Μία διαχρονική -στα χρόνια της Μεταπολίτευσης τουλάχιστον- παρατήρηση, ως ερμηνεία, είτε της αποχής του κόσμου από τα πολιτικά πράγματα είτε ως δικαιολογία για τις απώλειες που σημειώνει κάποιο κόμμα, είναι ότι δεν δίδεται στην κοινωνία κάποιο «όραμα». Κυρίως η παρατήρηση αυτή γίνεται για κόμματα εξουσίας όταν χάνουν τη θέση τους στην κυβέρνηση, έπειτα από εκλογική αναμέτρηση. Τι είναι όμως αυτό το περίφημο όραμα ως στοιχείο της πολιτικής; Καθ’ όσον αποτελεί αφηρημένη έννοια που παραπέμπει σε κάτι το ιδεατό και ιδανικό, αυτομάτως μεταβάλλεται σε μία δεσμευτική υπόσχεση, την οποία αυτός που τη δίνει, όταν τη δίνει, δεν είναι σε θέση να γνωρίζει αν μπορεί να υλοποιήσει. Το όραμα δηλαδή δεν είναι τίποτε άλλο παρά μεγάλα λόγια -για να γίνονται αρεστά- και δημιουργία φαντασιακών προοπτικών, τις οποίες, κακά τα ψέματα, όλοι επιθυμούν να υπάρχουν. Με την έννοια αυτή, το να προσφέρει ένας πολιτικός, ένα κόμμα, όραμα -που όπως προαναφέρθηκε δεν έχει και τη βεβαιότητα ότι θα το πραγματοποιήσει- συνιστά ένα άλλο είδος λαϊκισμού. Είναι η ωραιοποιημένη εκδοχή του «θα», που αποτελεί συνήθως τον κυρίαρχο τρόπο προσέγγισης του εκλογικού σώματος.
Το όραμα, από την άλλη, αποτελεί το αντίθετο του πολιτικού ρεαλισμού. Διότι αυτός που προσφέρει οράματα για προσέλκυση εκλογικής πελατείας είναι σαν να έχει απαξιώσει την ανάγκη αξιολόγησης των δυνατοτήτων που μπορεί ο ίδιος να έχει. Αυτό κι αν είναι η χειρότερη μορφή λαϊκισμού, διότι συνδέεται και με την ενσυνείδητη παραπλάνηση της κοινωνίας. Ακόμη και όσοι καταθέτουν προτάσεις, τις οποίες μάλιστα συνοδεύουν και με κοστολογήσεις, πέφτουν στην παγίδα ενός αθέλητου ψέματος, καθώς δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες θα χρειαστεί να εφαρμόσουν όσα υπόσχονται. Συνθήκες τόσο εσωτερικές όσο και διεθνείς, που ως γνωστόν ανατρέπουν δεδομένα.
Επειδή στην πολιτική το «όραμα», εκτός από είδος λαϊκισμού, συνιστά μία ψευδαίσθηση, η αποτελεσματική προσέγγιση της κοινωνίας βρίσκεται στην ειλικρίνεια. Που δεν είναι και το φόρτε της πολιτικής. Σε όλες τις κοινωνίες, απανταχού της Γης, το μείζον ζήτημα που ενδιαφέρει είναι η τσέπη τους, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο τα διαγκωνιζόμενα για την εξουσία κόμματα θα αντιμετωπίσουν τα οικονομικά προβλήματα – διότι πάντοτε οι οικονομίες έχουν προβλήματα. Και επειδή τα προβλήματα αυτά συνδέονται με τις δυνατότητες της Οικονομίας, η προσέγγιση με ειλικρίνεια των κοινωνιών έχει να κάνει με την παράθεση των πραγματικών δυνατοτήτων σε παροχές, τις επιπτώσεις σε βάρος της ίδιας της κοινωνίας από τυχόν υπέρβαση των δυνατοτήτων αυτών και με την παράθεση των πραγματικών προοπτικών που δεν έχουν σχέση με οράματα και άλλες εύηχες όσο και παραπλανητικές αρλούμπες. Στην ευθύνη βεβαίως της κοινωνίας ανήκει η αξιολόγηση του τι τη συμφέρει ή του τι θέλει να ακούει…
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
