Κάθε πρέσβης και µία εποχή – Συγκυρίες και ορόσηµα

Οι 15 διπλωµατικοί αντιπρόσωποι των ΗΠΑ στη χώρα µας, από τη Μεταπολίτευση µέχρι σήµερα – Από τον Κιούµπις, που έζησε τη δολοφονία Γουέλς από τη «17Ν», µέχρι τον Τζέφρι Πάιατ, τον Τζορτζ Τσούνη και την επεισοδιακή αποποµπή της Γκίλφοϊλ
17:51 - 20 Οκτωβρίου 2026
Κάθε πρέσβης και µία εποχή

Ασφαλώς και δεν συνιστά σύνηθες γεγονός στα διπλωµατικά χρονικά, τουλάχιστον όσον αφορά τα της Ελλάδος, να ανακαλείται ένας πρέσβης, εξαναγκαζόµενος µάλιστα σε παραίτηση. Συνέβη όµως µε απόφαση της ∆ιοίκησης Τραµπ, που απέσυρε την πρεσβευτή των ΗΠΑ στη χώρα µας, την Κίµπερλι Γκίλφοϊλ, για συγκεκριµένους λόγους που αφορούν βεβαίως την αµερικανική πλευρά.

Η παρουσία Αµερικανών πρεσβευτών στη χώρα µας στα χρόνια της Μεταπολίτευσης σηµατοδοτούσαν και το κλίµα που διαµορφωνόταν στις ελληνοαµερικανικές σχέσεις. ∆ιότι ας µη λησµονείται ότι κατά τη Μεταπολίτευση και ιδιαιτέρως κατά τα πρώτα χρόνια της, όταν ήταν πολύ νωπή η πληγή του Κυπριακού µε την τουρκική εισβολή και την ανοχή -όπως πιστευόταν- του τότε Αµερικανού υπουργού των Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ, ο αντιαµερικανισµός στην Ελλάδα εκδηλωνόταν από σηµαντική µερίδα του ελληνικού πληθυσµού.

Αλλωστε, χρόνια µετά οι διαθέσεις αυτές είχαν εκδηλωθεί και κατά την επίσκεψη Κλίντον στη χώρα µας. Βεβαίως, µε τα χρόνια το κλίµα στις σχέσεις των δύο χωρών όχι απλώς βελτιώθηκε, αλλά υπήρξε περαιτέρω σύσφιγξή τους στους περισσότερους τοµείς και κυρίως στον αµυντικό, που ενδιέφερε και ενδιαφέρει την Ελλάδα, εξ αιτίας της µόνιµης τουρκικής επιθετικότητας, ώστε να οµολογείται σήµερα ότι διέρχονται την καλύτερη φάση τους. ∆εν είναι τυχαίο άλλωστε ότι οι ΗΠΑ έχουν επιλέξει τη χώρα µας να αποτελέσει τον ενεργειακό τους κόµβο προς την Ευρώπη.

Με την πτώση της δικτατορίας ο πρώτος Αµερικανός πρέσβης που τοποθετήθηκε στη χώρα µας στη Μεταπολίτευση ήταν ο Τζακ Κιούµπις, που υπηρέτησε εδώ για τρία χρόνια. Οντας ο πρώτος Αµερικανός πρέσβης µετά την αλλαγή καθεστώτος, ήταν επιφορτισµένος µε τη διαχείριση και βελτίωση του αντιαµερικανικού κλίµατος. Στις ατυχείς στιγµές της θητείας του υπήρξε η δολοφονία από τη «17 Νοέµβρη» του σταθµάρχη της CIA στη χώρα µας, του Ρίτσαρντ Γουέλς. Υπήρξε ο πρεσβευτής που επί των ηµερών του άρχισαν οι διαπραγµατεύσεις για την ανανέωση του καθεστώτος των αµερικανικών βάσεων στη χώρα µας.

Τον Κιούµπις αντικατέστησε ο Ρόµπερτ ΜακΚλόσκι που έµεινε µέχρι την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Είχε προηγηθεί η αποχώρηση της Ελλάδας µε απόφαση του Καραµανλή από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ εξ αιτίας του Κυπριακού και ο ΜακΚλόσκι είχε µεταξύ άλλων αποστολή να διαχειριστεί την επιστροφή της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ.

Με την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας από τον Ανδρέα Παπανδρέου τοποθετήθηκε από την Ουάσινγκτον στη χώρα µας ο Μόντιγκλ Στερνς, ο οποίος είχε υπηρετήσει και στο παρελθόν στη χώρα µας και είχε κριθεί από την αµερικανική πλευρά κατάλληλος για να διαχειριστεί τις ελληνοαµερικανικές σχέσεις, καθώς επικεφαλής της κυβέρνησης ήταν ένας πολιτικός που ευνοούσε τον αντιαµερικανισµό, ασχέτως τι έπραττε στην πραγµατικότητα. Αλλωστε επί θητείας Στερνς είχε υπογραφεί το 1983 η ελληνοαµερικανική συµφωνία Αµυντικής και Οικονοµικής Συνεργασίας, µε την ιδιαίτερη συµµετοχή στις σχετικές διαπραγµατεύσεις του διπλωµατικού συµβούλου του τότε πρωθυπουργού, Χρήστου Μαχαιρίτσα.

Στα µέσα της κυβερνητικής θητείας του ΠΑΣΟΚ πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Αθήνα τοποθετήθηκε ένα στέλεχος της αµερικανικής διπλωµατικής υπηρεσίας και φιλέλληνας, ο Ρόµπερτ Κίλι. Ηταν αδελφός του λογοτέχνη ελληνιστή Εντµουντ Κίλι, που είχε µεταφράσει στα αγγλικά έργα του Σεφέρη, του Ελύτη και του Ρίτσου. Ο Ρόµπερτ Κίλι είχε µία δύσκολη αποστολή που την έφερε επιτυχώς εις πέρας, αν σκεφτεί κάποιος ότι την εποχή της δικής του θητείας είχε εκδοθεί από τις ΗΠΑ και ταξιδιωτική οδηγία σε βάρος της Ελλάδας, εξ αιτίας της τροµοκρατικής οργάνωσης «17 Νοέµβρη».

Ο επόµενος πρεσβευτής στη χώρα ήταν Ελληνοαµερικανός, ο Μάικλ Σωτήρχος, τον οποίο προφανώς δεν είχε επιλέξει τυχαία η ∆ιοίκηση Μπους, του πατρός. Μάλιστα ο Σωτήρχος είχε προετοιµάσει την επίσκεψη Μπους στη χώρα µας, ενώ επί της δικής του θητείας υπογράφηκε νέα αµυντική συµφωνία για τις αµερικανικές βάσεις.

Το 1996 είχαµε την ελληνοτουρκική κρίση στα Ιµια που ξέσπασε επί θητείας του νέου Αµερικανού πρεσβευτή, Τόµας Νάιλς, ιδιαιτέρως έµπειρου διπλωµάτη. Θα πρέπει να εγγραφεί ότι στην εδώ θητεία του συνέβαλε αποφασιστικά στις συνοµιλίες των Αµερικανών µε τις δύο αντιµαχόµενες πλευρές, ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα.

Ο Νίκολας Μπερνς αντικατέστησε τον Νάιλς και ήταν αυτός που µεταξύ άλλων είχε να διαχειριστεί και το αντιαµερικανικό κλίµα, όταν στη θητεία του επισκέφθηκε τη χώρα µας ο Μπιλ Κλίντον. Είχε συµµετοχή και στη διαχείριση και οργάνωση του πλαισίου ασφαλείας εν όψει της διεξαγωγής των Ολυµπιακών Αγώνων του 2004 στη χώρα µας. Είχε δεχθεί όµως και έντονη κριτική από την αντιπολίτευση, διότι µε τις τοποθετήσεις του περί της ανάγκης για πολιτική σταθερότητα ήταν σαν να ευνοούσε, εν όψει των εκλογών του 2000, την παραµονή στην εξουσία της κυβέρνησης Σηµίτη.

Η θητεία του επόµενου Αµερικανού πρεσβευτή στη χώρα µας, του Τόµας Μίλερ -ο οποίος είχε υπηρετήσει εδώ και κατά το παρελθόν-, συνέπεσε µε την εξάρθρωση της «17 Νοέµβρη» το 2002 και γι’ αυτό είχε συνδεθεί το όνοµά του µε το συγκεκριµένο σηµαντικό γεγονός. Θεωρείται επίσης ότι συνέβαλε στην αποτελεσµατικότητα των µέτρων ασφαλείας των Ολυµπιακών Αγώνων του 2004.

Το 2004, όταν η χώρα είχε κυβέρνηση της Νέας ∆ηµοκρατίας υπό τον Κώστα Καραµανλή, Αµερικανός πρεσβευτής είχε τοποθετηθεί ο Τσαρλς Ρις, η εξειδίκευση του οποίου ήταν στην οικονοµική διπλωµατία. Γι’ αυτό επί των ηµερών του ενισχύθηκαν οι διµερείς εµπορικές σχέσεις και προωθήθηκαν οι αµερικανικές επενδύσεις στη χώρα µας.

Ο Ρις έµεινε στην Ελλάδα µέχρι το 2007, όταν και αντικαταστάθηκε από τον Ντάνιελ Σπέκχαρντ, που έζησε την έναρξη της ελληνικής οικονοµικής κρίσης αλλά και την κυβερνητική αλλαγή από τον Καραµανλή στον Γιώργο Παπανδρέου. Συνέβαλε στην προώθηση, ιδίως κατά τη θητεία Καραµανλή, των αγωγών φυσικού αερίου.

Με τριετή θητεία, από το 2010 µέχρι και το 2013, Αµερικανός πρεσβευτής στη χώρα µας ήταν ο Ντάνιελ Σµιθ, ο οποίος εν µέσω της ελληνικής κρίσης και των Μνηµονίων είχε συµβάλει στη αµερικανική στήριξη προς της χώρα µας προκειµένου να µην εκδιωχθεί η Ελλάδα από την Ευρωζώνη.

Η άνοδος της πρώτη φορά Αριστεράς στη εξουσία βρήκε Αµερικανό πρέσβη στη χώρα µας τον ειδικό γνώστη των θεµάτων της ευρύτερης περιοχής, Ντέιβιντ Πιρς. Επί της θητείας του είχε εκδηλωθεί και η προσφυγική κρίση, µε τις αθρόες παράνοµες αφίξεις λαθροµεταναστών στην Ελλάδα.

Στα χρόνια της Μεταπολίτευσης κανένας Αµερικανός πρέσβης δεν είχε µείνει στη θέση του για τόσο µεγάλο χρονικό διάστηµα όσο ο Τζέφρι Πάιατ. Μία εξαετία: από το 2016 έως το 2022. Ολοι οµολογούν ότι ήταν ο πρέσβης ο οποίος συνέβαλε περισσότερο από κάθε άλλον στην αναβάθµιση των ελληνοαµερικανικών σχέσεων και στο πέρασµα σε µια νέα εποχή και τη βάση της στρατηγικής συνεργασίας.

Επί δικής του θητείας εξελίχθηκε σε στρατηγικό κόµβο για τα ενεργειακά αµερικανικά συµφέροντα η Αλεξανδρούπολη. Επίσης επί των ηµερών του προωθήθηκε η ελληνοαµερικανική συνεργασία για την προώθηση στην Ευρώπη του αµερικανικού φυσικού αερίου.

Τριάντα δύο χρόνια µετά, άλλος ένας Ελληνοαµερικανός τοποθετείται, από τη ∆ιοίκηση Τραµπ, πρέσβης στη χώρα µας. Είναι ο Τζορτζ Τσούνης, που είχε τριετή θητεία, από το 2022 έως το 2025. Συνέβαλε στην προώθηση αµερικανικών επενδύσεων στη χώρα µας, κυρίως στο τοµέα της υψηλής τεχνολογίας.

Ο Τσούνης αντικαταστάθηκε από την Κίµπερλι Γκίλφοϊλ που όµως είχε άδοξο τέλος.

Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»