Σε νέα φάση περνά η αντιπαράθεση Ισπανίας και Ιταλίας για τη διαχείριση της μεταναστευτικής πίεσης και την εφαρμογή της Συνθήκης του Σένγκεν, καθώς η Μαδρίτη ανακοίνωσε την επαναφορά προσωρινών συνοριακών ελέγχων για ταξιδιώτες που φτάνουν στη χώρα μέσω Ιταλίας.
Η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε το βράδυ της Παρασκευής, 7 Αυγούστου, ότι από τα μεσάνυχτα επαναφέρει ελέγχους σε αεροδρόμια και λιμάνια, σε μια κίνηση που αποτελεί άμεση απάντηση στα αντίστοιχα μέτρα που είχε λάβει η Ρώμη.
Σύμφωνα με το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών, οι αρχές θα προχωρούν σε ελέγχους διαβατηρίων και θεωρήσεων εισόδου Ιταλών ταξιδιωτών, αλλά και πολιτών άλλων χωρών που φτάνουν στην Ισπανία μέσω Ιταλίας.
Η Μαδρίτη επικαλείται τη «συνεχιζόμενη μεταναστευτική πίεση» που αντιμετωπίζει η Ιταλία και υποστηρίζει ότι τα έκτακτα μέτρα είναι αναγκαία για την προστασία της ασφάλειας και της ομαλής λειτουργίας των συνόρων.
Οι έλεγχοι έχουν προσωρινό χαρακτήρα και, σύμφωνα με την ισπανική κυβέρνηση, θα παραμείνουν σε ισχύ μέχρι τις 7 Σεπτεμβρίου.
Η απόφαση της Μαδρίτης έρχεται λίγες ώρες μετά την επιβεβαίωση από τη Ρώμη ότι δεν προτίθεται να άρει άμεσα τα δικά της περιοριστικά μέτρα.
Η Ιταλία έχει αναστείλει προσωρινά την εφαρμογή των κανόνων του Σένγκεν για πολίτες τρίτων χωρών που εισέρχονται από την Ισπανία, τουλάχιστον έως τις 15 Αυγούστου.
Η ιταλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η απόφαση θα παραμείνει σε ισχύ έως ότου αποκλειστούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με την τρομοκρατία και την ασφάλεια.
Η εξέλιξη έχει προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, καθώς οι προσωρινοί έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα αποτελούν εξαίρεση από τη βασική αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας στη ζώνη Σένγκεν.
Το τελεσίγραφο της Μαδρίτης
Πριν από την ανακοίνωση των νέων μέτρων, η ισπανική κυβέρνηση είχε απευθύνει επίσημο αίτημα προς τη Ρώμη να επαναφέρει πλήρως τη λειτουργία της Συνθήκης του Σένγκεν έως την Κυριακή 9 Αυγούστου.
Η Μαδρίτη είχε προειδοποιήσει ότι, σε διαφορετική περίπτωση, θα ήταν υποχρεωμένη να λάβει αντίστοιχα μέτρα.
Στην ανακοίνωσή της, η ισπανική κυβέρνηση ανέφερε ότι θα προχωρούσε σε ανάλογες ενέργειες προκειμένου να προστατεύσει «τα συμφέροντα και την αξιοπρέπεια των πολιτών της».
Με τον τρόπο αυτό, η Μαδρίτη επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι θεωρεί τα ιταλικά μέτρα δυσανάλογα και ότι δεν προτίθεται να αποδεχθεί μονομερείς περιορισμούς εις βάρος των Ισπανών ταξιδιωτών.
Στο επίκεντρο η μεταναστευτική πίεση
Πίσω από τη διπλωματική αντιπαράθεση βρίσκεται η μεταναστευτική κρίση και οι διαφορετικές προσεγγίσεις των δύο χωρών στη διαχείριση των παράτυπων αφίξεων.
Η ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η Ιταλία αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια πολύ υψηλότερο αριθμό παράτυπων εισόδων, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι σε ορισμένες περιόδους τα σχετικά στοιχεία είναι έως και διπλάσια από εκείνα της Ισπανίας.
Η Μαδρίτη συνδέει, επομένως, την απόφαση της Ρώμης να περιορίσει προσωρινά την εφαρμογή των κανόνων του Σένγκεν με τη μεγάλη μεταναστευτική πίεση που δέχεται η Ιταλία.
Την ίδια στιγμή, η ιταλική πλευρά επικαλείται λόγους εθνικής ασφάλειας, επισημαίνοντας τον κίνδυνο που μπορεί να δημιουργήσουν οι ανεξέλεγκτες μετακινήσεις πολιτών τρίτων χωρών μέσα στη ζώνη ελεύθερης κυκλοφορίας.
Η επαναφορά συνοριακών ελέγχων από τη Μαδρίτη και η προηγούμενη απόφαση της Ρώμης αποτελούν ένα ακόμη δείγμα των πιέσεων που αντιμετωπίζει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα απέναντι στη μεταναστευτική κρίση.
Η ζώνη Σένγκεν βασίζεται στην κατάργηση των εσωτερικών συνοριακών ελέγχων μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών. Ωστόσο, το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιτρέπει προσωρινές εξαιρέσεις όταν ένα κράτος επικαλείται σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια τάξη ή την εσωτερική ασφάλεια.
Η αντιπαράθεση Ισπανίας και Ιταλίας αναδεικνύει, πάντως, τον κίνδυνο μιας αλυσιδωτής αντίδρασης, κατά την οποία οι προσωρινοί έλεγχοι ενός κράτους οδηγούν σε αντίστοιχα μέτρα από άλλα κράτη.
Για την ώρα, τόσο η Μαδρίτη όσο και η Ρώμη παρουσιάζουν τις αποφάσεις τους ως προσωρινές. Το ερώτημα είναι αν οι δύο κυβερνήσεις θα καταφέρουν να βρουν κοινό έδαφος πριν από τη λήξη των μέτρων ή αν η μεταναστευτική πίεση θα οδηγήσει σε νέα παράταση των συνοριακών ελέγχων.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της αυξημένης ταξιδιωτικής κίνησης του Αυγούστου, καθώς οποιαδήποτε παράταση των περιορισμών μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις και πρόσθετους ελέγχους σε αεροδρόμια και λιμάνια, δοκιμάζοντας περαιτέρω την αρχή της ελεύθερης μετακίνησης στην Ευρώπη.
