Νέα δεδομένα διαμορφώνονται για τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, καθώς η συνεχιζόμενη ένταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν και η απότομη άνοδος των τιμών της ενέργειας αυξάνουν τις πιέσεις στις τιμές και ενισχύουν τα σενάρια για νέα αύξηση επιτοκίων.
Οι αγορές προεξοφλούν σε μεγάλο βαθμό ότι η ΕΚΤ θα αυξήσει την ερχόμενη Πέμπτη το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, διαμορφώνοντάς το στο 2,5%.
Εφόσον η εκτίμηση επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για τη δεύτερη αύξηση επιτοκίων μέσα στο 2026, μετά την αντίστοιχη κίνηση του Ιουνίου.
Η απόφαση θεωρείται σε σημαντικό βαθμό προεξοφλημένη από τις χρηματοπιστωτικές αγορές, γεγονός που αποτυπώνεται και στην άνοδο των επιτοκίων Euribor, τα οποία αποτελούν βασικό σημείο αναφοράς για τον υπολογισμό των δόσεων σε δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου.
Άνοδος στα Euribor – Πιέσεις στους δανειολήπτες
Το Euribor τριών μηνών κινήθηκε στα μέσα της εβδομάδας στο 2,65%, από 2,46% στις αρχές Αυγούστου και 2,31% στις αρχές Ιουλίου.
Ανοδικά κινήθηκε και το Euribor ενός μήνα, αν και με μικρότερη ένταση. Διαμορφώθηκε στο 2,30%, έναντι 2,24% στις αρχές Αυγούστου και 2,20% στις αρχές Ιουλίου.
Η εξέλιξη αυτή έχει άμεση σημασία για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που έχουν δανειστεί με κυμαινόμενο επιτόκιο, καθώς η άνοδος των διατραπεζικών επιτοκίων μπορεί να μεταφραστεί σε υψηλότερες μηνιαίες δόσεις.
Σνάμπελ: Ο πληθωρισμός μπορεί να παραμείνει πάνω από το 2%
Το πρώτο σαφές μήνυμα για την κατεύθυνση της επόμενης απόφασης είχε δώσει, όπως είχε συμβεί και πριν από τη συνεδρίαση του Ιουνίου, η Ιζαμπέλ Σνάμπελ, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ.
Η Σνάμπελ προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός ενδέχεται να παραμείνει για παρατεταμένο διάστημα πάνω από τον στόχο του 2%.
Καθοριστικό παράγοντα αποτελεί η αναταραχή γύρω από το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής διακίνησης. Η αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα έχει οδηγήσει σε άνοδο του ενεργειακού κόστους, δημιουργώντας νέο πονοκέφαλο για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή οικονομία εμφανίζεται να παρουσιάζει καλύτερη ανθεκτικότητα από αυτήν που είχε αρχικά προβλεφθεί, γεγονός που περιορίζει τα επιχειρήματα υπέρ μιας χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.
Στο 3,3% ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη
Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat ενίσχυσαν τις ανησυχίες για την πορεία των τιμών.
Ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ανήλθε τον Αύγουστο στο 3,3%, από 2,9% τον Ιούλιο, καταγράφοντας αισθητή επιτάχυνση.
Ωστόσο, διαφορετική εικόνα παρουσίασε ο δομικός πληθωρισμός, ο οποίος εξαιρεί τις ιδιαίτερα ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων. Ο δείκτης υποχώρησε οριακά στο 2,4%, από 2,5% τον Ιούλιο.
Στην ΕΚΤ υπάρχει, ωστόσο, ανησυχία ότι η αύξηση του ενεργειακού κόστους δεν θα περιοριστεί αποκλειστικά στην ενέργεια. Εάν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν, υπάρχει κίνδυνος να μετακυλιστούν σταδιακά σε ένα ευρύτερο φάσμα αγαθών και υπηρεσιών, ενισχύοντας τις δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις.
Πάνω από τα 70 ευρώ το φυσικό αέριο
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου TTF.
Την περασμένη εβδομάδα η τιμή ξεπέρασε τα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα, φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022.
Η σύγκριση με τις αρχές του 2026 είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Τότε το TTF βρισκόταν περίπου στα 27 ευρώ ανά μεγαβατώρα, γεγονός που σημαίνει ότι η τιμή του φυσικού αερίου έχει υπερδιπλασιαστεί μέσα στη χρονιά.
Η εξέλιξη προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στις ευρωπαϊκές οικονομίες, καθώς το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και στη βιομηχανική δραστηριότητα.
Πετρέλαιο κοντά στα 95 δολάρια
Ανοδικά κινήθηκε και το πετρέλαιο, με την τιμή του αργού να διαμορφώνεται την περασμένη εβδομάδα κοντά στα 95 δολάρια το βαρέλι, έναντι περίπου 60 δολαρίων στις αρχές του έτους.
Παρά τη μεγάλη άνοδο στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, στην Ευρώπη εκτιμάται ότι η πορεία του φυσικού αερίου αποτελεί ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο για τον πληθωρισμό και τη βιομηχανική δραστηριότητα.
Ένας ακόμη παράγοντας ανησυχίας είναι η κατάσταση των ευρωπαϊκών αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Η πληρότητα των αποθηκών στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται περίπου στο 65%, αρκετά χαμηλότερα από τον μέσο όρο 82% της προηγούμενης πενταετίας για την ίδια περίοδο.
Το χαμηλότερο επίπεδο αποθεμάτων αυξάνει την ευαισθησία της αγοράς στις γεωπολιτικές εξελίξεις. Εάν η κρίση στη Μέση Ανατολή παραμείνει σε υψηλή ένταση και παράλληλα η Ευρώπη βρεθεί αντιμέτωπη με έναν ιδιαίτερα ψυχρό χειμώνα, οι τιμές του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα ή ακόμη και να κινηθούν υψηλότερα.
Νάγκελ: Πάνω από 95% η πιθανότητα αύξησης
Στο ενδεχόμενο νέας αύξησης των επιτοκίων αναφέρθηκε και ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ.
Ο επικεφαλής της γερμανικής κεντρικής τράπεζας δήλωσε ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποδίδουν πιθανότητα άνω του 95% σε μια αύξηση των επιτοκίων κατά τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι οι επενδυτές έχουν σε μεγάλο βαθμό κατανοήσει την πιθανή κατεύθυνση της ΕΚΤ στην παρούσα συγκυρία.
Ο Νάγκελ απέφυγε, ωστόσο, να προεξοφλήσει τις επόμενες κινήσεις της κεντρικής τράπεζας. Επανέλαβε ουσιαστικά τη βασική θέση της ΕΚΤ ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται συνεδρίαση προς συνεδρίαση, με βάση τα διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία.
Οι αγορές, πάντως, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο η αύξηση του Σεπτεμβρίου να μην είναι η τελευταία. Οι προβλέψεις ενσωματώνουν το ενδεχόμενο νέας αύξησης από τον Δεκέμβριο έως την άνοιξη, ανάλογα με την εξέλιξη του πληθωρισμού και των ενεργειακών τιμών.
Στο επίκεντρο και η Federal Reserve
Η εξέλιξη στην Ευρωζώνη συνδέεται άμεσα και με τη στάση της αμερικανικής Federal Reserve, καθώς οι δύο μεγάλες κεντρικές τράπεζες καλούνται να αντιμετωπίσουν παρόμοιες πληθωριστικές πιέσεις.
Η Fed διατηρεί το βασικό της επιτόκιο σε υψηλότερο επίπεδο από την ΕΚΤ, στο 3,50%-3,75%.
Παράλληλα, οι αμερικανικές αρχές παρακολουθούν στενά την πορεία του πληθωρισμού, ο οποίος τον Ιούλιο διαμορφώθηκε σε ετήσια βάση στο 3,4%.
Οι δηλώσεις από την πλευρά της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας δείχνουν ότι, εφόσον οι τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, η νομισματική πολιτική θα μπορούσε να παραμείνει αυστηρή ή να απαιτήσει πρόσθετες παρεμβάσεις.
Ενέργεια, πληθωρισμός και επιτόκια σε κρίσιμο σταυροδρόμι
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα ιδιαίτερα δύσκολο δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, η οικονομική δραστηριότητα εμφανίζεται ανθεκτικότερη και ο δομικός πληθωρισμός παρουσιάζει μικρή αποκλιμάκωση. Από την άλλη, η νέα ενεργειακή αναταραχή απειλεί να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις.
Η άνοδος του φυσικού αερίου, η εκτίναξη του πετρελαίου και οι κίνδυνοι που δημιουργεί η γεωπολιτική ένταση γύρω από το Στενό του Ορμούζ επαναφέρουν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο ενός νέου κύκλου πληθωριστικών πιέσεων.
Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, μια νέα αύξηση επιτοκίων σημαίνει ακριβότερη χρηματοδότηση, ενώ για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στο κόστος δανεισμού.
Η συνεδρίαση της ΕΚΤ αποκτά, επομένως, ιδιαίτερη σημασία, καθώς η κεντρική τράπεζα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη ελέγχου του πληθωρισμού και στην αποφυγή υπερβολικής πίεσης στην οικονομική ανάπτυξη.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει νέα αύξηση των επιτοκίων, αλλά πόσο διαρκής θα αποδειχθεί η ενεργειακή κρίση και πόσο βαθιά θα μεταφερθεί το αυξημένο κόστος στην ευρωπαϊκή οικονομία.
