Η άφιξη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα συνιστά μια ουσιαστική διπλωματική επαφή στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα αποτελεί την ουσιαστική επιβεβαίωση μιας βαθιάς δομικής αλλαγής στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Ελλάδα έχει μετατραπεί από παθητικός παρατηρητής σε κεντρικό πυλώνα ασφάλειας και ενεργειακής διασύνδεσης. Η παρουσία του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας υπογραμμίζει ότι οι σχέσεις μεταξύ Αθήνας και Ουάσινγκτον βρίσκονται στο υψηλότερο ιστορικά επίπεδό τους, αποκτώντας στρατηγικό βάθος που ξεπερνά τα στενά διμερή πλαίσια.
Η επιλογή του Μάρκο Ρούμπιο να ηγηθεί των συνομιλιών στην ελληνική πρωτεύουσα φέρει ιδιαίτερη βαρύτητα. Ως γερουσιαστής, ο Ρούμπιο υπήρξε εκ των πρωτεργατών και συν-συντακτών του ιστορικού νόμου EastMed Act του 2019, που έθεσε τα θεμέλια για την επίσημη εμπλοκή και στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιφερειακή συνεργασία. Η επίσκεψή του σήμερα με την ιδιότητα του υπουργού Εξωτερικών πιστοποιεί τη διακομματική και διαχρονική δέσμευση της αμερικανικής διοίκησης στη θεσμοθέτηση αυτού του πλαισίου, αντιμετωπίζοντας πλέον την Αθήνα ως αυτόνομο, αξιόπιστο εταίρο στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Στο επίκεντρο αυτής της αρχιτεκτονικής βρίσκεται ο λεγόμενος άξονας «3+1», δηλαδή η στενή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ με την ενεργή στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών. Για την ελληνική εξωτερική πολιτική, ο άξονας αυτός αποδεικνύεται ζωτικής σημασίας. Σε αμυντικό επίπεδο δημιουργεί ένα ισχυρό πλέγμα αποτροπής και ασφάλειας που εκτείνεται από το Αιγαίο έως την Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας ταυτόχρονα τις επιχειρησιακές δυνατότητες των Ενόπλων Δυνάμεων μέσα από κοινές ασκήσεις, εξοπλιστικά προγράμματα και στρατιωτική συνεργασία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα στο νέο αυτό γεωπολιτικό τοπίο αποκτά ο λεγόμενος Κάθετος Διάδρομος (Vertical Corridor), μια στρατηγική ενεργειακή πρωτοβουλία που προωθείται σθεναρά από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο διάδρομος αυτός συνδέει τις υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) της Ελλάδας (με επίκεντρο τον τερματικό σταθμό της Αλεξανδρούπολης και της Ρεβυθούσας) με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Για την Αθήνα, η υλοποίηση του έργου αυτού συνιστά τεράστια στρατηγική αναβάθμιση, καθώς μετατρέπει τη Βόρεια Ελλάδα στη βασική νότια πύλη τροφοδοσίας της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Με αυτόν τον τρόπο, η χώρα μας συμβάλλει καθοριστικά στην πλήρη απεξάρτηση της ευρύτερης περιοχής από το ρωσικό φυσικό αέριο, ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου και εδραιώνει οριστικά τον ρόλο της ως κομβικού διαμετακομιστικού εταίρου των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, ο άξονας αυτός καθιστά την Ελλάδα κρίσιμο ενεργειακό κόμβο για ολόκληρη την Ευρώπη. Μέσα από μεγάλα έργα υποδομής, όπως ο τερματικός σταθμός LNG στην Αλεξανδρούπολη, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και οι σχεδιαζόμενοι αγωγοί, η χώρα μας μετατρέπεται σε βασική πύλη εισόδου ενέργειας, συμβάλλοντας καθοριστικά στην απεξάρτηση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ταυτόχρονα, η θεσμική κάλυψη των ΗΠΑ στον άξονα παρέχει διπλωματική ασπίδα, θωρακίζοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Τα αποτελέσματα αυτής της διπλωματικής κινητικότητας αποτυπώνονται ήδη σε χειροπιαστά οφέλη, όπως η προώθηση των διαδικασιών για την ένταξη των μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Πολεμική Αεροπορία, η περαιτέρω αναβάθμιση των αμερικανικών διευκολύνσεων στη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη, αλλά και η επενδυτική στήριξη σε κρίσιμα έργα υποδομής. Εν κατακλείδι, η επίσκεψη Ρούμπιο αποδεικνύει ότι ο άξονας «3+1» δεν αποτελεί ένα θεωρητικό διπλωματικό σχήμα, αλλά τον βασικό πυλώνα που επανατοποθετεί την Ελλάδα στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων με όρους ισχύος, ασφάλειας και μακροπρόθεσμης ανάπτυξης.
Ο κ. Δεσποτόπουλος είναι διεθνολόγος
Εφημερίδα Απογευματινή
