Στις ενδιάµεσες εκλογές των ΗΠΑ, στις 3 Νοεµβρίου, οι δηµοσκοπήσεις έδειξαν τη νίκη των ∆ηµοκρατικών, όµως η κάλπη έδειξε πόσο µεγαλύτερη, τελικά, ήταν. Οι ∆ηµοκρατικοί πήραν και τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία, ενώ στην πανεθνική ψήφο για τη Βουλή το προβάδισµά τους πλησίασε τις 13 µονάδες, έναντι 8 µονάδων κατά µέσον όρο που προέβλεπαν οι έρευνες. Ενδεικτικά, στο Τέξας ο µέσος όρος του Silver Bulletin έδινε στον ∆ηµοκρατικό Τζέιµς Ταλαρίκο προβάδισµα 3,3 µονάδων. Ο Ταλαρίκο κέρδισε την έδρα της Γερουσίας µε διαφορά περίπου 12 µονάδων!
∆ύο ήταν οι παράγοντες που συνέτειναν στο χάσµα των προβλέψεων και του αποτελέσµατος. Ο ένας ήταν η συµµετοχή. Περί-που 124,3 εκατοµµύρια Αµερικανοί ψήφι-σαν, µε τη συµµετοχή να φτάνει στο 49,42% όσων είχαν δικαίωµα ψήφου. Προσήλθαν 12 εκατοµµύρια περισσότεροι ψηφοφόροι σε σχέση µε τις ενδιάµεσες του 2022. Είναι το δεύτερο υψηλότερο σε ενδιάµεσες εκλογές από το 1914. Ο άλλος παράγοντας ήταν η… προθυµία των ∆ηµοκρατικών να απαντούν στις ερωτήσεις των δηµοσκόπων. Αυτό είχε αποτέλεσµα να γίνουν επιφυλακτικές σταθµίσεις σε σχέση µε την πραγµατική προσέλευση υπέρ του ∆ηµοκρατικού Κόµµατος. Σε συνδυασµό µε την αποχή µέρους των Ρεπουµπλικανών ψηφοφόρων, οδήγησε σε «µε-τρηµένες» προβλέψεις.
Το ζήτηµα είναι αν µπορούν να εξαχθούν ενδιαφέροντα συµπεράσµατα και αναγωγές για τις δικές µας εκλογές, το 2027. Μπορεί να αλλάξει η σύνθεση των προβλέψεων, την ώρα που οι δηµοσκοπήσεις εµφανίζουν µια παγιωµένη δηµοσκοπική κατάταξη; Οι αστάθµητοι παράγοντες είναι δύο: Ακόµη και µε περιορισµένες µετακινήσεις από κόµµα σε κόµµα, το αποτέλεσµα µπορεί να αλλάξει αν αλλάξει η σύνθεση όσων θα ψηφίσουν. Στο µεταξύ, οι παράµετροι των αναποφάσιστων -που καταγράφονται σε υψηλά ποσοστά-, αλλά και της ενδεχόµενης αποχής ενδέχεται να αποτελούν µια ιδιότυπη γκρίζα ζώνη, που αδυνατούν να ανιχνεύσουν οι έρευνες.
Εγείρονται, συνεπώς, 4 ερωτήµατα:
- Ποιοι θα µείνουν σπίτι και ποιοι θα επιστρέψουν στην κάλπη; Η συµµετοχή στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2023 ήταν 60,94%. Πέντε εβδοµάδες αργότερα, τον Ιούνιο, έπεσε στο 53,74%. Στις ευρωεκλογές του 2024, µε διαφορετικό διακύβευµα, περιορίστηκε στο 41,39%· η αποχή έσπασε κάθε ρεκόρ. Το κρίσιµο ερώτηµα για το 2027 είναι πού θα συγκεντρωθεί η αποχή. Αν απογοητευµένοι ψηφοφόροι της Ν.∆. µείνουν σπίτι, η φθορά της µπορεί να αποτυπωθεί στην κάλπη χωρίς η ΕΛΑΣ ή το ΠΑΣΟΚ να τους έχουν κερδίσει. Αν, πάλι, µείνουν σπίτι κυρίως όσοι έχουν αποµακρυνθεί από όλα τα κόµµατα, η δυσαρέσκεια που καταγράφουν οι έρευνες µπορεί να έχει µικρότερη επίδραση στο αποτέλεσµα.
- Ενα άλλο ερώτηµα είναι η αβεβαιότητα συµµετοχής, ακόµη και µεταξύ όλων όσοι δηλώνουν την προτίµησή τους. Ενας πολίτης µπορεί να δηλώνει ΠΑΣΟΚ ή Ν.∆. και να αµφιβάλλει αν θα πάει στο εκλογικό τµήµα. Ενας άλλος µπορεί να είναι βέβαιος ότι θα ψηφίσει και να ταλαντεύεται ανάµεσα στην ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ. Στην πρώτη περίπτωση το ανοιχτό ερώτηµα είναι η συµµε-τοχή. Στη δεύτερη είναι η επιλογή. Η διάκριση έχει πρακτική σηµασία. Ενα κόµµα που χάνει ψηφοφόρους προς την αποχή χρειά-ζεται να τους δώσει λόγο να επιστρέψουν. Ενα κόµµα που διεκδικεί αναποφάσιστους, µε βέβαιη συµµετοχή, πρέπει να τους πείσει απέναντι στις άλλες επιλογές που εξετάζουν.
- Ποια εξέλιξη ή και ασύµµετρη απειλή µπορεί να δώσει πολιτική διέξοδο στη δυσαρέ-σκεια; Ξεκινώντας από την επικαιρότητα, µια κλιµάκωση της έντασης στα ελληνοτουρκικά µπορεί να αναδείξει την ικανότητα της κυβέρνησης στη διαχείριση των κρίσεων, κάτι που έχει πιστωθεί και στο παρελθόν τόσο µε τη µεταναστευτική κρίση όσο και µε την πανδηµία. Την ίδια ώρα, όµως, η ακρίβεια και το στεγαστικό πιέζουν την κυβέρνηση, αλλά η εκλογική επίδρασή τους εξαρτάται και από το αν κάποιος αντίπαλος πείσει ότι έχει εφαρµόσιµη απάντηση. Μια υπόθεση διαφθοράς µπορεί να ενισχύσει το αίτηµα λογοδοσίας. Ενα νέο κόµµα, ιδίως στα δεξιά της Ν.∆., µπορεί να αντλήσει ψήφους από υφιστάµενα κόµµατα ή να κινητοποιήσει πολίτες που σκέφτονταν να απέχουν. Καθεµία από αυτές τις εξελίξεις µπορεί να αλλάξει τόσο την επιλογή κόµµατος όσο και την απόφαση συµµετοχής.
- Πόσες ψήφοι θα µείνουν εκτός Βουλής; Στην τελευταία δηµοσκόπηση της Interview, η Ν.∆. βρίσκεται στο 29,4%, η ΕΛΑΣ στο 15,7% και το ΠΑΣΟΚ στο 14,5% στην εκτίµηση ψήφου, µε αρκετά µικρότερα κόµµατα κοντά στο όριο του 3%. Με τον ισχύοντα εκλογικό νόµο, αν ένα κόµµα περάσει από το 2,9% στο 3,1% συµµετέχει στην κατανοµή των εδρών. Με τα υπόλοιπα δεδοµένα ίδια, αυτό δυσκολεύει την αυτοδυναµία του πρώτου, ακόµη κι αν το δικό του ποσοστό µείνει σταθερό.
Συνεπώς, όπως και στις ΗΠΑ, η αυξοµείωση της συµµετοχής, σε συνάρτηση µε την αποχή, µπορεί να γίνει ο καταλύτης µιας ανατροπής των συσχετισµών, όπως καταγράφονται την τρέχουσα περίοδο από τις δηµοσκοπήσεις. Ακόµη κι αν η σειρά των κοµµάτων µείνει όπως τη βλέπουµε σήµερα, το ποιοι θα φτάσουν στην κάλπη και ποιοι θα περάσουν το 3% µπορεί να κρίνει αν η επόµενη κυβέρνηση θα είναι αυτοδύναµη ή θα χρειαστεί συνεργασίες.
Εφημερίδα Απογευματινή
