Σε εφαρμογή τίθεται από αύριο, 12 Ιουνίου 2026, το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πλαίσιο, το οποίο εγκρίθηκε τον Μάιο του 2024, αποτελεί τη βάση της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και των αιτήσεων ασύλου.
Στόχος του Συμφώνου είναι η διαμόρφωση ενός πιο ενιαίου και αποτελεσματικού συστήματος, με έμφαση στην προστασία των εξωτερικών συνόρων, την επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου, την ενίσχυση της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών και τη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Διαβάστε επίσης: Θάνος Πλεύρης: Κατά 31% μειώθηκαν οι ροές και αυξήθηκαν 25% οι αποχωρήσεις
Έλεγχοι στα εξωτερικά σύνορα
Το νέο πλαίσιο προβλέπει υποχρεωτική καταγραφή και ενισχυμένους ελέγχους ασφαλείας για τους παράτυπους μετανάστες που εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, εισάγονται ταχύτερες συνοριακές διαδικασίες για πρόσωπα που εκτιμάται ότι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας, θεωρούνται κίνδυνος για την ασφάλεια ή έχουν παραπλανήσει τις αρχές.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το Σύμφωνο προβλέπει τη δυνατότητα άμεσης επιστροφής, χωρίς να επιτρέπεται η είσοδος στο έδαφος της ΕΕ.
Ταχύτερες διαδικασίες ασύλου
Οι νέοι κανόνες προβλέπουν συντομότερες προθεσμίες για την εξέταση των αιτήσεων ασύλου, καθώς και αυστηρότερο πλαίσιο για καταχρηστικές ή επαναλαμβανόμενες αιτήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον περιορισμό των δευτερογενών μετακινήσεων, δηλαδή της μετακίνησης αιτούντων άσυλο από το κράτος-μέλος πρώτης υποδοχής προς άλλες χώρες της ΕΕ.
Κοινά πρότυπα υποδοχής
Το Σύμφωνο προβλέπει ενιαία πρότυπα υποδοχής, με στόχο αξιοπρεπείς συνθήκες φιλοξενίας σε όλα τα κράτη-μέλη. Παράλληλα, επιδιώκεται η μείωση των κινήτρων για μετακίνηση αιτούντων άσυλο προς άλλες χώρες της Ένωσης.
Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνεται και η ταχύτερη πρόσβαση των αιτούντων άσυλο στην αγορά εργασίας, ήδη μετά την παρέλευση έξι μηνών.
Αλληλεγγύη και ευθύνη μεταξύ των κρατών-μελών
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι η δημιουργία μόνιμου υποχρεωτικού μηχανισμού αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών. Οι χώρες της ΕΕ θα μπορούν να συνεισφέρουν με διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με τις δυνατότητες και τις ανάγκες τους. Παράλληλα, θεσπίζονται σαφέστεροι κανόνες για τον καθορισμό του κράτους-μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση κάθε αίτησης ασύλου, καθώς και ταχύτερες διαδικασίες μεταφοράς αιτούντων στο αρμόδιο κράτος.
Εγγυήσεις για τα θεμελιώδη δικαιώματα
Το νέο σύστημα συνοδεύεται από ενισχυμένες εγγυήσεις προστασίας των δικαιωμάτων. Προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ανεξάρτητος μηχανισμός παρακολούθησης κατά τη διαδικασία ελέγχου και τις συνοριακές διαδικασίες ασύλου, με στόχο τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Σταδιακή προσαρμογή στην πράξη
Αν και οι βασικοί πυλώνες του νέου συστήματος τίθενται πλέον σε ισχύ, η πλήρης εφαρμογή του απαιτεί σημαντική νομική και επιχειρησιακή προσαρμογή από τα κράτη-μέλη. Τους επόμενους μήνες, οι εθνικές αρχές θα συνεχίσουν να προσαρμόζουν και να βελτιώνουν τις διαδικασίες τους, με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των αρμόδιων ευρωπαϊκών οργανισμών.
Παράλληλα, η Επιτροπή και τα κράτη-μέλη αναμένεται να ενισχύσουν τη συνεργασία με χώρες προέλευσης και διέλευσης μεταναστών, καθώς και τα εργαλεία μεταναστευτικής διπλωματίας. Στο ίδιο πλαίσιο, η ΕΕ επιδιώκει να αναπτύξει πολιτικές που θα της επιτρέπουν να προσελκύει δεξιότητες απαραίτητες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών.`
