Η ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων και η διεύρυνση της κάλυψης των εργαζομένων μέσω αυτών αναδεικνύονται σε έναν από τους επόμενους βασικούς στόχους της κυβερνητικής πολιτικής για την αγορά εργασίας. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η αύξηση του κατώτατου μισθού, αλλά η μεταφορά της μισθολογικής δυναμικής και στα αμέσως υψηλότερα κλιμάκια, ώστε να ενισχυθούν τα μεσαία εισοδήματα.
Η συζήτηση έχει ανοίξει με φόντο τη διαπίστωση ότι οι κατώτατες αποδοχές έχουν αυξηθεί ταχύτερα σε σχέση με τους μισθούς που βρίσκονται στη μέση της μισθολογικής κλίμακας. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει την απόσταση ανάμεσα στον κατώτατο και τους αμέσως υψηλότερους μισθούς, δημιουργώντας το φαινόμενο της λεγόμενης «συμπίεσης» των αμοιβών.
Η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, έδωσε το στίγμα των επόμενων κινήσεων, μιλώντας στα «Παραπολιτικά», όπου αναφέρθηκε στην προοπτική νέων σημαντικών συλλογικών συμβάσεων. Όπως σημείωσε, «υπάρχουν σημαντικότατες συλλογικές συμβάσεις που είναι προ των πυλών», ενώ αναφέρθηκε και στη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων. Σύμφωνα με την ίδια, περίπου 400.000 εργαζόμενοι στην εστίαση καλύπτονται πλέον από συλλογική σύμβαση, ενώ αντίστοιχες συμφωνίες υπάρχουν και σε κλάδους όπως οι αρτοποιοί και οι ζαχαροπλάστες.
Η «πυραμίδα» αμοιβών
Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ αποτυπώνουν μια ευρύτερη διεθνή τάση. Στις περισσότερες χώρες-μέλη, οι κατώτατοι μισθοί αυξήθηκαν περισσότερο από τους διάμεσους μισθούς από το 2021 και μετά. Στις 20 από τις 30 χώρες που διαθέτουν εθνικό κατώτατο μισθό, ο λόγος του κατώτατου προς τον διάμεσο μισθό αυξήθηκε κατά την περίοδο 2021-2025. Η βάση, δηλαδή, της μισθολογικής πυραμίδας ενισχύθηκε ταχύτερα από το κέντρο της. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Η αγορά εργασίας βρέθηκε αρχικά αντιμέτωπη με σημαντική απώλεια αγοραστικής δύναμης, καθώς η ενεργειακή κρίση και ο υψηλός πληθωρισμός αύξησαν δραματικά το κόστος ζωής. Στη συνέχεια, οι πραγματικοί μισθοί ανέκαμψαν και μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2026 είχαν ξεπεράσει τα επίπεδα του 2021.
«Μετακίνηση»
Η ανάκαμψη ωστόσο δεν ήταν ομοιόμορφη. Σε μεγάλο βαθμό στηρίχθηκε στις διαδοχικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού, χωρίς να ακολουθήσει με την ίδια ένταση το σύνολο της μισθολογικής κλίμακας. Τα στοιχεία της ΕΡΓΑΝΗΣ καταγράφουν αυτήν τη μεταβολή. Ο μέσος μισθός πλήρους και μερικής απασχόλησης διαμορφώθηκε στα 1.362,66 ευρώ, από 1.342 ευρώ το 2024. Πρόκειται για αύξηση περίπου 20 ευρώ. Την ίδια στιγμή, όμως, παρατηρούνται σημαντικές μετακινήσεις στο εσωτερικό της μισθολογικής πυραμίδας. Οι εργαζόμενοι που αμείβονται από 800 έως 1.000 ευρώ μειώθηκαν μέσα σε έναν χρόνο κατά 46,2%, ενώ όσοι βρίσκονται στην κατηγορία των 1.001 έως 1.500 ευρώ αυξήθηκαν κατά 54,2%.
Η εικόνα συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με την αύξηση του κατώτατου μισθού και τη μετακίνηση εργαζομένων σε υψηλότερες μισθολογικές κατηγορίες. Ωστόσο, η συγκέντρωση παραμένει έντονη στα χαμηλά και μεσαία επίπεδα. Συνολικά, το 61% των μισθωτών λαμβάνει αποδοχές μεταξύ 801 και 1.500 ευρώ, ποσοστό που παραμένει σχεδόν αμετάβλητο.
Περίπου 900.000 εργαζόμενοι εξακολουθούν να αμείβονται με λιγότερα από 1.000 ευρώ τον μήνα. Παράλληλα, 597.695 εργαζόμενοι ή 24,29% του συνόλου, βρίσκονται στην κατηγορία των 1.001 έως 1.200 ευρώ. Στην κατηγορία των 1.201 έως 1.500 ευρώ βρίσκονται 394.159 εργαζόμενοι, ποσοστό 16,02%, ενώ 268.058 εργαζόμενοι, ή 10,89%, λαμβάνουν από 1.501 έως 2.000 ευρώ. Από 2.001 έως 2.500 ευρώ αμείβονται 126.963 εργαζόμενοι, ποσοστό 5,16%. Ακόμη μικρότερη είναι η συγκέντρωση στα υψηλότερα κλιμάκια: 63.464 εργαζόμενοι βρίσκονται στην κατηγορία των 2.501 έως 3.000 ευρώ, ενώ πάνω από 3.000 ευρώ λαμβάνουν 112.075 εργαζόμενοι, ή 4,55% του συνόλου.
Το χάσμα ανδρών-γυναικών
Στην προσπάθεια ενίσχυσης των εισοδημάτων παραμένει ανοιχτό και το ζήτημα των μισθολογικών διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024 δείχνουν ότι οι γυναίκες αμείβονται κατά μέσο όρο 13,4% λιγότερο ανά ώρα εργασίας σε σχέση με τους άνδρες. Το ποσοστό παραμένει στα ίδια επίπεδα με το 2022 και είναι ελαφρώς μειωμένο σε σχέση με το 13,6% του 2023.
Οι αποκλίσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες σε συγκεκριμένους κλάδους. Στις επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, οι ακαθάριστες ωριαίες αποδοχές των γυναικών υπολείπονται εκείνων των ανδρών κατά 25,3%. Στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο η διαφορά φτάνει το 20,1%, στις χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες το 19%, ενώ στη μεταποίηση διαμορφώνεται στο 17,4%.
Η επόμενη φάση της μισθολογικής πολιτικής, επομένως, μετατοπίζει το βάρος από την αποκλειστική ενίσχυση του κατώτατου μισθού στη συνολικότερη αναδιάρθρωση της μισθολογικής πυραμίδας. Η επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, οι αυξήσεις στα μεσαία μισθολογικά κλιμάκια και η αντιμετώπιση των μισθολογικών ανισοτήτων αποτελούν τα βασικά πεδία στα οποία αναμένεται να κριθεί η επόμενη «μάχη» για την ενίσχυση των εισοδημάτων των εργαζομένων.
Εφημερίδα Απογευματινή
