Στη Ρόδο την προηγούμενη εβδομάδα ένας 62χρονος δεν γύρισε στο σπίτι του. Και αυτό ήταν το βαρύτερο κομμάτι του απολογισμού μιας κακοκαιρίας που άφησε πίσω της δρόμους κομμένους, σπίτια πλημμυρισμένα και εκατοντάδες ανθρώπους να μετρούν ζημιές στις περιουσίες τους. Στο νησί καταγράφηκαν 202 χιλιοστά βροχής μέσα σε περίπου εξίμισι ώρες. Στη Στενή Ευβοίας έπεσαν 295 χιλιοστά σε δύο ημέρες. Δεν μιλάμε για μια συνηθισμένη φθινοπωρινή μπόρα.
Η κλιματική αλλαγή κάνει την άσκηση δυσκολότερη. Όμως τα ακραία φαινόμενα θα συνεχιστούν και θα ενταθούν και ο σχεδιασμός οφείλει να προσαρμοστεί. Αλλά δεν τα εξηγεί ούτε τα δικαιολογεί όλα η κλιματική αλλαγή. Υπάρχουν και οι δικές μας παλιές αμαρτίες: ρέματα που στένεψαν, οικοδομές σε λάθος σημεία, υποδομές που έμειναν πίσω από την ανάπτυξη ολόκληρων περιοχών. Όταν το νερό δεν έχει διέξοδο γιατί υπάρχει μπαζωμένο ρέμα ή άλλα εμπόδια, βρίσκει την πιο εύκολη: τον δρόμο, το υπόγειο, το σπίτι. Και δεν είναι όλα αυτά έργο της φύσης.
Υπάρχει έπειτα εκείνο το αποκρουστικό πλέον και καθόλου αστείο μπέρδεμα των αρμοδιοτήτων. Η Περιφέρεια έχει την ευθύνη για τον καθαρισμό των ρεμάτων, οι δήμοι για τα φρεάτια στο δικό τους οδικό δίκτυο, το κεντρικό κράτος σημαντικό ρόλο στον σχεδιασμό και στη χρηματοδότηση. Στα χαρτιά, λοιπόν, άκρη θεωρητικά βγαίνει. Στην πράξη, όμως, μόλις παρουσιαστεί ένα πρόβλημα, αρχίζουν τα «δεν είναι δικό μας». Ο κάτοικος δεν μπορεί να κάνει τον διαιτητή ανάμεσα σε τρεις υπηρεσίες. Θέλει έναν υπεύθυνο και μία λύση. Αν χρειάζονται αλλαγές στη νομοθεσία, ας γίνουν. Πάντως αυτό το μπαλάκι πρέπει κάποτε να σταματήσει.
Υπήρξαν προειδοποιήσεις του «112» και κινητοποίηση των υπηρεσιών. Το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ», προϋπολογισμού 2,16 δισ. ευρώ, αποτελεί σημαντική επένδυση στην Πολιτική Προστασία. Αυτά δεν γίνεται να αγνοηθούν. Αλλά η κυβέρνηση δεν μπορεί να κρίνεται μόνο από τις προειδοποιήσεις και τις προμήθειες. Κρίνεται και από το τι έχει ολοκληρωθεί πριν βρέξει: αντιπλημμυρικά έργα, έλεγχοι, προσωπικό, εκπαιδευμένες τοπικές ομάδες. Οι χάρτες πλημμυρικού κινδύνου υπάρχουν. Να φαίνεται πως οδηγούν σε συγκεκριμένα έργα, με ημερομηνίες και υπευθύνους. Και να ελέγχονται τα αποτελέσματα, όχι οι φωτογραφίες των εγκαινίων.
Υπάρχει και η ατομική ευθύνη, όσο και αν δεν αρέσει να τη συζητάμε. Μια προειδοποίηση δεν είναι ενοχλητικό μήνυμα στο κινητό. Δεν περνάμε μέσα από φουσκωμένα ρέματα, δεν βγαίνουμε άσκοπα στον δρόμο. Αυτό δεν «ξεπλένει» βέβαια καμία κρατική παράλειψη. Απλώς μπορεί να σώσει μια ζωή.
Και μετά έρχονται οι αποζημιώσεις. Εκεί η πολιτεία εξετάζεται ξανά. Ο άνθρωπος που έχασε το σπίτι ή το μαγαζί του δεν πρέπει να μαζεύει χαρτιά από γραφείο σε γραφείο. Γρήγορες αυτοψίες, μία διαδικασία, άμεση προκαταβολή όπου προβλέπεται και σαφές χρονοδιάγραμμα εξόφλησης. Υπάρχουν πια ηλεκτρονικά εργαλεία και μηχανισμοί κρατικής αρωγής. Ας λειτουργούν χωρίς να ζητούν από τον πληγέντα να γίνει και λογιστής και νομικός. Χρειάζεται βοήθεια, όχι δεύτερη ταλαιπωρία.
Κανείς δεν μπορεί να υποσχεθεί ότι δεν θα ξαναπλημμυρίσουμε. Μπορούμε όμως να απαιτήσουμε λιγότερες ανθρώπινες απώλειες, μικρότερες καταστροφές, ταχύτερη αποκατάσταση. Το νερό θα ξανάρθει. Το ζήτημα είναι αν θα μας βρει να επαναλαμβάνουμε τις ίδιες δικαιολογίες.
Eφημερίδα Απογευματινή
