Μας λένε διαρκώς πόσο τυχεροί είμαστε που ζούμε στον εικοστό πρώτο αιώνα. Η επιστήμη προοδεύει, η τεχνολογία κατακτά το Διάστημα, οι υπολογιστές σκέφτονται σχεδόν σαν άνθρωποι και η Ιατρική πραγματοποιεί θαύματα που πριν από λίγες δεκαετίες θεωρούνταν αδιανόητα. Και ύστερα έρχεται η πραγματικότητα να μας προσγειώσει. Ένας ηλικιωμένος αναζητά το φάρμακο για την καρδιά του. Μια μητέρα τηλεφωνεί σε δέκα φαρμακεία για τη θεραπεία του παιδιού της. Ένας καρκινοπαθής αγωνιά μήπως καθυστερήσει η αγωγή του. Καλώς ήρθατε στον θαυμαστό κόσμο της προόδου.
Στην Ελλάδα καταγράφονται ελλείψεις εκατοντάδων φαρμακευτικών σκευασμάτων, ενώ οι φαρμακοποιοί αναγκάζονται συχνά να αναζητούν διαθέσιμα αποθέματα για να εξυπηρετήσουν τους ασθενείς. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη χώρα μας. Απασχολεί ολόκληρη την Ευρώπη παρά τις τεράστιες επιστημονικές και οικονομικές δυνατότητές της. Οι αιτίες είναι πολλές. Προβλήματα παραγωγής, δυσκολίες εφοδιασμού, αυξημένη ζήτηση, εμπορικές αποφάσεις και οικονομικές διαφωνίες. Όλα έχουν την εξήγησή τους. Όλα μπορούν να παρουσιαστούν σε πίνακες, αναλύσεις και υπουργικές ανακοινώσεις. Μόνο που ο ασθενής δεν θεραπεύεται με εξηγήσεις.
Και εδώ αναδεικνύεται μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις του πολιτισμού μας. Καταφέραμε να δημιουργήσουμε φάρμακα που παρατείνουν τη ζωή, αλλά δυσκολευόμαστε να εξασφαλίσουμε ότι θα φτάσουν εγκαίρως στον άνθρωπο που τα χρειάζεται. Δεν αμφισβητεί κανείς ότι η φαρμακευτική έρευνα απαιτεί τεράστιες επενδύσεις. Ούτε ότι οι επιχειρήσεις χρειάζονται οικονομική βιωσιμότητα. Όταν όμως η τύχη μιας θεραπείας εξαρτάται από το αν συμφέρει εμπορικά η κυκλοφορία της, τότε η κοινωνία οφείλει να αναρωτηθεί πού ακριβώς τοποθετεί την ανθρώπινη ζωή. Πάνω ή κάτω από τον ισολογισμό;
Και ας μην κρυβόμαστε πίσω από τις λέξεις. Όταν ένα φάρμακο αποσύρεται επειδή δεν αποφέρει το επιθυμητό κέρδος ή όταν η διάθεσή του καθυστερεί εξαιτίας οικονομικών διαπραγματεύσεων, το πρόβλημα δεν είναι μόνο διαχειριστικό. Είναι βαθιά ηθικό. Διότι η υγεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως εμπορεύσιμο προϊόν και ο ασθενής ως πελάτης που οφείλει να περιμένει υπομονετικά μέχρι να συμφωνήσουν οι αριθμοί. Ασφαλώς, κάθε έλλειψη δεν σημαίνει ότι ένας ασθενής στερείται οριστικά τη θεραπεία του. Υπάρχουν εναλλακτικά σκευάσματα, εισαγωγές και μηχανισμοί αντιμετώπισης. Αλλά ακόμη και η προσωρινή αβεβαιότητα αποτελεί πραγματική δοκιμασία για κάποιον που ήδη παλεύει με την ασθένεια.
Και το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο ενοχλητικό. Μήπως δημιουργούμε έναν σύγχρονο, αθόρυβο αποκλεισμό; Όχι απαραίτητα από πρόθεση, αλλά από την αδιαφορία ενός συστήματος που συνηθίζει να υπολογίζει τα πάντα εκτός από την ανθρώπινη αγωνία. Γιατί η στέρηση της πρόσβασης σε μια αναγκαία θεραπεία μπορεί να αφαιρέσει χρόνια ζωής, αξιοπρέπεια και ελπίδα. Δεν χρειάζεται να μιλήσουμε για οργανωμένο αφανισμό για να αναγνωρίσουμε πόσο καταστροφικές μπορεί να αποδειχθούν οι συνέπειες.
Η πραγματική πρόοδος δεν μετριέται μόνο με το πόσα φάρμακα ανακαλύπτουμε, αλλά και με το πόσοι άνθρωποι μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν όταν τα χρειάζονται. Ας σταματήσουμε, λοιπόν, να αυτοθαυμαζόμαστε για τα επιτεύγματα του πολιτισμού μας. Ο κόσμος δεν γίνεται σύγχρονος επειδή διαθέτει εξυπνότερες μηχανές. Γίνεται δικαιότερος όταν ο άρρωστος δεν χρειάζεται να παρακαλεί για τη θεραπεία του. Και τότε μόνο θα μπορούμε να λέμε ότι ζούμε σε μια πραγματικά ευλογημένη εποχή.
Εφημερίδα Απογευματινή
