Δεκαοκτώ δισεκατομμύρια δολάρια. Ακούγονται πολλά. Ίσως είναι. Μπορούν όμως να επιστρέψουν σε έναν δεκαπεντάχρονο τις χιλιάδες ώρες που πέρασε κοιτάζοντας μια οθόνη; Μπορούν να διορθώσουν την αυτοεκτίμηση ενός κοριτσιού που μεγάλωσε συγκρίνοντας το πρόσωπό του με φίλτρα και κατασκευασμένες τελειότητες; Μπορούν να αγοράσουν πίσω έναν χαμένο ύπνο, μια πραγματική παρέα, ένα απόγευμα στην αυλή;
Η Meta συμφώνησε με 48 αμερικανικές Πολιτείες σε έναν ιστορικό συμβιβασμό για τις επιπτώσεις του Facebook και του Instagram στους ανηλίκους. Δεν παραδέχεται παρανομία, αλλά δέχεται πράγματα που μέχρι χθες έμοιαζαν αδιανόητα. Όριο δύο ωρών ημερησίως, αποκλεισμό των εφαρμογών από τα μεσάνυχτα έως τις έξι το πρωί, περιορισμό ειδοποιήσεων τις ώρες του σχολείου, απόκρυψη των «likes» και ισχυρότερους γονικούς ελέγχους.
Στην Ευρώπη οι Βρυξέλλες παρακολουθούν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη στραφεί εναντίον του εθιστικού σχεδιασμού των κοινωνικών δικτύων. Μετά τον αμερικανικό συμβιβασμό το μήνυμα προς τη Meta ήταν ουσιαστικά απλό. Αυτά που κάνετε για τα παιδιά στην Αμερική τα περιμένουμε και για τα παιδιά στην Ευρώπη. Σωστά. Αλλά κάπου εδώ αρχίζει η δύσκολη συζήτηση. Γιατί είναι βολικό να βρίσκουμε κάθε φορά κάποιον να πληρώσει. Την εταιρεία, το κράτος, το σχολείο, τον αλγόριθμο. Να επιβάλουμε ένα πρόστιμο, να εκδώσουμε ένα δελτίο Τύπου και να θεωρήσουμε ότι η κοινωνία έκανε το καθήκον της. Το παιδί όμως επιστρέφει στο σπίτι και το κινητό βρίσκεται πάλι στο χέρι του.
Ποιος θα του μάθει να το χρησιμοποιεί; Η απαγόρευση μπορεί να προστατεύσει. Δεν μπορεί να διαπαιδαγωγήσει. Το χρονόμετρο μπορεί να κλείσει το Instagram στις δύο ώρες. Δεν μπορεί να εξηγήσει στον έφηβο γιατί η αξία του δεν μετριέται σε καρδούλες, ακολούθους και προβολές. Εκεί χρειάζονται γονείς. Χρειάζεται σχολείο. Χρειάζονται εκπαιδευτικοί που θα μιλούν για ψηφιακή παιδεία όπως μιλούν για μαθηματικά και ιστορία. Και χρειάζονται, κυρίως, ενήλικες που θα δίνουν παράδειγμα. Είναι δύσκολο να ζητάς από ένα παιδί να αφήσει το κινητό όταν στο οικογενειακό τραπέζι οι μεγάλοι κοιτάζουν τις δικές τους οθόνες.
Οι πλατφόρμες έχουν τεράστια ευθύνη. Όταν σχεδιάζουν μηχανισμούς που επιδιώκουν να κρατούν τον χρήστη συνδεδεμένο όσο περισσότερο γίνεται, δεν μπορούν να παριστάνουν τους αθώους τεχνολογικούς μεσάζοντες. Γνώριζαν τη δύναμη του εργαλείου που δημιούργησαν και οφείλουν να αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί. Αλλά ούτε εμείς μπορούμε να παριστάνουμε τους ανυποψίαστους γονείς μιας ολόκληρης γενιάς. Γιατί είναι πολύ εύκολο να καταγγέλλουμε τη Meta και πολύ δυσκολότερο να αναρωτηθούμε πόσες φορές δώσαμε εμείς ένα κινητό σε ένα παιδί απλώς για να είναι ήσυχο.
Τα δισεκατομμύρια ενός συμβιβασμού ίσως τιμωρούν το χθες και οι νέοι κανόνες ίσως περιορίσουν το αυριανό κακό. Κανένα χρηματικό ποσό, όμως, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αγωγή, την παρουσία και τον χρόνο που ένας ενήλικας οφείλει σε ένα παιδί. Αυτό, άλλωστε, δεν χρειάζεται μόνο κάποιον να περιορίζει την οθόνη του. Χρειάζεται κάποιον να του δείξει τι αξίζει να κοιτάξει όταν την κλείσει.
Εφημερίδα Απογευματινή
