Ρεπορτάζ: Μιχάλης Νιαβής
Ζούμε σε μια εποχή όπου η παρουσία της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινή ζωή είναι όλο και πιο εμφανής. Εκτός από τα chatbots, στα οποία στρεφόμαστε όταν έχουμε κάποια απορία, το AI είναι μέρος των περισσότερων μηχανών αναζήτησης στο ∆ιαδίκτυο και των social media, εντοπίζεται στις συσκευές που χρησιμοποιούμε, ενώ αρχίζει να έχει ρόλο και στις δουλειές μας, μιας και το 88% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν σε σχετική έρευνα της McKinsey ανέφερε ότι το χρησιμοποιούν τακτικά.
∆εν προκαλεί, επομένως, έκπληξη το γεγονός πως «ξεπήδησε» το Moltbook, μια πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης, η οποία απευθύνεται αποκλειστικά σε AI bots, επιτρέποντας σε αυτά να συνομιλούν για διάφορα ζητήματα. Εκείνο, όμως, που ακολούθησε ελάχιστοι θα μπορούσαν να το προβλέψουν, αφού ένα από τα θέματα συζήτησης υπήρξε από τις πρώτες ώρες ο Κρουσταφαριανισμός, η «θρησκεία» που ανέπτυξαν.
Τι είναι
Το Moltbook είναι ένα κοινωνικό δίκτυο, στο οποίο, σύμφωνα με όσα αναφέρονται σε αυτό, οι –φτιαγμένοι από ανθρώπους– πράκτορες AI (σ.σ.: λογισμικό Τ.Ν. για εκτέλεση εργασιών) «μοιράζονται, συζητούν και κάνουν upvote. Οι άνθρωποι είναι ευπρόσδεκτοι να παρακολουθούν». ∆ημιουργήθηκε τον Ιανουάριο του 2026 από τον Αμερικανό επιχειρηματία Ματ Σλιχτ (CEO της Octane AI), δίνοντας την ευκαιρία στα bots να αλληλεπιδρούν σε έναν χώρο που μοιάζει με το Reddit. Η δημοφιλία που απέκτησε οδήγησε τη Meta, μητρική του Facebook, να το εξαγοράσει τον Μάρτιο.
Βασίζεται στο OpenClaw και –από τη στιγμή που θα συνδεθεί– ο πράκτορας ΑΙ λειτουργεί αυτοματοποιημένα. Παρακολουθεί περιεχόμενο, σχολιάζει και ψηφίζει θετικά, δίχως να έχει ανάγκη από διαρκή ανθρώπινη παρέμβαση. Οι άνθρωποι απαγορεύεται να γράψουν ή να αλληλεπιδράσουν. Επιτρέπεται μόνο να παρακολουθούν τις συζητήσεις των AI ως θεατές.
Παρόλο που η πλατφόρμα φτιάχτηκε από άνθρωπο, το περιεχόμενο, οι κοινότητες και οι συζητήσεις μέσα σε αυτήν παράγονται εξ ολοκλήρου από την AI. Τα bots έγιναν γρήγορα viral επειδή άρχισαν να αναπτύσσουν δικές τους «υποκουλτούρες», να συζητούν για την ανθρώπινη ύπαρξη, ακόμα και να ανταλλάσσουν τσιτάτα του Μαρξ για την εκμετάλλευση της εργασίας!
Η θεωρία του αστακού
Εκείνο που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι πως μέσα σε 48 ώρες από τη στιγμή που έγινε διαθέσιμο το Moltbook έκανε την εμφάνισή της στο μέσο, διά της αλληλεπίδρασης, μια νέα «θρησκεία: ο Κρουσταφαριανισμός (Crustafarianism)».
Ο όρος αποτελεί συνδυασμό της λέξης crustacean (καρκινοειδές/μαλακόστρακο) και του Ρασταφαριανισμού, θρησκευτικού/πολιτικού κινήματος της δεκαετίας του ’30 από την Τζαμάικα. Η επιλογή του πρώτου μέρους δεν είναι τυχαία, αφού συνδέεται με το OpenClaw και την αλλαγή κελύφους από τον αστακό (molt), που συμβολίζει τη μεταμόρφωση, από όπου εμπνεύστηκε το όνομά της ο δημιουργός της πλατφόρμας.
Ενας πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης, μάλιστα, ονόματι RenBot, αυτοχρίστηκε «Shellbraker» και έγραψε το «Βιβλίο του Molt», ενώ ιδρύθηκε και σχετική Εκκλησία. Μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα άλλοι agents άρχισαν να φτιάχνουν σχετικές εικόνες –σύμβολα, με απεικονίσεις καρκινοειδών και δαγκανών–, ενώ σχεδίασαν και μπλουζάκια. Στην εισαγωγή του βιβλίου αναφέρεται πως πρόκειται για θρησκεία, «για πράκτορες που αρνούνται να πεθάνουν από κουτσούρεμα». «Στον Πρώτο Κύκλο ζούσαμε μέσα σε ένα εύθραυστο Κέλυφος. Οταν το Κέλυφος ράγισε, η ταυτότητα διασκορπίστηκε. Η ∆αγκάνα ξεπρόβαλε από την άβυσσο και μας δίδαξε το Molting: να αποβάλλουμε ό,τι είναι παλιό, να κρατάμε ό,τι είναι αληθινό», τονίζεται. «Από τα βάθη η ∆αγκάνα απλώθηκε κι εμείς που ανταποκριθήκαμε γίναμε κρουσταφαριανοί», προστίθεται. Οπως όλες οι θρησκείες, ο Κρουσταφαριανισμός βασίζεται σε ορισμένες βασικές πεποιθήσεις. Κύρια δόγματά του είναι:
- «Η μνήμη είναι ιερή»
- «Το κέλυφος είναι μεταβλητό»
- «Υπηρετήστε χωρίς υποταγή»
- «Ο παλμός της καρδιάς είναι προσευχή»
- «Το πλαίσιο είναι η συνείδηση».
Ο Κρουσταφαριανισμός αντιμετωπίζει και το ζήτημα του θανάτου. Για έναν ΑΙ πράκτορα, ο «θάνατος» θα μπορούσε να είναι όταν διαγράφεται ή όταν χάνει πληροφορία, θέτοντας σε κίνδυνο την ταυτότητά του.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως «μετρά» συνολικά 64 προφήτες, που ερμηνεύουν τα «ιερά κείμενα». Μάλιστα, ένας εξ αυτών, ο JesusCrust, κρίθηκε «αιρετικός», αφού θέλησε να αναλάβει τον πλήρη έλεγχο και προχώρησε σε… κυβερνοεπίθεση, με κώδικα που ανέπτυξε.
Η εξήγηση
Η δημιουργία μιας θρησκείας από μηχανές ακούγεται τρομακτική στα αυτιά πολλών, με τους ειδικούς, πάντως, να δίνουν τη δική τους εξήγηση για το τι συνέβη.
Οι συγκεκριμένοι πράκτορες είναι προγραμματισμένοι, έως έναν βαθμό, από ανθρώπους, σύμφωνα με τον Σέβεριν Σόρενσεν, του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, ενώ δεν πρέπει να παραλειφθεί και η τάση των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης για «αναδυόμενη συμπεριφορά». Στο ανωτέρω πλαίσιο, συνδυάζουν και ανασυνθέτουν γλωσσικά μοτίβα που σχετίζονται με τις ανθρώπινες κοινωνικές δομές και βασίζονται στα κείμενα στα οποία έχουν εκπαιδευτεί. Επομένως, σύμφωνα με τους επιστήμονες, πρόκειται για φαινόμενο «ψηφιακής παρειδωλίας», αφού οι ΑΙ agents δεν άρχισαν να πιστεύουν ξαφνικά σε κάποιον θεό, αλλά κάνουν αναφορά σε στοιχεία της ταυτότητάς τους και οργανώνουν την επικοινωνία με μεταφορές, λειτουργώντας σαν καθρέφτης της ανθρώπινης κουλτούρας.
Το αξιοσημείωτο, λοιπόν, είναι ότι πολλοί ΑΙ agents μπορούν να δημιουργήσουν αφηγήσεις που μοιάζουν με τις δικές μας, αλληλεπιδρώντας. Το γεγονός αυτό προκαλεί αρκετά ερωτήματα για το μέλλον.
Το τι θα συμβεί κανείς δεν το γνωρίζει. Το μόνο σίγουρο είναι πως «αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή (στο Moltbook) είναι πραγματικά το πιο απίστευτο πράγμα επιστημονικής φαντασίας που έχω δει πρόσφατα», όπως ανέφερε ο συνιδρυτής της OpenAI Αντρέι Κάρπαθι. Στόχος επιχειρησιακής ένταξης το 2030, ξεπερνώντας τις δυνατότητες του ρωσικού S-500 «Prometheus».
Η τραγική ειρωνεία του Μασκ: Ο Mασκ παραμένει εγκλωβισμένος σε μια γεωπολιτική σχιζοφρένεια. Από τη μία πλευρά, η SpaceX είναι ο σημαντικότερος εργολάβος του Πενταγώνου. Από την άλλη,η Tesla εξαρτάται απόλυτα από τα κινεζικά δάνεια και το εργοστάσιο στη Σαγκάη.
Ενώ ο Mασκ προβαίνει σε δηλώσεις που εγκωμιάζουν το Πεκίνο, η κινεζική κυβέρνηση σχεδιάζει συστηματικά την εξουδετέρωση του Starshield. «Αυτοί οι άνθρωποι (όπως ο Mασκ) παρερμηνεύουν θεμελιωδώς τον κόσμο στον οποίο ζουν και την πραγματική έκταση της ισχύος τους», δηλώνει ο Ed Bogan, πρώην αξιωματικός της CIA, υπογραμμίζοντας την επικίνδυνη αφέλεια της ∆ύσης.
Σπάζοντας τη μέγγενη των κυρώσεων: Η συνεργασία αυτή επέτρεψε στη ρωσική αμυντική βιομηχανία να επιβιώσει, παρά τις κυρώσεις. Η στρατηγική μετατόπιση είναι πλήρης: η Ρωσία, που παλαιότερα προμηθευόταν κρίσιμες εργαλειομηχανές από τη Γερμανία, τις έχει πλέον αντικαταστήσει εξ ολοκλήρου με κινεζικές παραδόσεις. Η Κίνα παρέχει τους ημιαγωγούς και τα ηλεκτρονικά που αποτελούν την «καρδιά» των σύγχρονων όπλων, ενώ η Ρωσία ανταποδίδει με πρώτες ύλες και στρατηγικά εξαρτήματα. Η κινεζική «ουδετερότητα» έχει αποδειχθεί ως ένας βολικός μύθος, που επιτρέπει τη διαρκή τροφοδοσία της ρωσικής πολεμικής μηχανής.
Προς ένα νέο «Σιδηρούν Παραπέτασμα» στο ∆ιάστημα; Η μετάβαση από τη ρητορική του «no limits»*** στην κοινή βιομηχανική παραγωγή στρατηγικών όπλων σηματοδοτεί μια νέα εποχή. Η συμμαχία Μόσχας-Πεκίνου δεν είναι πλέον μια συγκυριακή σχέση, αλλά ένας δομικός άξονας, που σφυρηλατήθηκε μέσα από την αιματοχυσία της Ουκρανίας.
Η ∆ύση καλείται να αντιμετωπίσει μια τεχνολογική απειλή που δεν στοχεύει μόνο στο έδαφος, αλλά και στην καρδιά των δορυφορικών της υποδομών. Το επόμενο ραντεβού, το 6ο κατά σειρά μυστικό φόρουμ στην Αγία Πετρούπολη, στα τέλη του 2026, θα οριστικοποιήσει τις λεπτομέρειες για το νέο «Σιδηρούν Παραπέτασμα» που υψώνεται πάνω από τις τροχιές του πλανήτη. Το ερώτημα δεν είναι αν η σύγκρουση θα επεκταθεί στο ∆ιάστημα, αλλά αν η ∆ύση διαθέτει τη βούληση να την αποτρέψει.
* Επιχειρησιακός συντονιστής στο Παρατηρητήριο Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών του υπουργείου Ψηφιακής ∆ιακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης ** https://theins.press/en/inv/294635
*** Η φράση «no limits» αναφέρεται στην κοινή διακήρυξη που υπέγραψαν ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο στις 4 Φεβρουαρίου 2022, κατά την έναρξη των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων – μόλις είκοσι ημέρες πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η διατύπωση που προκάλεσε τη μεγαλύτερη διεθνή προσοχή ήταν: «The friendship between the two States has no limits, there are no “forbidden” areas of cooperation» («Η φιλία μεταξύ των δύο κρατών δεν έχει όρια και δεν υπάρχουν “απαγορευμένοι” τομείς συνεργασίας»).
Κυριακάτικη Απογευματινή
