Στην πλέον σημαντική ευκαιρία για την Ελλάδα να ενισχύσει τον ρόλο της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη, αξιοποιώντας τις υποδομές φυσικού αερίου που διαθέτει και δημιουργώντας μια εναλλακτική οδό εφοδιασμού για τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης αναδεικνύεται ο Κάθετος Διάδρομος.
Η συμφωνία για την προμήθεια αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου σε βάθος 20ετίας, η συνεργασία της AKTOR με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας και η πολιτική στήριξη από Αθήνα και Ουάσινγκτον συνθέτουν ένα εγχείρημα με τεράστια οικονομική αλλά και γεωπολιτική σημασία.
Σε μια περίοδο, ωστόσο, που βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια επιτάχυνσης και εδραίωσης του project, το οποίο φιλοδοξεί να υποκαταστήσει μεγάλο μέρος από τις ρωσικές ποσότητες που θα τεθούν εκτός αγοράς το 2027, τίθεται ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιοι θα ωφεληθούν εάν η ελληνική προσπάθεια αποδυναμωθεί και ο ενεργειακός ρόλος της χώρας περιοριστεί, αφήνοντας μεγαλύτερο περιθώριο στην Τουρκία και την Αλβανία να διεκδικήσουν θέση στον περιφερειακό ενεργειακό χάρτη; Αμφότερες οι χώρες βρίσκονται εκτός ΕΕ, η Τουρκία ήδη διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στη διακίνηση ρωσικού αερίου το οποίο «ανακατεύει» με αέριο άλλων προμηθευτών και είναι προφανές ότι επενδύει και αυτή στην καθυστέρηση υλοποίησης του ελληνικού project.
1.000.000 τόνους LNG ετησίως για 20 χρόνια από το 2030 προβλέπει η συμφωνία με τη Venture Global
Η Ελλάδα έχει μία μοναδική ευκαιρία να γίνει ενεργειακή πύλη μέσω του Κάθετου Διαδρόμου ο οποίος συνδέει υποδομές φυσικού αερίου. Το LNG φτάνει με πλοία στους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς, επαναεριοποιείται και ταξιδεύει μέσω αγωγών προς Βουλγαρία, Ρουμανία και άλλες αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
ΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ
Το αμερικανικό LNG προσφέρει εναλλακτική στο ρωσικό αέριο, περιορίζοντας την εξάρτηση από τη Μόσχα. Κεντρικό ρόλο στην εμπορική ανάπτυξη του εγχειρήματος έχει αναλάβει ο Αλέξανδρος Εξάρχου, επικεφαλής της AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της κοινής εταιρείας Atlantic SEE LNG Trade, σε συνεργασία με τον Κωνσταντίνο Ξιφαρά, διευθύνοντα σύμβουλο της ΔΕΠΑ Εμπορίας και πρόεδρο της κοινής εταιρείας.
Η σύμπραξη της AKTOR με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, εταιρεία υπό δημόσιο έλεγχο μέσω του Υπερταμείου, συνδέει την ιδιωτική επιχειρηματική πρωτοβουλία με τη συμμετοχή του Δημοσίου. Η συμφωνία με τη Venture Global, όπως έχει πλέον επεκταθεί, προβλέπει την προμήθεια 1.000.000 τόνων LNG ετησίως για 20 χρόνια από το 2030.
Στην προώθηση αυτής της συνεργασίας έχουν συμβάλει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, και η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, ενισχύοντας την πολιτική και διπλωματική στήριξη του εγχειρήματος.
Έτσι, η Εμπορική Συμφωνία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια κρατών, επιχειρήσεων και διαχειριστών δικτύων για την ανάδειξη της Ελλάδας σε ενεργειακή πύλη της Ευρώπης.
Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα ενίσχυσε αυτήν τη στρατηγική σχέση. Ο Αμερικανός υπουργός δήλωσε απόλυτη αφοσίωση στην ενεργειακή συνεργασία με την Ελλάδα και συνέδεσε την ενεργειακή με την εθνική ασφάλεια. Η ελληνική πύλη εξυπηρετεί και την αύξηση των αμερικανικών εξαγωγών. Αυτό ενισχύει τα κοινά συμφέροντα, χωρίς να αποτελεί εγγύηση στρατιωτικής προστασίας.
Η στήριξη ξεπερνά την κυβέρνηση. Ενδεικτικό είναι πως ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργός Ενέργειας, Γιάννης Μανιάτης, εκτιμά ότι ο Διάδρομος ανέτρεψε τον τουρκικό σχεδιασμό. Αν χαθεί η ελληνική ευκαιρία, θα μπορούσαν να ενισχυθούν οι τουρκικές φιλοδοξίες.
Η δημοσιογραφική έρευνα από τη «Wall Street Journal» αποτελεί κριτική, η οποία δείχνει να είναι κατευθυνόμενη από γεωπολιτικά και επιχειρηματικά συμφέροντα που αντιτίθενται στον Κάθετο Διάδρομο. Ως εκ τούτου η «αξιοποίηση» του δημοσιεύματος για πολιτικές σκοπιμότητες θα μπορούσε να αποδυναμώσει την ελληνική προοπτική και να ενισχύσει τη θέση της Τουρκίας ως εναλλακτικού κόμβου ενεργειακού εφοδιασμού.
ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ
Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στο ραδιόφωνο του Σκάι αναφέρθηκε εκτενώς στον Κάθετο Διάδρομο και τη μεταφορά αμερικανικού LNG, τονίζοντας πως και άλλες χώρες θα μπορούσαν να το κάνουν, αλλά ΗΠΑ και κυβέρνηση αποφάσισαν να γίνει στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, ο πρωθυπουργός έκανε αναφορά στον ανταγωνισμό αφήνοντας να εννοηθεί πως το έργο θα μπορούσε να είχε γίνει σε Τουρκία και, ενδεχομένως, Αλβανία, όμως η επιλογή ήταν η Ελλάδα και αυτό έχει θετικό αποτύπωμα.
Όπως τόνισε, «ο Κάθετος Διάδρομος είναι η πολιτική επιλογή της κυβέρνησης να αξιοποιήσει ενεργειακές υποδομές τις οποίες διαθέτει, τους αγωγούς μας αλλά και τους σταθμούς επαναεριοποίησης φυσικού αερίου, το οποίο μεταφέρεται υγροποιημένο, προκειμένου να μπορούμε να τροφοδοτήσουμε τους βόρειους γείτονές μας. Κάνουμε μια επιλογή αυτό το αέριο στην παρούσα φάση να είναι αμερικανικό αέριο, αλλά αυτές είναι εμπορικές συμφωνίες που αξιοποιούν ελληνικές υποδομές και αφορούν πρωτίστως τους βόρειους γείτονές μας. Το γεγονός ότι η Ελλάδα καθίσταται σήμερα ένας πάροχος ενεργειακής ασφάλειας για τα Βαλκάνια, αλλά και για άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, αναβαθμίζει συνολικά το γεωγραφικό μας αποτύπωμα. Και βέβαια, να πω και κάτι ακόμα: ότι η Αμερική, και η κυβέρνηση αλλά και οι εταιρείες, επέλεξαν αυτό να το κάνουν μέσω της Ελλάδος. Θα μπορούσαν να το κάνουν και μέσω άλλης χώρας».
Εφημερίδα Απογευματινή
