Ένας επικεφαλής εταιρείας τεχνολογίας, ο οποίος έχει ξεπεράσει αρκετές ψυχικές διαταραχές, προειδοποίησε ότι πολλοί νέοι αντιγράφουν συμπτώματα που έχουν δει σε βίντεο στο TikTok. Ο Τζόζεφ Νιούτον, ο οποίος έχει υποφέρει από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD) από διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και δημιούργησε μία εφαρμογή για την αντιμετώπιση του άγχους υγείας, επισήμανε το φαινόμενο του λεγόμενου «δανεισμού συμπτωμάτων». Το ορίζει ως την παρατήρηση, την επανερμηνεία ή την προσδοκία αισθήσεων και συμπεριφορών που έχει δει κάποιος σε άλλους στο διαδίκτυο. «Η προσοχή, η προσδοκία και το άγχος μπορούν να ενισχύσουν καθημερινές σωματικές αισθήσεις ή συμπεριφορές που προηγουμένως περνούσαν απαρατήρητες», πρόσθεσε. Οι εξελιγμένοι αλγόριθμοι μέσα σε εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης όπως το TikTok δίνουν προτεραιότητα σε περιεχόμενο που σχετίζεται με θέματα για τα οποία ο χρήστης έχει δείξει προηγουμένως ενδιαφέρον.
Παρόμοια
Αν ένας χρήστης έχει παρακολουθήσει ένα βίντεο σχετικά με τη διάγνωση μιας πάθησης από έναν δημιουργό περιεχομένου, η εφαρμογή θα του δείξει αρκετά παρόμοια βίντεο, υποστηρίζει ο Νιούτον. Όμως ο Νιούτον λέει ότι αυτό μπορεί να τροφοδοτήσει το άγχος, κάνοντας τους θεατές να ψάχνουν στο μυαλό και στο σώμα τους για συμπτώματα που μπορεί να μην υπάρχουν. Αυτές οι προτάσεις περιεχομένου μπορούν να κάνουν σχετικά ασυνήθιστες διαγνώσεις να φαίνονται τόσο οικείες όσο και προσωπικές, πρόσθεσε. Αυτό έρχεται μήνες αφότου ερευνητές από το University of East Anglia (UEA) προειδοποίησαν ότι ανακριβείς αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τη ΔΕΠΥ και τον αυτισμό θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν ορισμένους νέους να πιστεύουν ότι έχουν αυτές τις παθήσεις. Η μελέτη του UEA εξέτασε περισσότερες από 5.000 αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε διάφορες πλατφόρμες και ανέφερε ότι η παραπληροφόρηση σχετικά με παθήσεις όπως η ΔΕΠΥ και ο αυτισμός ήταν «σταθερά υψηλότερη στο TikTok απ’ ό,τι σε άλλες πλατφόρμες».
Μεγάλη αύξηση
Οι διαγνώσεις ΔΕΠΥ έχουν αυξηθεί περίπου 20 φορές από την αλλαγή του αιώνα. Περίπου 2.500.000 Βρετανοί έχουν σήμερα την πάθηση, την οποία το NHS περιγράφει ως την κατάσταση κατά την οποία «ο εγκέφαλος λειτουργεί διαφορετικά απ’ ό,τι στους περισσότερους ανθρώπους». Τότε, η δόκτωρ Ελέανορ Τσάτμπερν από το Norwich Medical School του UEA, υποστήριξε ότι οι νέοι χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να κατανοήσουν τα συμπτώματά τους. «Παρότι αυτή η διερεύνηση μπορεί να είναι ένα χρήσιμο σημείο εκκίνησης, είναι σημαντικό αυτά τα ερωτήματα να οδηγούν σε σωστή κλινική αξιολόγηση από έναν επαγγελματία», είπε. «Εκτός από το ότι οδηγεί σε παρανόηση σοβαρών παθήσεων και στην παθολογικοποίηση συνηθισμένων συμπεριφορών, η παραπληροφόρηση μπορεί επίσης να οδηγήσει σε καθυστερημένη διάγνωση για ανθρώπους που πραγματικά χρειάζονται βοήθεια». Ο Νιούτον προειδοποίησε επίσης τους χρήστες να είναι επιφυλακτικοί απέναντι σε περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που παρουσιάζει συνηθισμένες εμπειρίες ως ενδείξεις κάποιας υποκείμενης πάθησης υγείας. Σε αυτές περιλαμβάνονται η αναβλητικότητα, το να αισθάνεται κανείς ντροπαλός σε κοινωνικές συγκεντρώσεις ή το να κουράζεται ύστερα από κοινωνικές συναναστροφές.
Τα σημάδια
Άλλα προειδοποιητικά σημάδια «δανεισμού συμπτωμάτων», είπε ότι περιλαμβάνουν το να παρατηρεί κάποιος για πρώτη φορά μία συμπεριφορά μόνο αφού παρακολουθήσει ένα βίντεο σχετικά με αυτήν. «Ένα εξαιρετικό παράδειγμα είναι αν κάποιος σας ζητήσει να προσέξετε πώς αισθάνεστε τη γλώσσα σας μέσα στο στόμα σας τότε ξαφνικά γίνεται δύσκολο να την αγνοήσετε», εξήγησε. «Η αίσθηση υπήρχε πάντα, αλλά η προσοχή την έκανε έντονη. Τα βίντεο για θέματα υγείας μπορούν να αναπαράγουν ένα παρόμοιο αποτέλεσμα». Είπε ότι αυτό «δεν αποδεικνύει ότι ένα σύμπτωμα είναι ασήμαντο», αλλά παρότρυνε τους ανθρώπους να αναρωτηθούν αν το είχαν παρατηρήσει ποτέ στο παρελθόν ή αν τους είχε προκαλέσει ποτέ κάποιο πρόβλημα στη ζωή τους. Ο Νιούτον είπε επίσης ότι οι χρήστες θα πρέπει να δίνουν προσοχή όταν το ίδιο σύμπτωμα φαίνεται να παραπέμπει σε διαφορετικές παθήσεις ανάλογα με το τι εμφανίζεται στη ροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσής τους. Για παράδειγμα, η κόπωση μπορεί τη μία ημέρα να ερμηνεύεται ως σύμπτωμα ΔΕΠΥ και την επόμενη ως ένδειξη επαγγελματικής εξουθένωσης.
«Συντηρεί τον φόβο»
Ο Νιούτον λέει ότι το να ελέγχει κάποιος συμπτώματα αφού παρακολουθήσει ένα ενημερωτικό βίντεο είναι απολύτως φυσιολογικό. Όμως προειδοποίησε πως η επανειλημμένη παρακολούθησή τους μπορεί τελικά να «συντηρεί τον φόβο αντί να τον διώχνει». Και στη συνέχεια πρόσθεσε: «Δώστε προσοχή στο πώς αισθάνεστε αφού καταναλώσετε το περιεχόμενο. Αν είστε περισσότερο φοβισμένοι, μπερδεμένοι ή νιώθετε την ανάγκη να συνεχίσετε να ψάχνετε, τότε τα βίντεο δεν λειτουργούν πλέον ως χρήσιμη ενημέρωση για την υγεία. Θέστε ένα σαφές όριο: γράψτε την ανησυχία σας, απομακρυνθείτε από περιεχόμενο σχετικό με συμπτώματα και συμβουλευτείτε έναν κατάλληλο επαγγελματία ή μία αξιόπιστη ιατρική πηγή. Μία συζήτηση με έναν καταρτισμένο επαγγελματία είναι πιθανό να είναι πιο χρήσιμη από μία ακόμη ώρα αντικρουόμενων βίντεο». Τόνισε, ωστόσο, ότι οι άνθρωποι που εμφανίζουν συμπτώματα αφού έρθουν σε επαφή με περιεχόμενο υγείας στο διαδίκτυο δεν προσποιούνται ούτε τα φαντάζονται απαραίτητα. Τα συμπτώματα μπορεί να φαίνονται απολύτως πραγματικά, είπε, και η μεγαλύτερη επίγνωση μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να επικεντρώνονται σε αισθήσεις ή συμπεριφορές που προηγουμένως θα αγνοούσαν. Την εποχή της μελέτης του University of East Anglia, εκπρόσωπος του TikTok δήλωσε: «Πρόκειται για μία ελαττωματική μελέτη που βασίζεται σε παρωχημένη έρευνα σχετικά με πολλαπλές πλατφόρμες. Τα γεγονότα είναι ότι αφαιρούμε επιβλαβή παραπληροφόρηση για θέματα υγείας και παρέχουμε πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες από τον ΠΟΥ (Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας), ώστε η κοινότητά μας να μπορεί να εκφράζεται για όσα έχουν σημασία γι’ αυτήν και να βρίσκει υποστήριξη».
Παραπλάνηση
Ζητήθηκε από το TikTok περαιτέρω σχόλιο. Η πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης έχει συνδεθεί και στο παρελθόν με παραπλανητικό περιεχόμενο σχετικά με τη ΔΕΠΥ. Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Canadian Journal of Psychiatry το 2022 ανέλυσε 100 βίντεο στο TikTok που συζητούσαν την πάθηση. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι περισσότερα από τα μισά χαρακτηρίστηκαν παραπλανητικά, ενώ μόλις περίπου το ένα πέμπτο ήταν χρήσιμα. Η ομάδα, με επικεφαλής ερευνητές του University of British Columbia, διαπίστωσε επίσης ότι τα περισσότερα από τα παραπλανητικά βίντεο είχαν αναρτηθεί από άτομα που δεν ήταν επαγγελματίες υγείας. Υπάρχουν φόβοι ότι οι αυξανόμενες ποσότητες τέτοιου περιεχομένου, σε συνδυασμό με τον δανεισμό συμπτωμάτων, θα μπορούσαν να βρίσκονται πίσω από την αύξηση των διαγνώσεων σε μία σειρά παθήσεων. «Η ανησυχία εδώ είναι ότι ελάχιστοι δημιουργοί περιεχομένου είναι επαγγελματίες υγείας και παρουσιάζουν μόνο ανεκδοτολογικά στοιχεία», λέει ο Νιούτον.
Του CIARAN FOREMAN/ ©Associated Newspapers Limited
