Την υπογραφή ενός νέου τριμερούς αμυντικού συμφώνου ανακοίνωσαν την Παρασκευή η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στη Μέκκα. Το κείμενο της συμφωνίας υπέγραψαν ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ.
Σύμφωνα με το πακιστανικό υπουργείο Εξωτερικών, η αποκαλούμενη «Κοινή Αμυντική Συμφωνία της Μέκκας» περιλαμβάνει ρήτρα συλλογικής άμυνας αντίστοιχη με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Ειδικότερα, προβλέπει ότι οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία συμβαλλόμενα κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, ενεργοποιώντας μηχανισμό αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής.
✍️ Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Suudi Arabistan’ın Mekke şehrinde üçlü savunma anlaşması imzaladı. pic.twitter.com/Uoj4Wb6hH4
— milliyet.com.tr (@milliyet) August 7, 2026
Διευκρινίσεις για τον χαρακτήρα του συμφώνου
Τουρκική κυβερνητική πηγή, μιλώντας στο Reuters, υποστήριξε ότι η συμφωνία έχει αποκλειστικά αμυντικό χαρακτήρα και δεν στρέφεται κατά συγκεκριμένου κράτους ή περιφερειακού παράγοντα.
Όπως διευκρίνισε, το σύμφωνο προβλέπει αμοιβαία υποστήριξη μόνο σε περιπτώσεις άμυνας, παραμένει ανοικτό σε ενδεχόμενη συμμετοχή και άλλων χωρών της περιοχής και δεν αντικαθιστά ούτε καταργεί τις ήδη υπάρχουσες διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες των τριών κρατών.
Υπογραφή εν μέσω έντασης στη Μέση Ανατολή
Η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια των κρατών του Κόλπου. Οι επιθέσεις που έχουν δεχθεί χώρες της περιοχής από το Ιράν, μετά την κλιμάκωση της έντασης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, έχουν δημιουργήσει ένα νέο περιβάλλον ασφαλείας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το νέο σύμφωνο ενισχύει τη συνεργασία τριών ισχυρών σουνιτικών μουσουλμανικών κρατών, τα οποία διατηρούν στενούς δεσμούς με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, παραμένει ασαφές το εύρος των επιχειρησιακών δεσμεύσεων που αναλαμβάνει κάθε χώρα, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο η συμφωνία ενδέχεται να επηρεάσει τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή.
🔈 PR No. 2️⃣0️⃣4️⃣/2️⃣0️⃣2️⃣6️⃣
Makkah Al-Mukarramah Summit for Joint Defence
🔗⬇️ pic.twitter.com/mIzASADmau
— Ministry of Foreign Affairs – Pakistan (@ForeignOfficePk) August 7, 2026
Ο ρόλος των τριών χωρών
Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ, η Σαουδική Αραβία αποτελεί τη σημαντικότερη δύναμη του Κόλπου, φιλοξενεί τους ιερότερους τόπους του Ισλάμ και συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εξαγωγείς πετρελαίου παγκοσμίως, ενώ το Πακιστάν είναι η μοναδική μουσουλμανική χώρα που διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο.
Ο Πακιστανός πρωθυπουργός, συνοδευόμενος από τον αρχηγό του στρατού Ασίμ Μουνίρ, έφτασε στην Τζέντα την Πέμπτη και πραγματοποίησε το προσκύνημα Ούμρα στη Μέκκα, ενώ ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μετέβη στη Σαουδική Αραβία την Παρασκευή για τη συνάντηση με τον πρίγκιπα διάδοχο.
Το περιφερειακό πλαίσιο ασφαλείας
Η Σαουδική Αραβία έχει βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο επιθέσεων από το Ιράν, αλλά και από φιλοϊρανικές οργανώσεις, όπως οι Χούθι της Υεμένης και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ. Παράλληλα, η συνεχιζόμενη κρίση έχει αναδείξει τα κενά ασφαλείας στην περιοχή και έχει επηρεάσει τη διεθνή ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η επίτευξη της συμφωνίας ακολουθεί σχεδόν έναν χρόνο διαπραγματεύσεων. Ήδη από τον Ιανουάριο, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε ταχθεί υπέρ της δημιουργίας μιας ευρύτερης περιφερειακής πλατφόρμας ασφάλειας, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας και της σταθερότητας.
Ρήτρα συλλογικής άμυνας
Σύμφωνα με Σαουδάραβα αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters, το υφιστάμενο διμερές αμυντικό σύμφωνο Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν ήδη προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός από τα δύο κράτη θεωρείται επίθεση και εναντίον του άλλου, με δυνατότητα χρήσης όλων των διαθέσιμων στρατιωτικών μέσων.
Παρά τη στενή στρατιωτική συνεργασία, το Πακιστάν μέχρι σήμερα έχει αποφύγει την άμεση εμπλοκή στις συγκρούσεις με το Ιράν, επιλέγοντας να αναλάβει πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης για την αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή.
Μακροχρόνιοι αμυντικοί δεσμοί
Η υπογραφή της συμφωνίας στη Μέκκα προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό στη συνεργασία των τριών χωρών, η οποία βασίζεται σε δεκαετίες στρατιωτικών σχέσεων.
Το Πακιστάν παρέχει εδώ και χρόνια εκπαίδευση και τεχνική υποστήριξη στις σαουδαραβικές ένοπλες δυνάμεις, ενώ Άγκυρα και Ισλαμαμπάντ έχουν αναπτύξει στενή συνεργασία σε εξοπλιστικά προγράμματα, συμπαραγωγές και ναυπηγικά έργα. Το 2023, η Σαουδική Αραβία προχώρησε στην αγορά τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, σε συμφωνία που η τουρκική πλευρά χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη αμυντική εξαγωγή στην ιστορία της.
Παράλληλα, το Πακιστάν έχει ενισχύσει τη στρατιωτική του παρουσία στη Σαουδική Αραβία, αναπτύσσοντας περίπου 8.000 στρατιώτες, μαχητικά αεροσκάφη, drones και συστήματα αεράμυνας. Την ίδια στιγμή επιδιώκει την περαιτέρω διεύρυνση των δεσμών ασφαλείας στον Περσικό Κόλπο, έχοντας ξεκινήσει συνομιλίες και με το Κουβέιτ για νέο σύμφωνο που θα συνδυάζει αμυντική συνεργασία, ενεργειακές συμφωνίες και επενδύσεις.
