Η επόμενη Ατλαντική Συμμαχία τίθεται προς συζήτηση

Η Ελλάδα δεν θα πρέπει να χάσει την ευκαιρία να κεφαλαιοποιήσει την πρακτική που έχει ακολουθήσει τα τελευταία χρόνια σε όλα τα επίπεδα
12:30 - 27 Ιουνίου 2026
Τραμπ Ρουμπιο
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, και ο ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο, στη σύνοδο του «G7»

Οι Αμερικανοί θα πάνε στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ και θα ζητήσουν εγγυήσεις από τους συμμάχους τους στην Ευρώπη για μια «Σιδηρά Συμμαχία». Στο πλαίσιο αυτό μάλιστα υπό τη μορφή παραχώρησης και διεκδίκησης ταυτόχρονα θα προβάλουν τις ΗΠΑ, ως «πρώτο μεταξύ ίσων» στο νέο Ατλαντικό Σύμφωνο που θα τεθεί προς διαπραγμάτευση. Στην προκειμένη περίπτωση δεν έχουμε διαβουλεύσεις και εντάσεις για εμπορικές συμφωνίες ή δασμούς. Ούτε συσχετισμό μεταξύ κεντρικών τραπεζών του δολαρίου και του ευρώ. Δεν διατάσσονται δηλαδή από τη μία οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και από την άλλη η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στη Σύνοδο στην Τουρκία, όπως σε κάθε σύνοδο του ΝΑΤΟ, κάθονται στο τραπέζι τα έθνη-κράτη που έχουν τη διάθεση και την πεποίθηση να συγκροτούν μια στρατιωτική συμμαχία από την πλευρά της Δύσης. Υπό την έννοια αυτή όλες αυτές οι φλύαρες και δαιδαλώδεις συζητήσεις των τελευταίων μηνών περί αυτονομίας της Ευρώπης και της απορρύθμισης του «στενού δεσμού» με τις ΗΠΑ στον εξοπλιστικό τομέα δεν έχουν κάποιο νόημα. Όποια από τα έθνη-κράτη θέλουν να παραμείνουν μέλη της «λέσχης» θα κάτσουν στο τραπέζι με τα όπλα, την ισχύ και τη συμμαχική τους διάθεση.

Από τα 32 μέλη του ΝΑΤΟ στην αμερικανική ήπειρο ανήκουν δύο: Οι ΗΠΑ και ο Καναδάς. Στην Ασία ένα: Η Τουρκία. Όλα τα υπόλοιπα είναι Ευρώπη: από όλες τις ζώνες της «Γηραιάς Ηπείρου», βόρειες χώρες, νότιες, ανατολικές, δυτικές, μεσογειακές, βαλκανικές, σκανδιναβικές. Τι σημαίνει αυτό; Άλλες προτεραιότητες, άλλοι συσχετισμοί μεταξύ τους, άλλο επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης, βιομηχανικής παραγωγής και τεχνολογίας, άλλη δυνατότητα σε όγκο και επιχειρησιακή ετοιμότητα στις εθνικές ένοπλες δυνάμεις τους.

Το ΝΑΤΟ σήμερα δεν είναι αυτό της δεκαετίας του 1950, στον μετα-πόλεμο. Δεν είναι από το 1990, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, το αντίπαλο δέος του «Συμφώνου της Βαρσοβίας» και του Σοβιετικού συνασπισμού. Δεν είναι καν το ΝΑΤΟ των στενών ευρωατλαντικών δομών της πολυμερούς διπλωματίας των δεκαετιών 2000 και 2010. Η δυτική κυριαρχία σε έναν παγκοσμιοποιημένο αλληλεξαρτώμενο κόσμο έχει επίσης καταρρεύσει.

Στην προκειμένη περίπτωση δεν έχουμε να συζητήσουμε για νέα σχέδια Μάρσαλ. Για την ανάγκη της «αμερικανικής ομπρέλας» για την προστασία της Ευρώπης από τη ρωσική επιβουλή, όπως θα ήθελαν να προβάλουν με αφορμή την Ουκρανία οι αφοπλισμένοι με δική τους ευθύνη Βρετανοί, Γερμανοί και άλλοι παραγωγοί στρατιωτικών εξοπλισμών. Δεν έχουμε να συζητήσουμε καν για την ασφάλεια των χωρών της Βαλτικής από τη βουλιμία του Πούτιν και του Κρεμλίνου. Προφανώς δεν θα μας επιτραπεί να συζητήσουμε τα «αυτοκρατορικά σύνδρομα» της Τουρκίας σε βάρος της Ελλάδας. Δεν είναι αυτό το κατάλληλο τραπέζι διαλόγου.

Στη Σύνοδο Κορυφής ο πρόεδρος Τραμπ, αφού αποφάσισε τελικά να παραβρεθεί, θα εμφανισθεί ως «αφεντικό» και θα επιδιώξει να φύγει ως «βασικός μέτοχος» μιας πραγματικά στρατιωτικής συμμαχίας του Ατλαντικού. Που σημαίνει ότι αυτά τα απαράδεκτα που συνέβησαν με τον πόλεμο στο Ιράν, όταν σειρά από σημαντικούς Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ αρνήθηκαν, τουλάχιστον επισήμως, να δώσουν διευκολύνσεις και πρόσβαση στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, δεν θα επαναληφθούν. Όχι επειδή ενέπιπταν στο περίφημο άρθρο 5 περί συνδρομής ισχύος όταν ένα μέλος υπόκειται σε επίθεση, αλλά διότι είναι εκτός λογικής σε μια δυτική στρατιωτική συμμαχία τύπου ΝΑΤΟ. Υπό την έννοια αυτή ενδεχομένως θα βρεθούν σε δύσκολη θέση οι ηγεσίες της Βρετανίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και ούτω καθεξής, αλλά το ζητούμενο είναι διαφορετικό. Η Ατλαντική Συμφωνία είτε θα επιβεβαιωθεί ως στρατιωτική συμμαχία εθνικών ένοπλων κρατών στο πεδίο, και όχι ως γραφειοκρατία και λειτουργικό μηχανιστικό μοντέλο, είτε θα περιπέσει βαθμηδόν σε περιδίνηση και απορρύθμιση.

Η Ελλάδα δεν είναι σε αυτά τα εθνικά κράτη-μέλη που θα έρθουν οι ηγεσίες τους σε δύσκολη θέση. Απλώς δεν θα πρέπει να χάσει την ευκαιρία να κεφαλαιοποιήσει την πρακτική που έχει ακολουθήσει τα τελευταία χρόνια σε όλα τα επίπεδα. Ουσιαστικά με τη στρατηγική της στα πεδία της έντασης έχει προεξοφλήσει δημιουργικά την έντονη συζήτηση που θα εξελιχθεί.

Εφημερίδα Απογευματινή