Η αναζήτηση ζωής στον Άρη ενδέχεται να έχει κάνει ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός, καθώς επιστήμονες ανακάλυψαν μικρόβια που θα μπο-ρούσαν να επιβιώσουν στον Κόκκινο Πλανήτη. Μια ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Φλόριντα καλλιέργησε εξωγήινης όψης «ακραιόφιλους» μικροοργανισμούς σε συνθήκες που μιμούνται εκείνες που επικρατούν κάτω από την επιφάνεια του Άρη. Αυτά τα ανθεκτικά μικρόβια παρέμειναν επί μήνες σε πίεση που αντιστοιχούσε μόλις σε ένα κλάσμα της κανονικής ατμοσφαι-ρικής πίεσης της Γης, μέσα σε ένα διάλυμα επτά φορές πιο αλμυρό από το θαλασσινό νερό, χρησιμοποιώντας για την αναπνοή τους χημικές ουσίες παρόμοιες με τη χλωρίνη. Το εκπληκτικό είναι ότι αυτοί οι μικροοργανισμοί, που αγαπούν το αλάτι, δεν κατάφεραν απλώς να επιβιώσουν· ευδοκίμησαν. Παρότι αναπτύσσονταν πολύ πιο αργά από εκείνους που διατηρού-νταν σε συνθήκες παρόμοιες με της Γης, οι αποικίες στο προσομοιωμένο περιβάλλον του Άρη μπορούσαν να συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα μικρόβια μπορούσαν να αξιοποιούν χημικές ουσίες του περιβάλλοντός τους για να παράγουν την ενέργεια που χρειάζο-νταν για την αναπαραγωγή τους. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι επ-στήμονες πρέπει να επανεξετάσουν ριζικά τα είδη περιβαλλόντων που θεωρούν κατάλληλα για την ύπαρξη ζωής.
«ΤΟ ΕΞΕΤΑΖΟΥΜΕ»
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δόκτωρ Άνταμ Ρόμπινσον, δηλώ-νει: «Προσθέτουμε νέα στοιχεία στον ολοένα αυξανόμενο όγκο αποδείξε-ων που υποδηλώνουν ότι πρέπει να εξετάσουμε την πιθανότητα να υπάρ-χει ζωή στον Άρη ακόμη και σήμερα». Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Applied and Environmental Microbiology», ο δρ Ρόμπινσον μελέτησε ένα συγκεκριμένο είδος εξαιρετικά ανθεκτικού μικρο-οργανισμού που ονομάζεται «Haloferax volcanii». Αυτοί οι μικροοργανισμοί ζουν σε μερικά από τα πιο αφιλόξενα περιβάλλοντα της Γης, όπως η Νεκρά Θάλασσα ή η Μεγάλη Αλμυρή Λίμνη της Γιούτα. Λόγω της μοναδικής ικα-νότητάς τους να αντέχουν συνθήκες που θα σκότωναν τις περισσότερες μορφές ζωής, οι επιστήμονες τους χρησιμοποιούν συχνά ως πρότυπο για τα είδη ζωής που θα μπορούσαν να επιβιώσουν σε άλλους πλανήτες. Το πιο συναρπαστικό είναι πως οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα περιβάλλοντα υψηλής αλατότητας, στα οποία ευδοκιμεί ο Haloferax, θα μπορούσαν να μοιάζουν αρκετά με τις συνθήκες κάτω από την επιφάνεια του Άρη. Αυτά που καθιστούν τόσο δύσκολη την επιβίωση στον Άρη δεν είναι μόνο το ψύχος, η υψηλή αλατότητα, η ακτινοβολία ή η έλλειψη ατμόσφαιρας, αλλά και το γεγονός ότι όλες αυτές οι αντίξοες συνθήκες εμφανίζονται ταυτόχρονα.
ΤΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑ
Στο παρελθόν οι επιστήμονες είχαν εξετάσει αν τα βακτήρια μπορούν να αναπτύσσονται και να αναπαράγονται σε περιβάλλοντα όπου επικρατεί ένας από τους επιβαρυντικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες του Άρη. Παρομοίως, ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι τα μικρόβια μπορούν να επιβιώνουν επί μήνες όταν αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα πολλούς τέτοιους παράγοντες. Ωστόσο, ελάχιστες έρευνες έχουν καταφέρει να αποδείξουν ότι τα μικρόβια μπορούν πράγματι να αναπτύσσονται όταν αντιμετωπίζουν πολλαπλούς περιβαλλοντικούς κινδύνους παρόμοιους με εκείνους του Άρη. Ο δρ Ρόμπινσον δηλώνει: «Πολύ λιγότερες μελέτες έχουν καταφέρει να συνδυάσουν αυτές τις συνθήκες και να δείξουν ότι οι μικροοργανισμοί μπορούν να αναπτύσσονται ενεργά». Στο εργαστήριο ο δρ Ρόμπινσον και οι συνεργάτες του διατήρησαν καλλιέργειες Haloferax σε συνθήκες εξαιρετικά υψηλής αλατότητας, χωρίς οξυγόνο και με υψηλή συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα, επί 180 ημέρες. Οι ερευνητές τούς χορήγησαν ένα μείγμα χημικών ουσιών, είτε νιτρικών είτε υπερχλωρικών, οι οποίες υπάρχουν στον Άρη και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν αντί του οξυγόνου κατά την αναπνοή. Τα μικρόβια στα οποία χορηγήθηκε μία από αυτές τις χημικές ουσίες μπόρεσαν να τραφούν και να αναπαραχθούν, ενώ οι καλλιέργειες που δεν έλαβαν καμία από τις δύο δεν παρουσίασαν καθόλου αισθητή ανάπτυξη.
ΑΛΜΥΡΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ
Είναι ενδιαφέρον ότι οι ερευνητές ενδέχεται επίσης να ανακάλυψαν πώς αυτά τα μικρόβια κατάφεραν να επιβιώσουν σε τόσο αλμυρές συνθήκες. Παρατήρησαν ότι τα μικρόβια σχημάτιζαν βιοϋμένια, δηλαδή συσσωματώματα οργανισμών που περιβάλλονται από ένα γλοιώδες προστατευτικό στρώμα, το οποίο τα βοηθούσε να συγκρατούν γλυκό νερό. Όταν οι ερευ-νητές εξέτασαν το φαινόμενο, ανακάλυψαν ότι οι καλλιέργειες είχαν χάσει ελάχιστο από το νερό τους κατά τη διάρκεια των έξι μηνών του πειράματος. Μάλιστα, ο δρ Ρόμπινσον δηλώνει ότι θα πρέπει να περιμένουμε πως ο-ποιαδήποτε πραγματικά αρειανά βακτήρια θα ήταν ακόμη πιο ανθεκτικά. Είπε στην «Daily Mail»: «Αν ο Άρης φιλοξενούσε ζωή σε παλαιότερη περίοδο της ιστορίας του, είναι πιθανό ορισμένοι οργανισμοί να εξελίχθηκαν ώστε να αντέχουν ολοένα πιο εχθρικές συνθήκες, καθώς το περιβάλλον μεταβαλλόταν. Αν η ζωή από τη Γη μπορεί να αναπτύσσεται σε εχθρικές συνθήκες που δεν έχει συναντήσει ποτέ στη φύση, πώς θα μπορούσε να μοιάζει η πιθανή ζωή στον Άρη έπειτα από δισεκατομμύρια χρόνια εξέλιξης μέσα σε αυτές τις συνθήκες;». Ωστόσο, αυτό δεν αποδεικνύει απαραίτητα ότι η ζωή που προέρχεται από τη Γη θα μπορούσε να επιβιώσει στην επιφάνεια του Άρη και σίγουρα δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει ζωή στον Άρη σήμερα.
«ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ»
Ο δόκτωρ Ρόμπινσον δηλώνει: «Δεν θα έλεγα ότι αυτή η μελέτη υποδηλώ-νει πως υπάρχει οπωσδήποτε ζωή στον Άρη σήμερα. Ωστόσο, αυτή η ερ-γασία προσθέτει νέα στοιχεία στον αυξανόμενο όγκο αποδείξεων που υ-ποδηλώνουν ότι το υπέδαφος σε μικρό βάθος κάτω από την επιφάνεια του Άρη μπορεί ακόμη να διατηρεί περιβαλλοντικές συνθήκες ευνοϊκές για ε-νεργό μεταβολισμό και για την ύπαρξη ζωντανών οργανισμών». Ένας από τους σημαντικότερους περιορισμούς είναι ότι οι εργαστηριακές συνθήκες δεν αναπαρήγαγαν τέλεια όλους τους κινδύνους που θα αντιμετώπιζε η ζωή στον Άρη. Στο εργαστήριο οι καλλιέργειες διατηρούνταν σε ευχάριστες θερμοκρασίες 21°C (70°F), θερμοκρασία που αντιστοιχεί σε μια ευχάριστη καλοκαιρινή μέρα στον Άρη. Στο μεταξύ, η μέση θερμοκρασία στον Κόκκι-νο Πλανήτη είναι -60°C (-76°F) και μπορεί να φτάσει έως τους -153°C (-243°F) στους παγωμένους πόλους. Παρομοίως, παρότι είναι πιθανό να υπάρχουν υπόγειοι θύλακες νερού, στους οποίους θα μπορούσαν να ζουν βακτήρια, κανείς δεν έχει εντοπίσει πραγματικά τέτοιους υγρούς θύλακες στον Άρη.
Του WILIAM HUNTER, ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ/ ©Associated Newspapers Limited
Εφημερίδα Απογευματινή
