Ρεπορτάζ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΥΤΣΙΟΣ
Πίσω από τις ποµπώδεις τελετές υποδοχής, η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Τουρκία ανέδειξε τα τρωτά σηµεία της Συµµαχίας. Οι ηγέτες των χωρών-µελών έφυγαν ανακουφισµένοι, καθώς οι ΗΠΑ παραµένουν προσηλωµένες στο άρµα της Συµµαχίας, αλλά µε αυξηµένο τίµηµα για τα µέλη του ΝΑΤΟ. Στη Σύνοδο κυριάρχησε η συνάντηση του Αµερικανού προέδρου µε τον Τούρκο οµόλογό του και οικοδεσπότη, µε τον οποίον αντάλλαξαν φιλοφρονήσεις, χωρίς ωστόσο εµπράγµατες δεσµεύσεις, τουλάχιστον για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραµµα παραγωγής των µαχητικών F-35. Στους κερδισµένους της Συνόδου συγκαταλέγεται η Ουκρανία, η οποία απέσπασε τη δέσµευση του προέδρου Τραµπ για την έναρξη γραµµής παραγωγής αντιβαλλιστικών συστοιχιών Patriot στο έδαφός της. Ο πρώην εκπρόσωπος της κυβέρνησης του Ισραήλ, Εϊλόν Λεβί, η πρώην υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, Μπάρµπαρα Λιφ, και ο εκτελεστικός διευθυντής του HALC, Εντι Ζεµενίδης, αναλύουν στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή» αποκλειστικά τα αποτελέσµατα της Συνόδου του ΝΑΤΟ, αλλά και τις συνέπειες της πιθανούς απόκτησης F-35 από την Τουρκία για όλη την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Εντι Ζεµενίδης : «Ο “ασθενής” µάλλον δεν θέλει να ζήσει»
Εκτελεστικός διευθυντής HALC (HELLENIC AMERICAN LEADERSHIP COUNCIL):
Οταν ο Γάλλος πρόεδρος, Εµανουέλ Μακρόν, χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ «εγκεφαλικά νεκρό» το 2019, η αντίδραση ήταν άµεση και αµείλικτη. Οι επικριτές τον κατηγόρησαν ότι υπονόµευε τη Συµµαχία σε µια περίοδο αβεβαιότητας. Ωστόσο, ο Μακρόν εξέφραζε µια ανησυχία που πολλοί ηγέτες µοιράζονταν µεταξύ τους ιδιωτικά: οι θεσµοί του ΝΑΤΟ λειτουργούσαν, αλλά ο στρατηγικός του σκοπός φαινόταν όλο και πιο ασαφής.
Τότε παρενέβη η Ιστορία. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πέτυχε αυτό που δεν κατάφεραν να πετύχουν χρόνια δηλώσεων σε συνόδους κορυφής. Υπενθύµισε στα µέλη του ΝΑΤΟ τον αρχικό λόγο ύπαρξης της Συµµαχίας. Η απειλή της Ρωσίας και τα χρόνια αµερικανικής πίεσης οδήγησαν σε αύξηση των αµυντικών προϋπολογισµών. Η στρατιωτική ετοιµότητα έγινε προτεραιότητα.
Η Φινλανδία και η Σουηδία εγκατέλειψαν την ουδετερότητα και προσχώρησαν στη Συµµαχία. Κυβερνήσεις που είχαν αντιµετωπίσει την ασφάλεια ως δευτερεύον ζήτηµα ανακάλυψαν εκ νέου τη σηµασία της Σιδηράς Ισχύος.
Η τελευταία Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ αντανακλούσε τη συνέχιση αυτής της τάσης. Ο λόρδος Ισµανι, ο πρώτος γενικός γραµµατέας του ΝΑΤΟ, συνόψισε µε τον περίφηµο τρόπο τον σκοπό της Συµµαχίας ως εξής: «Να κρατήσουµε τους Αµερικανούς µέσα, τους Ρώσους έξω και τους Γερµανούς υποταγµένους».
Η Γερµανία είναι πλέον ένας εταίρος από τον οποίο το ΝΑΤΟ χρειάζεται περισσότερα, αλλά οι άλλοι δύο στόχοι παραµένουν προτεραιότητα. Κατά τραγική ειρωνεία, η εφευρετικότητα και η ανθεκτικότητα της Ουκρανίας, καθώς και η επιµονή του λαού της έχουν συµβάλει εξίσου -αν όχι περισσότερο- στο να φανεί η Συµµαχία επιτυχηµένη στο µέτωπο της Ρωσίας όσο και τα ίδια τα κράτη-µέλη. Ποιες θα ήταν οι συνέπειες για το ΝΑΤΟ, αν το Κίεβο είχε υποκύψει στη Μόσχα;
Στο µέτωπο των ΗΠΑ, τα µέλη του ΝΑΤΟ συγχέουν την ικανοποίηση των απαιτήσεων του Ντόναλντ Τραµπ -χωρίς καµία εγγύηση ότι η κυβέρνησή του παραµένει προσηλωµένη στη Συµµαχία- µε το να πείσουν τον αµερικανικό λαό να παραµείνει προσηλωµένος στη Συµµαχία. Πρόκειται όµως για λάθος. Η αξιοµνηµόνευτη φράση του αντιπροέδρου Βανς από το «SignalGate» -«Απλά µισώ να σώζω ξανά την Ευρώπη»- θα πρέπει να χρησιµεύσει ως προειδοποίηση για την Ευρώπη.
Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας της κυβέρνησης Τραµπ, που παραλείπει να αναφέρει τη Ρωσία, αποτελεί ακόµη ένα παράδειγµα. Και οι προτεραιότητες εξωτερικής πολιτικής των ψηφοφόρων που επιλέγουν υποψήφιους του δηµοκρατικού σοσιαλισµού είναι ένα ακόµη. Αν οι Ευρωπαίοι θέλουν το ΝΑΤΟ να «κρατήσει την Αµερική µέσα», ας αρχίσουν να πείθουν τον αµερικανικό λαό, όχι µόνο ένα µικρό τµήµα του πληθυσµού, µε το οποίο οι Ευρωπαίοι αξιωµατούχοι έχουν συνηθίσει -και αισθάνονται άνετα- να επικοινωνούν.
Ο Μακρόν ίσως να έχει εντοπίσει λανθασµένα το πρόβληµα του ΝΑΤΟ. Η ικανότητα να αντιµετωπιστεί η Ρωσία δείχνει ότι η Συµµαχία µοιάζει περισσότερο µε έναν… ασθενή σε κρίσιµη κατάσταση, που βρίσκεται σε µηχανική υποστήριξη. Αν αυτός ο ασθενής έχει τη θέληση να ζήσει, µπορεί τελικά να αποσυνδεθεί από τη µηχανική υποστήριξη, να αναρρώσει και να ζήσει κανονικά. ∆υστυχώς, αυτή η σύνοδος κορυφής δεν αποκάλυψε τη θέληση του ασθενούς να ζήσει
Μπάρµπαρα Λιφ: «Οι ΗΠΑ θα παρενέβαιναν για να αποτρέψουν την κλιµάκωση»
Πρέσβειρα, τέως ειδική σύμβουλος του προέδρου των ΗΠΑ, πρώην υφυπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή
Αµέσως µετά την ολοκλήρωση της Συνόδου Κορυφής, υπήρξαν εκατέρωθεν επιθέσεις από το Ιράν και τις ΗΠΑ στο Στενό του Ορµούζ…
Ο πρόεδρος Τραµπ φάνηκε να υποδηλώνει, κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής, ότι η εκεχειρία είχε τελειώσει. Ωστόσο, φαίνεται ότι εξακολουθεί να υπάρχει µια αποφασιστικότητα τόσο από την Ουάσινγκτον όσο και από την Τεχεράνη να µην επανεκκινήσουν πλήρως αναπτυγµένες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Και οι δύο κυβερνήσεις όµως δοκιµάζουν τα όρια ανοχής του αντιπάλου.
Ο πρόεδρος Τραµπ άσκησε δριµεία κριτική στις ευρωπαϊκές χώρες, γιατί αρνήθηκαν να παράσχουν βοήθεια στις επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν. Τι επιπτώσεις µπορεί να έχει αυτό στην ενότητα της Συµµαχίας;
Στις συζητήσεις κεκλεισµένων των θυρών επετεύχθησαν ορισµένες σηµαντικές συµφωνίες. Σηµαντική είναι η κίνηση των ΗΠΑ να εξουσιοδοτήσουν την Ουκρανία να ξεκινήσει την παραγωγή πυραύλων αεράµυνας Patriot. Υπήρξε τεράστια ανακούφιση µεταξύ των ηγετών που κατάφεραν να πείσουν τις ΗΠΑ να υπογράψουν στο ανακοινωθέν, στην πρώτη παράγραφο, µια ακλόνητη δέσµευση στο Αρθρο 5, το οποίο προβλέπει πως µια επίθεση εναντίον ενός είναι επίθεση εναντίον όλων και αυτό θα προκαλέσει τη συλλογική άµυνα. Αυτό δεν έχει αµφισβητηθεί ποτέ πριν.
Η Τουρκία είναι µέλος του ΝΑΤΟ, ενώ το Ισραήλ στενός σύµµαχος των ΗΠΑ. ∆εδοµένου ότι οι δύο χώρες αντιµετωπίζουν µε εχθρικό τρόπο η µία την άλλη, ποια θα ήταν η θέση των ΗΠΑ σε περίπτωση σύγκρουσης µεταξύ τους;
Οι ΗΠΑ θα παρενέβαιναν πολύ πριν η κλιµάκωση φτάσει σε στρατιωτικό στάδιο. Υπήρξαν εταίροι και των δύο χωρών. ∆εν έχω όµως καµία αµφιβολία ότι αυτή η προεδρία ή οποιαδήποτε άλλη θα παρέµβει πολύ πριν τα πράγµατα φτάσουν σε σηµείο πραγµατικής στρατιωτικής αναµέτρησης.
Αυτό θα ίσχυε µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας;
Φυσικά. Με τον ίδιο τρόπο οι ΗΠΑ εκτιµούν απόλυτα τη σχέση τους µε την Ελλάδα, παράλληλα µε τη σχέση τους µε την Αγκυρα, και σίγουρα θα παρέµβουν πολιτικά και διπλωµατικά για να αποτρέψουν την κλιµάκωση.
Στη συνάντηση µε τον Ταγίπ Ερντογάν, ο πρόεδρος Τραµπ τον χαρακτήρισε ως έναν πολύ καλό του φίλο και δήλωσε πρόθυµος οι ΗΠΑ να πουλήσουν τα µαχητικά F-35, ανεξάρτητα από τυχόν κυρώσεις.
Θεωρώ πως ο πρόεδρος Τραµπ, εκφράζοντας την πρόθεσή του να πουλήσει τα F-35 στην Τουρκία, δεν έχει οποιαδήποτε πρόθεση να επιτρέψει αυτό το ζήτηµα να αποτελέσει αιτία κλιµάκωσης στην περιοχή. Υπάρχει µια σειρά από εµπόδια του Κογκρέσου που πρέπει να ξεπεραστούν και δεν µπορεί να αλλάξει αποκλειστικά µε ένα εκτελεστικό διάταγµα. Είναι πιθανό όµως η κυβέρνηση να επεξεργάζεται ένα ξεχωριστό σχέδιο για την αντιµετώπιση αυτού του ζητήµατος.
Πώς επηρεάζουν τα αποτελέσµατα της συνόδου τον ρόλο της Τουρκίας ως γέφυρας µεταξύ ΝΑΤΟ και χωρών της Μέσης Ανατολής;
∆εν νοµίζω ότι επρόκειτο τόσο για µια σύνοδο «κορυφής», παρά τους επαίνους του προέδρου Τραµπ για τον πρόεδρο Ερντογάν για τη διοργάνωσή της. Τα ζητήµατα που σχετίζονται µε τη Μέση Ανατολή αυτή την περίοδο βασίζονται περισσότερο σε ευθυγραµµισµένες πολιτικές µεταξύ Αγκυρας και Ουάσινγκτον σε σχέση µε το παρελθόν.
Ο πρόεδρος Τραµπ άναψε το πράσινο φως στην Ουκρανία για να κατασκευάσει τους αντιβαλλιστικούς πυραύλους Patriot, χωρίς όµως να προσδιορίσει το χρονοδιάγραµµα.
Πρόκειται για ένα σηµαντικό πολιτικό µήνυµα, που έδειξε µια διαφορετική προσέγγιση των ΗΠΑ απέναντι στην Ουκρανία. Οι Ουκρανοί έχουν επιδείξει σε όλη τη διάρκεια του πολέµου, αλλά ειδικά τον τελευταίο ενάµιση χρόνο, µια επίµονα αδιάλλακτη στάση στο να µεταφέρουν τη µάχη στη Ρωσία µέσω της παραγωγής drones και της τεχνολογίας που έχουν παραγάγει σε πλήρη κλίµακα. Αυτή η στάση είχε τεράστιο αντίκτυπο στη σκέψη του προέδρου και αυτό δεν θα περάσει απαρατήρητο στη Μόσχα.
Εϊλόν Λεβί, Πρώην εκπρόσωπος της ισραηλινής κυβέρνησης: «Η Τουρκία, δούρειος ίππος εντός του ΝΑΤΟ»
Πρώην εκπρόσωπος της ισραηλινής κυβέρνησης
Τι θα σήµαινε για την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου η πώληση των µαχητικών F-35 στην Τουρκία;
Από ισραηλινής πλευράς, αυτό θα ήταν καταστροφή, γιατί θα διατάρασσε την πολύ εύθραυστη ισορροπία δυνάµεων, η οποία στηρίζεται στην τριµερή συµµαχία Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου. Το τουρκικό καθεστώς όχι µόνο κατέχει το ένα τρίτο της Κύπρου, δεν σέβεται τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας και παραβιάζει ολοένα και περισσότερο τον εναέριο χώρο της µε µαχητικά αεροσκάφη F-16, αλλά κάνει επίσης ολοένα και πιο επιθετικές δηλώσεις εναντίον του Ισραήλ τις τελευταίες εβδοµάδες, µε τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν να επαναλαµβάνει πως «ο λαός του Ισραήλ είναι ένα βάρος που η ανθρωπότητα δεν µπορεί πλέον να αντέξει». Το Ισραήλ είναι εξαιρετικά ανήσυχο για ένα καθεστώς που προσφέρει καταφύγιο στη Χαµάς και έχει καταστήσει σαφείς τις νεοοθωµανικές αυτοκρατορικές φιλοδοξίες του στην περιοχή. Η Τουρκία είναι ένας δούρειος ίππος εντός του ΝΑΤΟ. Η Ελλάδα βασίζεται στο ότι το Κογκρέσο θα αντιταχθεί στην πώληση, έτσι ώστε η ίδια να µη χρειαστεί να ξεκινήσει δηµόσια διαµάχη, για να διατηρήσει µια φαινοµενική ουδετερότητα. Τώρα, όµως, η κυβέρνηση Τραµπ φαίνεται αποφασισµένη να προχωρήσει µε αυτή τη συµφωνία και µιλά δηµόσια υπέρ αυτής, γεγονός που υποχρεώνει την ελληνική κυβέρνηση να υψώσει τη φωνή της.
Οι ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Γερµανία, φαίνεται να παραµερίζουν τυχόν πολιτικές διαφορές µε την Τουρκία, προκειµένου να προχωρήσουν σε εµπορικές συµφωνίες για οπλικά συστήµατα. Πώς το σχολιάζετε;
Η Τουρκία είναι ένας πολύ σηµαντικός οικονοµικός παράγοντας και όλοι θέλουν να έχουν καλές εµπορικές σχέσεις. Αλλά αυτή τη στιγµή απειλεί την κυριαρχία των γειτόνων της και φέρεται σαν αυτοκρατορία που θέλει πίσω τις αποικίες της. Το Ισραήλ και η Ελλάδα είναι οι µόνοι σύµµαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή που διαθέτουν αεροσκάφη F-35. Το Ισραήλ είναι πλέον ο έβδοµος µεγαλύτερος εξαγωγέας αµυντικής τεχνολογίας στον κόσµο και ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόµενους στον κόσµο.
Ως εκ τούτου, το Ισραήλ επιδιώκει να αναπτύξει περαιτέρω αυτές τις τεχνολογίες µε συµµαχικές χώρες που γνωρίζουν ότι το ίδιο αποτελεί σταθερά µέρος της δυτικής συµµαχίας. ∆εν µπορεί να πει κανείς το ίδιο για ένα καθεστώς όπως η Τουρκία, που προσπαθεί να αναπτυχθεί, µε την απόκτηση των F-35, ενώ ταυτόχρονα χρησιµοποιεί την τεχνολογία S-400 της Ρωσίας και χρηµατοδοτεί τη Χαµάς.
Ο πρόεδρος Τραµπ είπε ότι «βρίσκοµαι εδώ µε τον καλό µου φίλο Ταγίπ Ερντογάν». Φαίνεται να υπάρχει µια µετατόπιση στις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας.
Σύµφωνα µε την εθνική αµυντική στρατηγική του Πενταγώνου για το 2026, το Ισραήλ αποτελεί πρότυπο συµµάχου. Αυτή δεν είναι η σχέση που έχει η Ουάσινγκτον µε την Τουρκία. Οι ΗΠΑ είναι ο κορυφαίος σύµµαχός µας και το απέδειξαν µε το παραπάνω κατά τη διάρκεια των µαχών στο Ιράν. Οτιδήποτε υπονοµεύει αυτή την κατάσταση µετατοπίζοντας την ισορροπία προς την Τουρκία, παρά τις απειλές προς τους γείτονές της, θα έβλαπτε τελικά και τα αµερικανικά συµφέροντα στην περιοχή
Κυριακάτικη Απογευματινή
