Στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών για τις 29 Νοεμβρίου προχώρησε ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, βάζοντας πρόωρο τέλος στην κοινοβουλευτική περίοδο και οδηγώντας τη χώρα σε νέα εκλογική αναμέτρηση, εννέα μήνες πριν από την προγραμματισμένη ολοκλήρωση της θητείας.
Ο Σάντσεθ ανακοίνωσε την απόφασή του σε διάγγελμα από το Παλάτι της Λα Μονκλόα, έπειτα από ένα Σαββατοκύριακο πυκνών διαβουλεύσεων με υπουργούς, στελέχη του PSOE, κυβερνητικούς εταίρους και εκπροσώπους άλλων πολιτικών δυνάμεων.
Καθοριστικό ρόλο στην απόφαση φαίνεται πως διαδραμάτισε η απόρριψη από το ισπανικό Κοινοβούλιο δύο κυβερνητικών διαταγμάτων για τη στεγαστική κρίση την περασμένη Παρασκευή. Τα μέτρα είχαν παρουσιαστεί ως απάντηση στις έντονες κοινωνικές αντιδράσεις που προκάλεσε η έξωση της 87χρονης Μαρικαρμέν Αμπασκάλ στη Μαδρίτη.
Τα δύο διατάγματα καταψηφίστηκαν από το Junts, το οποίο συντάχθηκε με το Λαϊκό Κόμμα (PP) και το Vox, παρά τις διαπραγματεύσεις που είχαν προηγηθεί ανάμεσα στην κυβέρνηση και τους Καταλανούς αυτονομιστές.
Η εξέλιξη αποτέλεσε ισχυρό πολιτικό πλήγμα για τον Σάντσεθ και πυροδότησε μαζικές κινητοποιήσεις για το κόστος της στέγασης σε πολλές ισπανικές πόλεις. Χιλιάδες πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους ζητώντας άμεσες λύσεις, την ώρα που η κυβέρνηση βρέθηκε αντιμέτωπη με αυξανόμενες πιέσεις.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι η κυβέρνησή του «έκανε λάθη» και δεν κατάφερε να υλοποιήσει όλους τους στόχους που είχε θέσει. Παράλληλα, επιχείρησε να μετατρέψει την προσφυγή στις κάλπες σε δίλημμα ανάμεσα στην προοδευτική διακυβέρνηση και την άνοδο της ακροδεξιάς.
Ο Σάντσεθ κάλεσε τους Ισπανούς να επιλέξουν εάν θέλουν να «ενταχθούν στο κύμα της ακροδεξιάς» ή να δώσουν στη χώρα μια ευρύτερη προοδευτική πλειοψηφία.
Ο πρωθυπουργός υπερασπίστηκε παράλληλα το κυβερνητικό έργο, επικαλούμενος την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την ενίσχυση των κοινωνικών δικαιωμάτων και τη μείωση των ανισοτήτων.
Με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα επιτέθηκε στην αντιπολίτευση, χαρακτηρίζοντας PP και Vox «τη χειρότερη δυνατή αντιπολίτευση» και κατηγορώντας τα δύο κόμματα ότι έχουν αμφισβητήσει ακόμη και τη νομιμότητα της κυβέρνησής του.
Ο Σάντσεθ αναφέρθηκε επίσης στις αλλεπάλληλες κρίσεις που κλήθηκε να διαχειριστεί, από τους πολέμους και τις γεωπολιτικές αναταράξεις έως τις συγκρούσεις με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνησή του στάθηκε απέναντι σε «τυράννους, τεχνο-ολιγάρχες και καθεστώτα που διέπραξαν γενοκτονία».
Η διαδικασία μέχρι τις κάλπες
Πριν από το διάγγελμα, ο Σάντσεθ είχε ενημερώσει τον βασιλιά Φελίπε ΣΤ΄ για την απόφασή του. Ακολούθησε έκτακτη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, προκειμένου να εγκριθεί το διάταγμα για τη διάλυση των Cortes Generales και την προκήρυξη των εκλογών.
Το σχετικό διάταγμα θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα του Κράτους και, μετά την προβλεπόμενη από τον νόμο προεκλογική περίοδο των 54 ημερών, οι Ισπανοί θα προσέλθουν στις κάλπες την Κυριακή 29 Νοεμβρίου.
Η απόφαση του Σάντσεθ διαμορφώθηκε σταδιακά τις τελευταίες ημέρες, μέσα από διαδοχικές τηλεφωνικές επικοινωνίες και συναντήσεις. Στο εσωτερικό του PSOE υπήρχαν διαφορετικές απόψεις για το αν ήταν προτιμότερη η συνέχιση της κυβερνητικής θητείας ή η προσφυγή στις κάλπες, ωστόσο η πολιτική πίεση άρχισε να γέρνει την πλάστιγγα προς τις πρόωρες εκλογές.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Σάντσεθ βρίσκεται μπροστά στο δίλημμα της πρόωρης προσφυγής στις κάλπες. Τον Απρίλιο του 2024 είχε εξετάσει σοβαρά το ενδεχόμενο παραίτησης και πρόωρων εκλογών μετά την έναρξη έρευνας σε βάρος της συζύγου του, Μπεγκόνια Γκόμεθ.
Ανάλογο προβληματισμό είχε εκφράσει και τον Ιούνιο του 2025, μετά την έναρξη έρευνας για φοροδιαφυγή σε βάρος του πρώην συνεργάτη του Θαπατέρο, Σάντος Κερδάν.
Αυτή τη φορά, όμως, ο Σάντσεθ έκανε το επόμενο βήμα. Διαλύει το Κοινοβούλιο και ζητά νέα εντολή από τους Ισπανούς, μετατρέποντας την κρίση γύρω από τη στέγαση και την εύθραυστη κοινοβουλευτική του πλειοψηφία σε εκλογική αναμέτρηση.
