ΑΠΟ ΤΟΝ Αντώνη Τριανταφύλλου
Μία νέα γεωπολιτική εξίσωση διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή, με την Τουρκία να επιχειρεί να αποκτήσει κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση μιας αυτόνομης αρχιτεκτονικής ασφαλείας του μουσουλμανικού κόσμου. Η συμφωνία αμοιβαίας άμυνας που υπέγραψαν η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία δεν αφορά μόνο τις τρεις χώρες. Η πρόσκληση του Χακάν Φιντάν προς την Αίγυπτο να ενταχθεί στο σχήμα διευρύνει τις προοπτικές της τριμερούς προς τη δημιουργία ενός πολύ ευρύτερου άξονα, με σημαντικές επιπτώσεις που μπορούν να φτάσουν έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε τη ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής «από τεχνική άποψη» αντίστοιχη με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Με άλλα λόγια, μια επίθεση εναντίον ενός μέλους αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων. Παράλληλα, προβλέπεται υπουργική επιτροπή, αντίστοιχη με εκείνη του ΝΑΤΟ, καθώς και γενική γραμματεία με έδρα τη Σαουδική Αραβία.
ΤΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, ωστόσο, είναι το άνοιγμα προς την Αίγυπτο. Ο Φιντάν δήλωσε ότι το Κάιρο θα μπορούσε να ενταχθεί όταν επιλυθούν ορισμένα «τεχνικά θέματα», χωρίς να διευκρινίσει ποια είναι αυτά. Η αναφορά έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η συμμετοχή της Αιγύπτου θα μετέτρεπε έναν τριμερή μηχανισμό σε ένα πολύ ευρύτερο περιφερειακό σχήμα, με σημαντικό στρατιωτικό και γεωπολιτικό βάρος. Ήδη από τους προηγούμενους μήνες είχε διαμορφωθεί ένας άτυπος άξονας συνεργασίας Τουρκίας, Αιγύπτου, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Αν η Αίγυπτος ενταχθεί, το σχήμα αποκτά πολύ μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος, καθώς συνδέει τον Αραβικό Κόλπο με την Ανατολική Μεσόγειο και συγκεντρώνει σημαντικές στρατιωτικές, οικονομικές και ενεργειακές δυνατότητες. Ταυτόχρονα η παρουσία του Πακιστάν προσθέτει τη διάσταση μιας πυρηνικής δύναμης. Η Τουρκία αποκτά ρόλο ως περιφερειακός πάροχος ασφάλειας, ενώ ταυτόχρονα διευρύνει τη στρατηγική και αμυντική σχέση της με το Ριάντ. Η πρόσβαση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας σε σαουδαραβικά κεφάλαια και εξοπλιστικά προγράμματα μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τις τουρκικές δυνατότητες.
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ
Για την Ελλάδα, η τριμερής Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας δεν συνιστά αυτομάτως άμεση απειλή, αλλά δημιουργεί έναν νέο γεωπολιτικό συσχετισμό που απαιτεί προσεκτική διαχείριση. Η Τουρκία ενισχύει τον ρόλο της ως περιφερειακού παρόχου ασφάλειας και αποκτά βαθύτερη στρατηγική σχέση με το Ριάντ.
Για την Ελλάδα, η τριμερής συμμαχία δεν συνιστά αυτομάτως άμεση απειλή, αλλά δημιουργεί έναν νέο γεωπολιτικό συσχετισμό που απαιτεί προσεκτική διαχείριση
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση της Αιγύπτου. Ενδεχόμενη συμμετοχή της στο νέο σχήμα δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην απομάκρυνση από την Ελλάδα, αλλά θα μπορούσε να περιπλέξει τις ισορροπίες και να περιορίσει τον αποκλειστικό χαρακτήρα των ελληνοαιγυπτιακών και τριμερών συνεργασιών.
Για το Ισραήλ και την Κύπρο, η δημιουργία ενός τέτοιου άξονα, στον οποίο θα συμμετέχει ενδεχομένως και η Αίγυπτος, προσθέτει έναν νέο παράγοντα στον ήδη σύνθετο περιφερειακό συσχετισμό.
