Με το βλέμμα στραμμένο στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν επιχειρούν να διατηρήσουν ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας, σε μια ύστατη προσπάθεια αποτροπής νέας πολεμικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. Την ίδια ώρα, το Πακιστάν αναδεικνύεται σε βασικό διαμεσολαβητή ανάμεσα στις δύο πλευρές, ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις εξελίξεις που απειλούν την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για πιθανή πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, επιβεβαιώνοντας ότι η Ουάσιγκτον αναμένει νέα παρέμβαση της πακιστανικής ηγεσίας στην Τεχεράνη. Πριν αναχωρήσει για τη σύνοδο του NATO στη Σουηδία, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας δήλωσε πως η μετάβαση Πακιστανών αξιωματούχων στο Ιράν ενδέχεται να συμβάλει στην επανεκκίνηση των συνομιλιών.
Οι δηλώσεις Ρούμπιο ήρθαν μία ημέρα μετά την παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος χαρακτήρισε την κατάσταση «στο όριο» μεταξύ συμφωνίας και επανέναρξης των εχθροπραξιών, αποτυπώνοντας το εξαιρετικά εύθραυστο κλίμα που επικρατεί.
Το Πακιστάν επιχειρεί να «γεφυρώσει» το χάσμα
Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης και το πρακτορείο ISNA, ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων του Πακιστάν, στρατηγός Ασίμ Μουνίρ, αναμένεται στην Τεχεράνη για νέο γύρο επαφών με Ιρανούς αξιωματούχους. Αν και το Ισλαμαμπάντ δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως την αποστολή, οι διπλωματικές κινήσεις των τελευταίων ημερών καταδεικνύουν σαφή προσπάθεια ανάληψης μεσολαβητικού ρόλου.
Καθοριστική θεωρείται και η δραστηριότητα του υπουργού Εσωτερικών του Πακιστάν, ο οποίος επισκέφθηκε δύο φορές μέσα σε λίγα 24ωρα την ιρανική πρωτεύουσα, μεταφέροντας νέα αμερικανική πρόταση προς την Τεχεράνη. Η ιρανική πλευρά επιβεβαιώνει ότι εξετάζει το περιεχόμενο της πρότασης, χωρίς ωστόσο να δίνει ενδείξεις άμεσης αποδοχής.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να θέτει ως βασικές προϋποθέσεις για οποιαδήποτε συμφωνία την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό, αλλά και τον τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών. Παράλληλα, η ιρανική ηγεσία επαναλαμβάνει ότι δεν πρόκειται να υποκύψει σε «εκφοβισμό» ή πιέσεις από τη Δύση.
Σε υψηλούς τόνους κινήθηκαν και οι Φρουροί της Επανάστασης, προειδοποιώντας ότι σε περίπτωση επανέναρξης του πολέμου, η σύγκρουση θα επεκταθεί «πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή».
Παρά την εύθραυστη εκεχειρία που ανακοινώθηκε στις 8 Απριλίου, μετά από περισσότερο από έναν μήνα αιματηρών συγκρούσεων, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ουσιαστικά βαλτωμένες. Η μοναδική άμεση επαφή αντιπροσωπειών ΗΠΑ και Ιράν, που πραγματοποιήθηκε στις 11 Απριλίου στο Ισλαμαμπάντ, δεν απέδωσε απτά αποτελέσματα.
Ο πόλεμος, που ξεκίνησε ύστερα από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά της Τεχεράνης στα τέλη Φεβρουαρίου, έχει προκαλέσει χιλιάδες θύματα, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο. Η κατάσταση παραμένει ιδιαίτερα τεταμένη και στο νότιο Λίβανο, όπου συνεχίζονται τα ισραηλινά πλήγματα παρά την τυπική κατάπαυση του πυρός.
Σύμφωνα με τις αρχές της Βηρυτού, εννέα άνθρωποι τραυματίστηκαν σε βομβαρδισμό εναντίον νοσοκομείου στην περιοχή Τεμπνίν, εξέλιξη που ενισχύει τις ανησυχίες για νέα ανάφλεξη στο μέτωπο της Χαζμπολάχ.
Για την κυβέρνηση Τραμπ, η επίτευξη συμφωνίας θεωρείται κρίσιμη όχι μόνο για γεωπολιτικούς λόγους, αλλά και για την αποφυγή βαθύτερης αναταραχής στην παγκόσμια οικονομία. Το κλείσιμο ή ο περιορισμός της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ έχει ήδη προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στις αγορές ενέργειας.
Από το συγκεκριμένο πέρασμα διακινείται υπό φυσιολογικές συνθήκες περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, γεγονός που μετατρέπει οποιαδήποτε ένταση στην περιοχή σε παγκόσμιο οικονομικό κίνδυνο.
Ο International Energy Agency προειδοποίησε ότι η αγορά πετρελαίου ενδέχεται να εισέλθει σε «κόκκινη ζώνη» μέσα στο καλοκαίρι, με σοβαρές ελλείψεις προσφοράς τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο, εφόσον δεν υπάρξει μόνιμη αποκλιμάκωση της κρίσης.
Τριβές ΗΠΑ – Ισραήλ
Την ίδια στιγμή, αμερικανικά μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για αυξανόμενη ένταση στις σχέσεις μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu, μετά από ιδιαίτερα φορτισμένη τηλεφωνική επικοινωνία των δύο ηγετών.
Το Ισραήλ εμφανίζεται να επιδιώκει την πλήρη αποδυνάμωση ή ακόμη και ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, ενώ για την Ουάσιγκτον βασική προτεραιότητα παραμένει η αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη, ακόμη και μέσω μιας πολιτικής συμφωνίας.
Ο αναλυτής Danny Citrinowicz, από το Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφαλείας του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, εκτιμά ότι οι στρατηγικές επιδιώξεις ΗΠΑ και Ισραήλ παρουσιάζουν πλέον εμφανείς διαφοροποιήσεις.
Παράλληλα, ο Μάρκο Ρούμπιο εξαπέλυσε αιχμές κατά ευρωπαϊκών χωρών-μελών του NATO, κατηγορώντας τους συμμάχους της Ουάσιγκτον ότι αποφεύγουν να στηρίξουν ενεργά τις ΗΠΑ στη σύγκρουση με το Ιράν.
Η Τεχεράνη επιδιώκει έλεγχο του Στενού
Σε μία ακόμη κίνηση που προκαλεί διεθνή ανησυχία, το Ιράν ανακοίνωσε την ίδρυση της «Αρχής του Στενού του Περσικού Κόλπου», φορέα που θα αναλάβει την εποπτεία της θαλάσσιας οδού και ενδεχομένως την επιβολή διοδίων στη διέλευση πλοίων.
Η νέα ιρανική αρχή διεκδίκησε μάλιστα ζώνη ελέγχου που εκτείνεται έως τα ύδατα νότια του λιμανιού Φουτζάιρα στα United Arab Emirates, περιοχή κομβικής σημασίας για τη στρατηγική των Εμιράτων να παρακάμψουν το Ορμούζ.
Ο σύμβουλος του προέδρου των Εμιράτων Anwar Gargash κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι επιχειρεί να επιβάλει «νέα πραγματικότητα» στην περιοχή, χαρακτηρίζοντας τις ιρανικές επιδιώξεις «ονειροφαντασίες».
Την ίδια ώρα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν νέο πακέτο οικονομικής στήριξης ύψους άνω των 350 εκατομμυρίων ευρώ προς επιχειρήσεις που επηρεάζονται από την κρίση.
Πιέσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία
Οι επιπτώσεις της σύγκρουσης δεν περιορίζονται στη Μέση Ανατολή. Η αβεβαιότητα στις ενεργειακές αγορές και η άνοδος του κόστους μεταφορών και καυσίμων ασκούν ήδη ισχυρές πιέσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Η European Commission αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις ανάπτυξης για τις χώρες της ευρωζώνης, προειδοποιώντας ότι η παρατεταμένη αστάθεια στην περιοχή ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα στην Ευρώπη.
