Σε ένα από τα δυσκολότερα πολιτικά σημεία της μέχρι τώρα θητείας του βρίσκεται ο Φρίντριχ Μερτς, καθώς η γερμανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει χαμηλή δημοτικότητα, εσωτερικές πιέσεις στο CDU και αυξανόμενη εκλογική δυναμική της AfD.
Το ερώτημα που κυριαρχεί στη γερμανική πολιτική συζήτηση δεν είναι πλέον μόνο η πορεία του κυβερνητικού συνασπισμού CDU/CSU–SPD, αλλά και το κατά πόσο ο Μερτς μπορεί να διατηρήσει τον έλεγχο της πολιτικής ατζέντας και να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις που έχει εξαγγείλει.
Η συγκυρία γίνεται ακόμη πιο δύσκολη ενόψει των κρατιδιακών εκλογών της 20ής Σεπτεμβρίου στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.
Η πίεση στο CDU
Η πολιτική πίεση προς τον Μερτς εντάθηκε μετά την πρόσφατη εκλογική νίκη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου το κόμμα συγκέντρωσε σχεδόν 44% και αναδείχθηκε πρώτη δύναμη. Το αποτέλεσμα προκάλεσε νέες συζητήσεις στο CDU για την πολιτική στρατηγική του κόμματος και την ηγεσία του καγκελαρίου.
Παράλληλα, οι εθνικές δημοσκοπήσεις καταγράφουν σημαντική υποχώρηση της CDU/CSU. Πρόσφατες μετρήσεις φέρνουν την Ένωση περίπου στο 18%-20%, ενώ η AfD κινείται υψηλότερα, γεγονός που ενισχύει την πίεση προς την κυβέρνηση.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία η εικόνα είναι ακόμη πιο δύσκολη για τους Χριστιανοδημοκράτες. Το CDU καταγράφεται σε ορισμένες δημοσκοπήσεις περίπου στο 7%, με αποτέλεσμα να έχει ανοίξει ακόμη και συζήτηση για το ενδεχόμενο να βρεθεί κοντά στο όριο του 5% που απαιτείται για την είσοδο στο τοπικό κοινοβούλιο.
Οι εκλογές σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο
Οι κάλπες της 20ής Σεπτεμβρίου αποκτούν ιδιαίτερη πολιτική σημασία για το CDU.
Στο Βερολίνο, η CDU εμφανίζεται οριακά στην πρώτη θέση στις δημοσκοπήσεις, ενώ η εικόνα του κυβερνητικού συνασπισμού CDU/SPD στην πόλη παραμένει δύσκολη. Η στεγαστική κρίση και το αυξημένο κόστος των ενοικίων αποτελούν βασικά ζητήματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η AfD εμφανίζεται ισχυρή στις μετρήσεις, ενώ το CDU βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα. Η εκλογική αναμέτρηση θεωρείται σημαντική δοκιμασία για τον Μερτς, αν και οι τοπικές πολιτικές ισορροπίες διαφέρουν από εκείνες σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Τα σενάρια διαδοχής
Η ένταση στο εσωτερικό του CDU έχει οδηγήσει και σε συζητήσεις για πιθανούς διαδόχους, χωρίς ωστόσο να υπάρχει αυτή τη στιγμή επίσημη διαδικασία αλλαγής καγκελαρίου.
Μεταξύ των ονομάτων που αναφέρονται στη γερμανική πολιτική συζήτηση είναι ο πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βουστ, αλλά και ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας και επικεφαλής του CSU, Μάρκους Ζέντερ. Παράλληλα, αναφέρεται και το όνομα του υπουργού Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ.
Η συζήτηση αυτή, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το CDU έχει αποφασίσει να αντικαταστήσει τον Μερτς. Αντίθετα, πρόσφατες αναφορές επισημαίνουν ότι το κόμμα δεν διαθέτει σήμερα έναν προφανή και άμεσα διαθέσιμο διάδοχο που να συγκεντρώνει ευρεία συναίνεση.
Ο ίδιος ο Μερτς απορρίπτει τα σενάρια
Ο καγκελάριος έχει επανειλημμένα επιχειρήσει να υποβαθμίσει τη συζήτηση για το πολιτικό του μέλλον και έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να ολοκληρώσει την τετραετή θητεία του.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με γερμανικά μέσα, το CDU βρίσκεται σε διαδικασία εσωτερικής συσπείρωσης ενόψει των εκλογών. Ο Μερτς έχει αναζητήσει δημόσια και εσωκομματική στήριξη, ενώ ο επικεφαλής του CSU Μάρκους Ζέντερ έχει δηλώσει ότι τον στηρίζει.
Το πρόβλημα της οικονομίας και της καθημερινότητας
Ένα από τα βασικά προβλήματα της κυβέρνησης είναι ότι η πολιτική συζήτηση έχει μεταφερθεί από τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις στα ζητήματα της καθημερινότητας και του κόστους ζωής.
Οι αυξημένες τιμές των καυσίμων αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωσε προσωρινή μείωση του ενεργειακού φόρου σε βενζίνη και ντίζελ κατά περίπου 17 λεπτά το λίτρο, από την 1η Οκτωβρίου έως το τέλος του 2026, με συνολικό δημοσιονομικό κόστος περίπου 2,5 δισ. ευρώ.
Το μέτρο έρχεται καθώς οι τιμές των καυσίμων έχουν καταστεί σημαντικό πολιτικό ζήτημα, ιδιαίτερα ενόψει των εκλογών στα δύο κρατίδια.
Παράλληλα, η γερμανική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα, με επίκεντρο τη βιομηχανία, το υψηλό ενεργειακό κόστος και τις πιέσεις στην αυτοκινητοβιομηχανία.
Επικοινωνία ή βαθύτερη πολιτική δυσκολία;
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που τίθενται πλέον στη Γερμανία αφορά το εάν η κυβέρνηση αντιμετωπίζει κυρίως πρόβλημα επικοινωνίας ή εάν η χαμηλή δημοτικότητά της αντανακλά βαθύτερες πολιτικές και οικονομικές δυσκολίες.
Ο ίδιος ο Μερτς έχει αναγνωρίσει ότι η κυβέρνηση χρειάζεται να εξηγεί καλύτερα τις πολιτικές της στους πολίτες. Την ίδια στιγμή, όμως, η κριτική στο εσωτερικό του CDU αφορά και το περιεχόμενο των μεταρρυθμίσεων, τις διαφωνίες με το SPD και την αδυναμία της κυβέρνησης να μετατρέψει τις εξαγγελίες της σε απτά αποτελέσματα για τους ψηφοφόρους.
Η άνοδος της AfD προσθέτει μια ακόμη διάσταση στην πίεση. Το κόμμα έχει αξιοποιήσει τη δυσαρέσκεια για την οικονομία, το κόστος ζωής, τη μετανάστευση και την κατάσταση της δημόσιας διοίκησης, καταγράφοντας σημαντικά ποσοστά σε αρκετές περιοχές της χώρας.
Το πολιτικό στοίχημα της Κυριακής
Οι εκλογές σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία δεν καθορίζουν από μόνες τους την τύχη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Ωστόσο, τα αποτελέσματά τους μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την εσωκομματική συζήτηση στο CDU και τη σχέση δυνάμεων μέσα στον κυβερνητικό συνασπισμό.
Ιδιαίτερα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, μια πολύ χαμηλή επίδοση του CDU θα ενίσχυε την εσωκομματική πίεση, ενώ στο Βερολίνο το αποτέλεσμα θα αξιολογηθεί και σε συνάρτηση με τις τοπικές ισορροπίες και τα ζητήματα που κυριαρχούν στην πρωτεύουσα.
Το βασικό πολιτικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν ο Μερτς θα παραμείνει στην καγκελαρία, αλλά αν θα μπορέσει να ανακτήσει πολιτικό χώρο για την κυβέρνηση και να διατηρήσει την εσωκομματική συνοχή του CDU, την ώρα που η AfD ενισχύεται και οι πιέσεις από το κόστος ζωής και την οικονομία παραμένουν έντονες.
