμο.
Στα προσωπικά της, ήταν ερωτευμένη και φαινόταν να έχει ολόκληρη τη ζωή μπροστά της. Ωστόσο, την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου πήγε στο ινστιτούτο για τελευταία φορά.
Η εκδοχή που κυκλοφορεί είναι ότι της έπεσε στο εργαστήριο ένας δοκιμαστικός σωλήνας που περιείχε το παθογόνο της πνευμονικής πανώλης και ότι έτσι προσβλήθηκε από τη νόσο και πέθανε.
Την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου η Ντάρια μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο Περιφερειακό Νοσοκομείο του Shelekhov, όπου αρχικά αντιμετωπίστηκε για οξεία λοίμωξη από κορονοϊό, έπειτα από λανθασμένη διάγνωση. «Οι συγγενείς της λένε ότι οι γιατροί αντιμετώπιζαν τα συμπτώματά της ως σοβαρή μορφή COVID μέχρι το τέλος, την έβαλαν σε αναπνευστήρα και τα αντιβιοτικά χορηγήθηκαν πολύ αργά», δήλωσε η Μιροσλάβα, πρώην συνάδελφός της.
Την παραμονή του θανάτου της, στις 2 Οκτωβρίου, πανικός κατέλαβε την επιστημονική και ιατρική κοινότητα, πρώτα στη Σιβηρία και στη συνέχεια στη Μόσχα. Τις ώρες πριν πεθάνει έγιναν αιφνιδιαστικές κινήσεις για να τεθούν σε αποκλεισμό το νοσοκομείο της και το Ινστιτούτο του Ιρκούτσκ.
Η Μιροσλάβα αποκάλυψε: «Από τις 2 Οκτωβρίου, ολόκληρο το τμήμα νοσηλείας του νοσοκομείου του Shelekhov τέθηκε σε καραντίνα, με όλους τους 114 ασθενείς αποκλεισμένους στο εσωτερικό».
Η 65χρονη επικεφαλής υγειονομική αξιωματούχος της Ρωσίας, Άννα Ποπόβα, επιβιβάστηκε σε αεροπλάνο για μια πεντάωρη πτήση προς τα ανατολικά, στο Ιρκούτσκ, προκειμένου να αναλάβει προσωπικά τον χειρισμό της κατάστασης.
Κατά ειρωνικό τρόπο, στην τελευταία της συνάντηση στο Κρεμλίνο με τον Πούτιν, στις 15 Σεπτεμβρίου, η Ποπόβα του είχε πει ότι Ρώσοι γιατροί εμβολίαζαν Μογγόλους κατά της πανώλης και ενημέρωσε τον δικτάτορα: «Γίνεται πολλή δουλειά σχετικά με την πανώλη· είναι μια σημαντική λοίμωξη η οποία, δυστυχώς, εξακολουθεί να πλήττει τον κόσμο και πιθανότατα θα συνεχίσει πάντοτε να τον πλήττει».
Και αυτό είναι που κάνει την ιστορία τόσο παράξενη. Όπως υπέδειξε η Ποπόβα, η πανώλη, αν και σοβαρή, δεν είναι άγνωστη σε εκείνο το μέρος του κόσμου. Τον Ιούλιο, το Εθνικό Κέντρο Ζωονόσων της Μογγολίας (NCZD) επιβεβαίωσε κρούσμα πανώλης σε άνθρωπο στην επαρχία Khovd, στο δυτικό τμήμα της χώρας. Το κέντρο προειδοποίησε ότι 17 από τις 21 επαρχίες είχαν χαρακτηριστεί περιοχές κινδύνου για πανώλη. Αρκετά κρούσματα έχουν αναφερθεί τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβανομένων θανατηφόρων λοιμώξεων. Πράγματι, γιατί η επικεφαλής των υγειονομικών υπηρεσιών του Βλαντίμιρ Πούτιν αισθάνθηκε την ανάγκη να σπεύσει στη Σιβηρία, όπου εδώ και χρόνια εμφανίζονται κατά διαστήματα κρούσματα πανώλης;
Η Ποπόβα εργαζόταν «σχεδόν όλο το εικοσιτετράωρο» μετά τον θάνατο της Ντάρια, σύμφωνα με τον περιφερειακό κυβερνήτη Ιγκόρ Κομπζέφ.
Ωστόσο, για ανεξήγητους λόγους, δεν είπε ούτε μία λέξη για την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ακόμη και την ώρα που η εθνική υγειονομική εποπτική αρχή Rospotrebnadzor επιχειρούσε να υποστηρίξει ότι δεν υπάρχει κρίση και πως η άτυχη Ντάρια πέθανε από «πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας».
Τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο περίεργα. Στις 6 Οκτωβρίου δημοσιεύματα τοπικών μέσων ενημέρωσης στο Ιρκούτσκ υποστήριξαν ότι ένα δεύτερο άτομο είχε πεθάνει στο νοσοκομείο αφού φέρεται να προσβλήθηκε από πανώλη.
Εν τω μεταξύ, ζητήθηκε από εγκύους στην πόλη να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο για την «πανώλη». Αυτό ανέφερε η blogger Ουλιάνα Γκαβριούνινα. Στις 5 Οκτωβρίου πήγε για προληπτικό έλεγχο στο Δημοτικό Περιγεννητικό Κέντρο του Ιρκούτσκ. Η μητέρα της, η οποία τη συνόδευε, δεν επετράπη να εισέλθει στη μαιευτική πτέρυγα. Το κέντρο είχε επιβάλει από την Παρασκευή καθεστώς περιορισμένης πρόσβασης, επιτρέποντας την είσοδο μόνο σε εγκύους ασθενείς.
«Μου εξήγησαν ότι υπήρχαν ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες για έναν ιό που θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο επικίνδυνος από τον κορονοϊό, ότι δεν ήταν σαφές τι είδους ιός ήταν και πώς να τον αντιμετωπίσουν. Έτσι, επέβαλαν καραντίνα και δεν είναι σαφές πόσο θα διαρκέσει», είπε η Ουλιάνα.
Έως και πέντε τοπικά νοσοκομεία βρίσκονται πλέον σε αποκλεισμό, παρά τις επίσημες διαψεύσεις. Ένας ασθενής στο Δημοτικό Κλινικό Νοσοκομείο Νο 1 επέμεινε: «Βρισκόμαστε σε πλήρη καραντίνα. Δεν επιτρέπεται σε κανέναν από τους συγγενείς μας να μπει. Δεν μας επιτρέπεται να βγούμε».
Σε καραντίνα επίσης, και ανήμποροι να πραγματοποιήσουν την κηδεία της αγαπημένης τους κόρης, βρίσκονται οι γονείς της Ντάρια, Νικολάι και Σβετλάνα, καθώς και τα τέσσερα αδέλφια της.
Είναι σαφές ότι η πραγματική ιστορία δεν αποκαλύπτεται. Και διατυπώνονται ολοένα και περισσότερες εικασίες ότι η Ντάρια και το ινστιτούτο μπορεί να συμμετείχαν σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα βιολογικού πολέμου ή σε έρευνα πάνω σε κάποιο γενετικά τροποποιημένο οργανισμό που κατά λάθος διέφυγε από το εργαστήριο.
Η κηδεία της Ντάρια μπορεί, με τον καιρό, να αποκαλύψει από μόνη της τι συνέβη: θα είναι το φέρετρό της επενδεδυμένο με ψευδάργυρο και ερμητικά σφραγισμένο και, αντίθετα με τη ρωσική παράδοση, θα παραμείνει κλειστό κατά την τελετή; Αυτό θα αποτελούσε ένδειξη σοβαρής λοιμώδους νόσου.
Οι ντόπιοι μπορούν να διακρίνουν την επίσημη υπεκφυγή, ακόμη και αν δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένα πρόσθετα κρούσματα μόλυνσης. «Μας περνούν για ηλίθιους», είπε ένας. «Κάτι σκοτεινό συνέβη σε αυτό το ινστιτούτο, το οποίο δεν μπορούν να παραδεχθούν», δήλωσε ένας γιατρός στο Ιρκούτσκ.
Μία σχολιάστρια, η Ελένα, παρατήρησε εύστοχα: «Όσο περισσότερο μας καθησυχάζουν τόσο πιο τρομακτικό γίνεται».
Μία άλλη, η Σβετλάνα, έγραψε: «Ήδη λένε ψέματα μόνο και μόνο για να λένε ψέματα, από συνήθεια».
Βιολογικό όπλο;
Ήταν λοιπόν ένα μυστηριώδες είδος πνευμονίας; Ή μήπως κάποια άλλη σκοτεινή, άγνωστη ασθένεια -ένα ασυνήθιστα ισχυρό στέλεχος πανώλης, για παράδειγμα- που ερευνάτο στο εργαστήριο της Ντάρια για λόγους που εξυπηρετούσαν το ρωσικό κράτος;
Δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι. Όμως ερευνητές της εποχής του Ψυχρού Πολέμου λένε ότι το ινστιτούτο όπου εργαζόταν η Ντάρια διατηρούσε εκατομμύρια δόσεις εμβολίου κατά της πανώλης για χρήση σε καιρό πολέμου και εκπαίδευε ειδικούς από στρατιωτικά ινστιτούτα. Ένας πρώην διευθυντής, ο μικροβιολόγος Ιγκόρ Ντομαράντσκι, έγινε αργότερα υψηλόβαθμο στέλεχος του μυστικού μηχανισμού βιολογικών όπλων της ΕΣΣΔ. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ρωσία διεξάγει έρευνα στον τομέα του βιολογικού πολέμου.
Τον Αύγουστο εμφανίστηκαν δημοσιεύματα για μια μυστηριώδη εγκατάσταση στο νησί Lisiy (Αλεπού) στην περιφέρεια Tver της Ρωσίας. Βρίσκεται στον ταμιευτήρα Vyshny Volochyok, 170 μίλια βορειοδυτικά της Μόσχας.
Η στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GUR της Ουκρανίας προειδοποίησε ότι μια τυχαία διαρροή παθογόνων ή επικίνδυνων χημικών ουσιών από αυτή την εγκατάσταση θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για τους ανθρώπους, τα ζώα εκτροφής και το γύρω περιβάλλον. Στρατιώτες που φρουρούν την εγκατάσταση «εκφράζουν σε ιδιωτικές συνομιλίες φόβο ότι μπορεί να προσβληθούν από μια άγνωστη “λοίμωξη”», υποστήριξε η έκθεση της GUR. Το συγκρότημα, που επίσημα ονομάζεται Κέντρο Πειραματικής Φυσιολογίας, ιδρύθηκε με άμεση εντολή του Πούτιν ως έργο ιδιαίτερης σημασίας για την «αμυντική ικανότητα και ασφάλεια» της Ρωσίας.
Συναγερμός και παράδοξα
Η διεξαγωγή στρατιωτικής έρευνας πάνω σε δυνητικά θανατηφόρα παθογόνα στο ινστιτούτο της Ντάρια θα εξηγούσε τον πανικό που ακολούθησε τον θάνατό της. Και όχι μόνο στη Ρωσία.
– Το Κιργιστάν, πρώην σοβιετικό κράτος, διέταξε την ενίσχυση των υγειονομικών ελέγχων σε όλα τα συνοριακά σημεία διέλευσης. Άνθρωποι, οχήματα και φορτία που διέσχιζαν τα σύνορά του υποβάλλονταν σε ενισχυμένη «επιδημιολογική επιτήρηση».
– Το Ουζμπεκιστάν, εν τω μεταξύ, «λάμβανε μέτρα για την αποτροπή της εισαγωγής και εξάπλωσης εξαιρετικά επικίνδυνων λοιμώξεων».
– Το υπουργείο Υγείας του Καζακστάν έλαβε «προληπτικά μέτρα» μετά την παρακολούθηση του περιστατικού στο Ιρκούτσκ.
– Ο κυβερνήτης Αλεξέι Τσιντένοβ, από τη γειτονική ρωσική ομοσπονδιακή περιφέρεια της Buryatia, αναφέρθηκε αρχικά στη Σιπίλοβα ως «τη γυναίκα που πέθανε από πανώλη». Αργότερα, φαινομενικά υπό την πίεση του Κρεμλίνου, αναδιπλώθηκε λέγοντας ότι «μπορεί να πέθανε από πανώλη».
– Οι αρχές στο κοντινό Baikalsk προειδοποίησαν για λίγο τους κατοίκους να μην ταξιδεύουν στο Shelekhov λόγω ανεπίσημων πληροφοριών για κρούσμα πανώλης – και στη συνέχεια διέγραψαν την ανακοίνωση.
– Ο διευθυντής του τεράστιου Εργοστασίου Αλουμινίου του Ιρκούτσκ στο Shelekhov επέβαλε στους εργαζόμενους τη χρήση μάσκας ως «προληπτικό μέτρο».
Στις ΗΠΑ, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε: «Η κυβέρνηση Τραμπ γνωρίζει για την επιδημική έξαρση, την παρακολουθεί και αξιολογεί πιθανές επιλογές δράσης».
Οργισμένοι οι φίλοι της
Εν τω μεταξύ, φίλοι της Ντάρια επιθυμούν να αντικρούσουν βασικούς ισχυρισμούς αυτής της ιστορίας. Οι συμφοιτητές της στο Πανεπιστήμιο είναι «εξοργισμένοι από τους ισχυρισμούς που κυκλοφορούν ότι μπορεί να παραβίασε τις διαδικασίες εργασίας με ένα επικίνδυνο παθογόνο και στη συνέχεια να απέκρυψε όσα είχαν συμβεί», ανέφερε το Radio Svoboda.
«Είμαστε όλοι σε κατάσταση σοκ, ιδιαίτερα εξαιτίας των κατηγοριών ότι η Ντάρια έσπασε έναν δοκιμαστικό σωλήνα και δεν είπε τίποτε», δήλωσε η φίλη της, Βαλεντίνα. «Δεν καταλαβαίνετε: η εργασία στο αντιπανωλικό ινστιτούτο έχει αρκετό κύρος και είναι πολύ ενδιαφέρουσα για τους αποφοίτους της σχολής μας, Ιατρικής Βιοχημείας. Η Ντάρια αποφοίτησε το 2022, έπειτα από έξι χρόνια σπουδών στο Κρατικό Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Ιρκούτσκ. Ήταν έξυπνη και υπεύθυνη. Το ινστιτούτο είναι εξαιρετικό και τηρούν αυστηρά τους κανόνες».
Αλλά ας υποθέσουμε ότι η Ντάρια είχε μολυνθεί από κάποια μορφή πανώλης. Θα γνώριζε ότι η πνευμονική πανώλη «είναι αρκετά θεραπεύσιμη εάν η θεραπεία αρχίσει πολύ νωρίς», δήλωσε ένας συνάδελφος. «Δεν θα ήταν προς το συμφέρον της να το κρύψει».
Το τι ακριβώς ερευνούσε η Ντάρια τις ημέρες πριν από τον θάνατό της παραμένει θέμα εικασιών. Το REN TV -που ανήκει σε έναν κολοσσό των μέσων ενημέρωσης, επικεφαλής του οποίου είναι η 43χρονη σύντροφος του Πούτιν, Αλίνα Καμπάεβα- ανέφερε ότι «μελετούσε το βακτήριο της πανώλης από φυσικές εστίες πανώλης [όπου ζουν τα βακτήρια] στη Σιβηρία, τη Μογγολία και το Αλτάι και εξέταζε την ανοσολογική απόκριση του οργανισμού στη λοίμωξη. Μία επιστημονική εργασία στην οποία συμμετείχε η ερευνήτρια περιέγραφε πειράματα σε λευκά ποντίκια, συμπεριλαμβανομένης της μελέτης της αντίδρασης του οργανισμού μετά τη μόλυνση με παθογόνα στελέχη πανώλης».
Αντιφάσεις και «ανοησίες»
Η κατάσταση όμως έγινε ακόμη πιο θολή, όταν το ρωσικό ιατρικό έντυπο «Medvestnik» ανέφερε ότι «κινήθηκε ποινική διαδικασία βάσει του άρθρου που αφορά παραβίαση υγειονομικών και επιδημιολογικών κανόνων, η οποία, από αμέλεια, είχε αποτέλεσμα τον θάνατο ενός ανθρώπου».
Αυτό έρχεται σε σαφή αντίθεση με την επίσημη εκδοχή της υγειονομικής εποπτικής αρχής Rospotrebnadzor, σύμφωνα με την οποία η μόλυνσή της δεν σχετιζόταν με τα επαγγελματικά της καθήκοντα και δεν είχε συμβεί εργαστηριακό δυστύχημα.
Όταν έγινε αρχικά γνωστή η ιστορία, ο 74χρονος ρωσικής καταγωγής επιδημιολόγος Μιχαήλ Φαβόροφ, που εδρεύει στις ΗΠΑ, βετεράνος πρώην αξιωματούχος των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου Νοσημάτων, ο οποίος στο παρελθόν ήταν επικεφαλής των επιχειρήσεών τους σε ολόκληρη την Κεντρική Ασία και έχει διερευνήσει εξάρσεις πανώλης και άλλων επικίνδυνων παθογόνων, προειδοποίησε ότι κυκλοφορούσαν «πολλές ανοησίες» σχετικά με την υπόθεση.
Είπε ότι η ιστορία με τον δοκιμαστικό σωλήνα ήταν «γελοία», ενώ τόνισε ότι η εσπευσμένη μετάβαση της Άννας Ποπόβα στο Ιρκούτσκ έδειχνε μια «τρομερή, κρίσιμη κατάσταση».
Επεσήμανε λάθη στη θεραπεία της Ντάρια, λέγοντας: «Αμφιβάλλω πολύ αν της χορηγήθηκαν αντιβιοτικά. Εάν είχαν χορηγηθεί εγκαίρως, θα μπορούσαν να την είχαν σώσει. Αντίθετα, η θεραπεία που έλαβε θα μπορούσε να είχε θέσει άλλους σε κίνδυνο. Μου φαίνεται ότι τη διέγνωσαν με COVID επειδή δυσκολευόταν να αναπνεύσει και την έβαλαν σε αναπνευστήρα. Είναι απολύτως ανατριχιαστικό».
Υπέδειξε ότι βρισκόταν σε εξέλιξη μια μεγάλης κλίμακας συγκάλυψη, αλλά προέβλεψε ότι το σύστημα του Πούτιν δεν θα αποκάλυπτε την αλήθεια.
«Δεν θα μας πουν τι πραγματικά συνέβη», δήλωσε. Μετά τις προσπάθειες της Rospotrebnadzor να υποστηρίξει ότι όλα είναι καλά και ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, τον ρώτησαν στο Διαδίκτυο: «Το πιστέψατε;», απάντησε: «Μπορεί να είμαι γέρος, αλλά δεν είμαι ανόητος».
ΤΟΥ WILL STEWART /©Associated Newspapers Limited
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
