Ισχυρό πολιτικό πλήγμα δέχθηκε ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, μετά τα αποτελέσματα των κρατιδιακών εκλογών στη Γερμανία, με το CDU να καταγράφει ιστορική ήττα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και σημαντικές απώλειες στο Βερολίνο. Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με 38,2%, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό της σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές.
Διαβάστε επίσης: Κρεμλίνο: Η άνοδος της AfD στη Γερμανία συνδέεται με την απώλεια του φθηνού ρωσικού αερίου
Αντίθετα, το CDU κατέρρευσε στο 4,9%, μένοντας κάτω από το όριο του 5% και εκτός του τοπικού κοινοβουλίου – μια πρωτοφανής εξέλιξη για το κόμμα σε κρατιδιακό επίπεδο. Στο Βερολίνο, η εικόνα ήταν διαφορετική αλλά εξίσου δυσάρεστη για τους Χριστιανοδημοκράτες: η Αριστερά (Die Linke) αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με 25,7%, αφήνοντας το CDU στη δεύτερη θέση με 18,8%.
Ο ίδιος ο Μερτς χαρακτήρισε «καταστροφή» το αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι σκοπεύει να συνεχίσει στην καγκελαρία και στην ηγεσία του CDU.
Θρίαμβος του AfD – Εκτός Βουλής το CDU
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το AfD κατέκτησε την πρώτη θέση με 38,2%, σημειώνοντας εντυπωσιακή άνοδο σε σχέση με τις εκλογές του 2021. Το SPD της πρωθυπουργού του κρατιδίου Μανουέλα Σβέσιγκ ακολούθησε με 35,5%, χάνοντας περίπου τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες.
Η μεγάλη ανατροπή, ωστόσο, αφορά το CDU. Οι Χριστιανοδημοκράτες περιορίστηκαν στο 4,9%, από 13,3% το 2021, και δεν κατάφεραν να περάσουν το εκλογικό όριο. Στο κοινοβούλιο εισέρχονται επίσης η Αριστερά με 6,5% και οι Πράσινοι με 5,7%, ενώ το BSW της Σάρα Βάγκενκνεχτ έμεινε οριακά εκτός με 4,8%.
Παρότι το AfD αναδείχθηκε πρώτο κόμμα, η πολιτική απομόνωσή του από τα υπόλοιπα κόμματα δυσκολεύει τη συμμετοχή του σε κυβερνητικό συνασπισμό. Έτσι, η Σβέσιγκ θα μπορούσε να αναζητήσει νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία με την Αριστερά και τους Πράσινους.
Πρώτη δύναμη η Αριστερά στο Βερολίνο
Σημαντική ανατροπή καταγράφηκε και στο Βερολίνο, όπου η Die Linke, με επικεφαλής την Έλιφ Έραλπ, κατέκτησε την πρώτη θέση με 25,7%. Το CDU υποχώρησε στο 18,8%, ενώ το AfD κατέλαβε την τρίτη θέση με 16,3%. Οι Πράσινοι συγκέντρωσαν 14,3% και το SPD περιορίστηκε στο 12,1%, καταγράφοντας το χειρότερο αποτέλεσμά του σε κρατιδιακές εκλογές στο Βερολίνο. Το αποτέλεσμα ανατρέπει τις υφιστάμενες ισορροπίες στην πρωτεύουσα, καθώς ο μέχρι σήμερα συνασπισμός CDU-SPD δεν διαθέτει πλέον πλειοψηφία.
«Καταστροφή» για τον Μερτς
Η διπλή εκλογική δοκιμασία εντείνει την πολιτική πίεση προς τον Φρίντριχ Μερτς, μόλις 16 μήνες μετά την ανάληψη της καγκελαρίας. Ο ίδιος δεν προσπάθησε να ωραιοποιήσει την εικόνα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα του CDU «καταστροφή».
Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι δεν προτίθεται να αποχωρήσει, επιμένοντας στην ανάγκη συνέχισης των μεταρρυθμίσεων που έχει εξαγγείλει η κυβέρνησή του. Η νέα ήττα έρχεται σε μια δύσκολη περίοδο για τον καγκελάριο, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με την ασθενική γερμανική οικονομία, τις διαφωνίες γύρω από τις μεταρρυθμίσεις στο κοινωνικό κράτος και τις συντάξεις, καθώς και με την ενίσχυση του AfD.
Το αποτέλεσμα προστίθεται, μάλιστα, στις σημαντικές απώλειες που είχε υποστεί το CDU δύο εβδομάδες νωρίτερα στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Τα πολιτικά προβλήματα για τον Μερτς είχαν εμφανιστεί ήδη από την έναρξη της θητείας του. Η εκλογή του στην καγκελαρία χρειάστηκε δύο ψηφοφορίες στην Bundestag, κάτι πρωτοφανές στη μεταπολεμική ιστορία της Γερμανίας.
Στη συνέχεια βρέθηκε αντιμέτωπος με αντιδράσεις για τη δημοσιονομική πολιτική και τις μεγάλες δαπάνες για άμυνα και υποδομές, ενώ η κυβέρνησή του καλείται παράλληλα να διαχειριστεί τις βαθύτερες οικονομικές προκλήσεις της χώρας.
Η Γερμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με υψηλό ενεργειακό κόστος, πιέσεις στη βιομηχανία και τις συνέπειες των γεωπολιτικών αναταράξεων, την ώρα που η κυβέρνηση επιχειρεί να προωθήσει μεταρρυθμίσεις σε συντάξεις και κοινωνικό κράτος.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το AfD έχει ενισχύσει σημαντικά την εκλογική του επιρροή, ιδιαίτερα στα ανατολικά κρατίδια.
Τα τρία σενάρια για την καγκελαρία
Παρά την έντονη πολιτική πίεση, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία αμφισβήτησης του Μερτς. Το γερμανικό πολιτικό σύστημα προβλέπει, πάντως, συγκεκριμένους δρόμους μέσω των οποίων θα μπορούσε να υπάρξει αλλαγή στην καγκελαρία.
1. Παραίτηση
Ο Μερτς θα μπορούσε να επιλέξει ο ίδιος την παραίτηση, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτομάτως και κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού. Ιστορικό προηγούμενο αποτελεί η παραίτηση του Βίλι Μπραντ το 1974. SPD και FDP διατήρησαν τότε τον κυβερνητικό συνασπισμό και λίγες ημέρες αργότερα ο Χέλμουτ Σμιντ εξελέγη καγκελάριος. Στην παρούσα φάση, πάντως, ο Μερτς έχει καταστήσει σαφές ότι σκοπεύει να παραμείνει στη θέση του.
2. Εποικοδομητική ψήφος δυσπιστίας
Το γερμανικό Σύνταγμα προβλέπει την απομάκρυνση ενός καγκελαρίου μέσω της λεγόμενης «εποικοδομητικής ψήφου δυσπιστίας». Για να συμβεί αυτό, δεν αρκεί η Bundestag να αποσύρει την εμπιστοσύνη της από τον καγκελάριο. Οι βουλευτές πρέπει ταυτόχρονα να εξασφαλίσουν απόλυτη πλειοψηφία υπέρ του διαδόχου του. Ο μηχανισμός χρησιμοποιήθηκε το 1982, όταν ο Χέλμουτ Κολ αντικατέστησε τον Χέλμουτ Σμιντ. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει διαμορφωθεί αντίστοιχη κοινοβουλευτική δυναμική εναντίον του Μερτς, ούτε έχει εμφανιστεί σαφής εσωκομματικός αντίπαλος που να διεκδικεί ανοικτά την καγκελαρία.
3. Ψήφος εμπιστοσύνης και ενδεχόμενες εκλογές
Μια τρίτη δυνατότητα είναι η ψήφος εμπιστοσύνης. Εάν ένας καγκελάριος ζητήσει την εμπιστοσύνη της Bundestag και δεν εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία, μπορεί να ζητήσει από τον ομοσπονδιακό πρόεδρο τη διάλυση του κοινοβουλίου και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Ο Μερτς, ωστόσο, έχει δηλώσει ότι δεν βλέπει λόγο να προσφύγει σε αυτή τη διαδικασία. Προς το παρόν, επίσης, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι Χριστιανοδημοκράτες ή το SPD επιδιώκουν τη διάλυση του κυβερνητικού συνασπισμού.
Έτσι, παρά το βαρύ εκλογικό πλήγμα και την αυξανόμενη πίεση στο εσωτερικό του πολιτικού συστήματος, ο Μερτς παραμένει στην καγκελαρία και δηλώνει αποφασισμένος να συνεχίσει. Το ερώτημα είναι κατά πόσο τα αποτελέσματα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και το Βερολίνο αποτελούν μια συγκυριακή ήττα για το CDU ή προαναγγέλλουν βαθύτερες αλλαγές στον γερμανικό πολιτικό χάρτη.
Με πληροφορίες από Deutsche Welle, CNN
