Η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε ένα τετράμηνο πυκνών οικονομικών και πολιτικών εξελίξεων, με τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης να αποτελεί το πρώτο μεγάλο ορόσημο. Από το βήμα της ΔΕΘ, το πρώτο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να παρουσιάσει τους βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής για τους επόμενους μήνες, αλλά και ένα ευρύτερο στρατηγικό σχέδιο με ορίζοντα έως το 2030.
Στο επίκεντρο των κυβερνητικών σχεδιασμών βρίσκονται η μείωση των φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων, η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, η στήριξη της μεσαίας τάξης, των οικογενειών, των μικρομεσαίων και των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επιχειρεί να διατηρήσει ως δεύτερο πυλώνα της οικονομικής πολιτικής τη δημοσιονομική σταθερότητα, αξιοποιώντας τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα για τη χρηματοδότηση μόνιμων παρεμβάσεων, αλλά και για την ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους.
ΔΕΘ 2026: Το πακέτο των μόνιμων ελαφρύνσεων
Οι τελικές αποφάσεις για το πακέτο της ΔΕΘ βρίσκονται στο επίκεντρο των κυβερνητικών διεργασιών, με τις σχετικές ανακοινώσεις να αναμένεται να κινηθούν στη λογική των προηγούμενων παρεμβάσεων.
Βασική κυβερνητική επιδίωξη είναι η στήριξη της κοινωνίας να μην περιοριστεί σε προσωρινά επιδόματα, αλλά να λάβει τη μορφή μόνιμων ελαφρύνσεων και ενισχύσεων.
Ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί στη μεσαία τάξη, στις οικογένειες, στους συνταξιούχους και στους μικρομεσαίους, με τις παρεμβάσεις να συνδέονται με τη φορολογία, τις ασφαλιστικές εισφορές και την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Στην κυβέρνηση υποστηρίζουν ότι οι νέες παρεμβάσεις θα πρέπει να στηρίζονται σε πραγματικό δημοσιονομικό χώρο και να είναι συμβατές με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Το δίπολο: Στήριξη της κοινωνίας και δημοσιονομική σταθερότητα
Το βασικό μήνυμα που αναμένεται να εκπέμψει η κυβέρνηση στη ΔΕΘ είναι η συνέχιση της κοινωνικής στήριξης χωρίς δημοσιονομική εκτροπή.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία στηρίζεται στην ισχυρή ανάπτυξη, στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και στη μείωση της φοροδιαφυγής, παράγοντες που ενισχύουν τα δημόσια έσοδα και δημιουργούν πρωτογενή πλεονάσματα.
Τα πρόσθετα έσοδα μπορούν στη συνέχεια να κατευθυνθούν είτε σε μειώσεις φόρων και μόνιμες παροχές είτε στην περαιτέρω μείωση του δημοσίου χρέους.
Η συγκεκριμένη στρατηγική αποτελεί, σύμφωνα με κυβερνητικούς παράγοντες, τη βάση πάνω στην οποία θα στηριχθεί η οικονομική πολιτική έως τις εκλογές του 2027, αλλά και ο σχεδιασμός με ορίζοντα το 2030.
Στα 13 δισ. ευρώ η πρόωρη αποπληρωμή του δημοσίου χρέους
Παράλληλα με τις εξαγγελίες της ΔΕΘ, η ελληνική οικονομία καταγράφει σημαντική εξέλιξη στο μέτωπο του χρέους.
Το ποσό της πρόωρης αποπληρωμής δημοσίου χρέους αυξάνεται φέτος στα 13 δισ. ευρώ, έναντι αρχικού σχεδιασμού για περίπου 8,79 δισ. ευρώ.
Η δυνατότητα αυτή αποδίδεται στην υψηλότερη του αναμενομένου δημοσιονομική απόδοση της οικονομίας.
Στο συνολικό ποσό περιλαμβάνονται:
- 6,94 δισ. ευρώ από την πρόωρη αποπληρωμή διμερών δανείων του GLF.
- 2,5 δισ. ευρώ από δάνεια του EFSF.
- 1,2 δισ. ευρώ από τη μείωση των εντόκων γραμματίων.
- 2,2 δισ. ευρώ από την πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου που είχε ημερομηνία λήξης τον Δεκέμβριο του 2027.
Η κίνηση αυτή μειώνει τις μελλοντικές χρηματοδοτικές ανάγκες του Δημοσίου και περιορίζει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.
Το χρέος κάτω από το 110% του ΑΕΠ νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό
Η μεγαλύτερη πρόωρη αποπληρωμή αναμένεται να επιταχύνει την αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ.
Με βάση τον νέο σχεδιασμό, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 110% έως το 2031, δηλαδή έναν χρόνο νωρίτερα από τις αρχικές προβλέψεις.
Μακροπρόθεσμος στόχος παραμένει η υπέρβαση ενός ακόμη σημαντικού ορίου: το δημόσιο χρέος να βρεθεί κάτω από το 100% του ΑΕΠ στα μέσα της δεκαετίας του 2030.
Για το 2026, το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 136,8% του ΑΕΠ, συνεχίζοντας την πτωτική του πορεία ως ποσοστό της οικονομικής δραστηριότητας.
Νέος γύρος αξιολογήσεων από τους οίκους
Το επόμενο κρίσιμο μέτωπο για την ελληνική οικονομία είναι ο νέος κύκλος αξιολογήσεων από τους διεθνείς οίκους πιστοληπτικής ικανότητας, ο οποίος ξεκινά τον Σεπτέμβριο και ολοκληρώνεται τον Νοέμβριο.
Πρώτος θα δημοσιοποιήσει την αξιολόγησή του ο DBRS, στις 4 Σεπτεμβρίου.
Στις 18 Σεπτεμβρίου ακολουθούν η Moody’s και ο γερμανικός οίκος Scope.
Στις 23 Οκτωβρίου είναι προγραμματισμένη η αξιολόγηση από τη Standard & Poor’s, ενώ ο κύκλος ολοκληρώνεται στις 6 Νοεμβρίου με τη Fitch.
Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στην επενδυτική βαθμίδα από τους περισσότερους μεγάλους οίκους αξιολόγησης. DBRS, Scope, S&P και Fitch κατατάσσουν τη χώρα στη βαθμίδα BBB, ενώ η Moody’s βρίσκεται μία βαθμίδα χαμηλότερα, στο Baa3.
Οι αναβαθμίσεις στο επίκεντρο
Ο νέος γύρος αξιολογήσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους, σε συνδυασμό με τις δημοσιονομικές επιδόσεις, μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για την πιστοληπτική εικόνα της χώρας.
Η πρόωρη αποπληρωμή χρέους αποτελεί ένα από τα στοιχεία που ενισχύουν το αφήγημα της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.
Μία νέα αναβάθμιση θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την εικόνα της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές, να βελτιώσει τις συνθήκες χρηματοδότησης και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν η Ελλάδα θα καταφέρει να περάσει στο επόμενο επίπεδο της πιστοληπτικής αξιολόγησης, αξιοποιώντας τη συνεχιζόμενη μείωση του χρέους και τη σταθερή δημοσιονομική επίδοση.
Τι είχε ανακοινωθεί στις προηγούμενες τρεις ΔΕΘ
Το πακέτο του 2026 έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά σημαντικών οικονομικών παρεμβάσεων που παρουσιάστηκαν στις τρεις προηγούμενες ΔΕΘ της δεύτερης κυβερνητικής θητείας.
ΔΕΘ 2025: Μεγάλες αλλαγές στη φορολογία
Στη ΔΕΘ του 2025 ανακοινώθηκαν σημαντικές αλλαγές στη φορολογία, με έμφαση στις οικογένειες και τους νέους εργαζόμενους.
Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων ήταν η μείωση κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες των φορολογικών συντελεστών για εισοδήματα έως 40.000 ευρώ και η καθιέρωση ενδιάμεσου συντελεστή 39% για εισοδήματα από 40.000 έως 60.000 ευρώ.
Παράλληλα, προβλέφθηκαν πρόσθετες φορολογικές μειώσεις για οικογένειες με παιδιά, ενώ θεσπίστηκε μηδενικός φόρος εισοδήματος για νέους έως 25 ετών με εισόδημα έως 20.000 ευρώ.
Σημαντική ήταν επίσης η παρέμβαση στον ΕΝΦΙΑ, με μείωση κατά 50% για ακίνητα σε μικρούς οικισμούς έως 1.500 κατοίκους και πρόβλεψη για πλήρη κατάργηση του φόρου από το 2027 στις σχετικές κατηγορίες.
ΔΕΘ 2024: 45 μέτρα και επίκεντρο το στεγαστικό
Το 2024 παρουσιάστηκε ένα πακέτο που περιλάμβανε 45 μέτρα, μεταξύ των οποίων η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών και η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
Παράλληλα, καταργήθηκε η μείωση της σύνταξης για τους εργαζόμενους συνταξιούχους.
Ιδιαίτερη θέση κατείχαν οι παρεμβάσεις για το στεγαστικό, με την έναρξη του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ», αλλά και την τριετή απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για ιδιοκτήτες που διέθεσαν ακίνητα στη μακροχρόνια μίσθωση.
ΔΕΘ 2023: Ξεπάγωμα τριετιών και μέτρα για τις επιχειρήσεις
Στη ΔΕΘ του 2023 ξεχώρισε η απόφαση για το «ξεπάγωμα» των τριετιών στους μισθούς των εργαζομένων, μετά από πολυετή αναστολή κατά την περίοδο των μνημονίων.
Παράλληλα, αυξήθηκε κατά 1.000 ευρώ το αφορολόγητο για οικογένειες με παιδιά.
Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνονταν μέτρα για την υποχρεωτική χρήση POS σε μεγάλο μέρος της αγοράς, καθώς και παρεμβάσεις στήριξης των πληγέντων από τις καταστροφές που προκάλεσε η κακοκαιρία Daniel.
Το κρίσιμο τετράμηνο για την οικονομία
Από τη ΔΕΘ έως και τον Νοέμβριο διαμορφώνεται ένα ιδιαίτερα πυκνό οικονομικό ημερολόγιο.
Στην κορυφή βρίσκονται οι εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, η εφαρμογή των νέων μέτρων, η πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών, η πρόωρη αποπληρωμή χρέους και ο νέος κύκλος αξιολογήσεων από τους διεθνείς οίκους.
Η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο στόχους: από τη μία την παροχή μόνιμων φορολογικών και εισοδηματικών ελαφρύνσεων και από την άλλη τη διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.
Το αποτέλεσμα αυτής της εξίσωσης θα κρίνει σε σημαντικό βαθμό το οικονομικό αφήγημα της επόμενης περιόδου, καθώς η κυβέρνηση εισέρχεται στην τελική ευθεία προς το 2027, έχοντας παράλληλα θέσει ως στρατηγικό στόχο τη συνέχιση της ανάπτυξης και τη δραστική αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους.
