Νέα διπλωματική προσπάθεια για την αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν βρίσκεται σε εξέλιξη, μετά τις επαφές Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τις συνομιλίες «πολύ καλές», δημιουργώντας νέες προσδοκίες για επανέναρξη του διαλόγου, λίγες μόλις ώρες μετά τις απειλές του κατά της ιρανικής ηγεσίας σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία.
Γουίτκοφ και Κούσνερ στις επαφές με το Ιράν
Από την αμερικανική πλευρά στις συνομιλίες συμμετείχαν ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ.
Όπως ανέφερε ο Γουίτκοφ, οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιήθηκαν μέσω ενδιάμεσων διαμεσολαβητών, οι οποίοι μετέφεραν μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών.
Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση του Ιράν, την Τεχεράνη εκπροσώπησε ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενώ ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έφτασε στη Νέα Υόρκη.
Η ιρανική πλευρά υποστήριξε, παράλληλα, ότι η πρωτοβουλία για τη συνάντηση, η οποία πραγματοποιήθηκε με τη μεσολάβηση του Κατάρ, ανήκε στην Ουάσιγκτον.
Οι όροι της Τεχεράνης για τα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο IRIB News, η Τεχεράνη παρουσίασε «σταθερές θέσεις» σχετικά με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενός από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως.
Μεταξύ των όρων που φέρεται να έθεσε το Ιράν περιλαμβάνονται η άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, το ξεπάγωμα ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και ο τερματισμός του πολέμου «σε όλα τα μέτωπα».
Στην τελευταία αναφορά, σύμφωνα με το ιρανικό μέσο, περιλαμβάνονται οι συγκρούσεις στον Λίβανο και την Υεμένη.
Η τρίωρη συνάντηση αποτέλεσε την πρώτη απευθείας επαφή μεταξύ των δύο πλευρών από τα μέσα Ιουνίου, λίγο μετά την υπογραφή σύντομης εκεχειρίας που δεν είχε διάρκεια.
«Πολύ παραγωγική» χαρακτήρισε τη συνάντηση ο Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συζήτηση «πολύ παραγωγική» και δήλωσε ότι σχεδιάζεται νέα συνάντηση στο άμεσο μέλλον.
«Νιώθω πολύ καλά αυτή τη στιγμή», δήλωσε από την πλευρά του ο Στιβ Γουίτκοφ, ενώ σε ανάρτησή του στο Χ ανέφερε ότι οι ΗΠΑ ελπίζουν οι συνομιλίες να αποδειχθούν «εποικοδομητικές και πολλά υποσχόμενες».
Κατά τη διάρκεια της πολύμηνης κρίσης, βασικοί διαμεσολαβητές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης έχουν υπάρξει το Κατάρ και το Πακιστάν.
Αντίδραση στις αγορές πετρελαίου
Η διπλωματική κινητικότητα είχε άμεσο αντίκτυπο στις αγορές ενέργειας, καθώς οι τιμές του πετρελαίου περιόρισαν την άνοδό τους εν μέσω ενδείξεων για πιθανή αποκλιμάκωση.
Η τιμή του Brent υποχώρησε περισσότερο από 5%, στα περίπου 98,50 δολάρια το βαρέλι, αν και παρέμενε σημαντικά αυξημένη σε ετήσια βάση.
Από τις απειλές για «αφανισμό» στη διπλωματία
Η πιο ήπια στάση του Ντόναλντ Τραμπ μετά τις επαφές με τους Ιρανούς αξιωματούχους ήρθε σε αντίθεση με την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, λίγες ώρες νωρίτερα.
Από το βήμα των Ηνωμένων Εθνών, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επαναλάβει τις απειλές του κατά της Τεχεράνης, δηλώνοντας ότι είτε θα υπάρξει συμφωνία που θα επιτρέψει στο Ιράν να ανοικοδομηθεί και να γίνει «μια πολύ μεγαλύτερη χώρα» είτε θα «αφανίσει την Ισλαμική Δημοκρατία» γρήγορα.
Παράλληλα, είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνάντησης με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος πρόκειται να μιλήσει στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Το Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα
Η κρίση έχει προκαλέσει σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, καθώς οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ έχουν μειώσει σημαντικά τη ροή πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων εμπορευμάτων.
Αν και περισσότερα πλοία έχουν αρχίσει να διέρχονται από το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, οι όγκοι παραμένουν πολύ χαμηλότεροι σε σχέση με την περίοδο πριν από την έναρξη του πολέμου, ενώ η κίνηση πραγματοποιείται με τη συνδρομή του αμερικανικού στρατού.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι έχει πλέον το δικαίωμα να ελέγχει ποια πλοία εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο μέσω του Ορμούζ, θέση που απορρίπτει η Ουάσιγκτον.
Στο τραπέζι παραμένει, παράλληλα, το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Οι δύο πλευρές καλούνται να αναζητήσουν κοινό έδαφος για έναν νέο περιορισμό των δραστηριοτήτων της Τεχεράνης, μετά την κατάρρευση των προηγούμενων προσπαθειών.
