Ισχυρές ανατροπές στο πολιτικό σκηνικό της Γερμανίας προκαλούν τα αποτελέσματα των εκλογών σε Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και Βερολίνο, με τα δύο κυβερνητικά κόμματα να καταγράφουν σημαντικές απώλειες και την AfD να αναδεικνύεται πρώτη δύναμη στο βορειοανατολικό κρατίδιο.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η AfD συγκέντρωσε 38,3%, αφήνοντας δεύτερο το SPD της πρωθυπουργού Μανουέλα Σβέζιγκ με 35,5%. Η CDU του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς περιορίστηκε στο 4,9%, το χαμηλότερο ποσοστό της σε εκλογές κρατιδίου από το 1949, με αποτέλεσμα να μην εξασφαλίζει την είσοδό της στο τοπικό κοινοβούλιο.
Στο κοινοβούλιο εισέρχονται επίσης η Die Linke με 6,5% και οι Πράσινοι με 5,7%, ενώ εκτός μένουν η BSW με 4,8% και το FDP με 1%.
Η εκλογική επιτυχία της AfD αποτελεί τη δεύτερη σημαντική πρωτιά της σε αναμέτρηση κρατιδίου μέσα στον ίδιο μήνα, μετά την ισχυρή επίδοσή της στη Σαξονία-Άνχαλτ. Η εξέλιξη ενισχύει τη θέση του κόμματος στο γερμανικό πολιτικό σκηνικό, αν και η συμμετοχή του σε κυβερνητικούς συνασπισμούς εξακολουθεί να αποκλείεται από τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα.
Η δεύτερη μεγάλη ανατροπή στο Βερολίνο
Την ίδια ημέρα, διαφορετική αλλά εξίσου σημαντική εικόνα καταγράφηκε στο Βερολίνο. Η Die Linke αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με 25,7%, εκτοπίζοντας από την πρώτη θέση την CDU, η οποία συγκέντρωσε 18,8%.
Η AfD κατέγραψε 16,3%, σημειώνοντας σημαντική άνοδο, ενώ οι Πράσινοι έλαβαν 14,3% και το SPD 12,1%. Τα στοιχεία προέρχονται από την εκλογική αρχή του Βερολίνου, με σχεδόν το σύνολο των εκλογικών τμημάτων καταμετρημένο.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που η Die Linke κατακτά την πρώτη θέση σε εκλογές για το Abgeordnetenhaus του Βερολίνου. Η επικεφαλής υποψήφια του κόμματος, Ελίφ Εράλπ, έθεσε στην κορυφή της προεκλογικής της εκστρατείας το κόστος στέγασης και την κρίση στην αγορά ενοικίων.
Η εξέλιξη δημιουργεί πλέον νέο σκηνικό και ως προς τον σχηματισμό κυβέρνησης στην πρωτεύουσα, καθώς απαιτούνται συνεργασίες μεταξύ περισσότερων κομμάτων.
Η Εράλπ έχει δεσμευθεί να προωθήσει την κοινωνικοποίηση μεγάλων ιδιωτικών εταιρειών κατοικίας, επαναφέροντας στο επίκεντρο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2021, όταν το 58% των ψηφοφόρων είχε ταχθεί υπέρ μιας πρωτοβουλίας για μεταφορά μεγάλου αριθμού κατοικιών σε δημόσιο έλεγχο.
Το σχέδιο αφορά περίπου 220.000 κατοικίες, ωστόσο η υλοποίησή του παραμένει πολιτικά και οικονομικά δύσκολη. Εκτιμήσεις που επικαλείται το Reuters ανεβάζουν το πιθανό κόστος σε περίπου 20 δισ. ευρώ, ενώ πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι μόλις 37% των ερωτηθέντων εξακολουθεί να στηρίζει το μέτρο.
Παράλληλα, οι πιθανές κυβερνητικές συνεργασίες βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο των συζητήσεων. SPD και Πράσινοι εμφανίζονται ανοικτοί σε διαπραγματεύσεις με τη Die Linke, με τους Πράσινους να θέτουν παράλληλα προϋποθέσεις σχετικά με καταγγελίες περί αντισημιτισμού σε βάρος στελεχών της Αριστεράς στο Βερολίνο. Η Die Linke απορρίπτει την εικόνα περί συστηματικού αντισημιτισμού και δηλώνει ότι αντιτίθεται στον αντισημιτισμό, τον ρατσισμό και τον σεξισμό.
Ο Μερτς απαντά: «Συνεχίζουμε τις μεταρρυθμίσεις»
Τα αποτελέσματα αυξάνουν την πολιτική πίεση προς τον Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος αντιμετωπίζει ήδη κριτική στο εσωτερικό της CDU για την πορεία της κυβέρνησής του.
Ο Γερμανός καγκελάριος συγκάλεσε την ηγεσία της CDU μετά το κλείσιμο της κάλπης, σε μια προσπάθεια να διατηρηθεί η συνοχή του κόμματος και να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες των αποτελεσμάτων. Παράλληλα, απέρριψε τα σενάρια αποχώρησής του και ξεκαθάρισε ότι σκοπεύει να παραμείνει στην καγκελαρία.
Ο Μερτς υποστήριξε ότι οι οικονομικές και πολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Γερμανία καθιστούν ακόμη πιο αναγκαίες τις μεταρρυθμίσεις, ακόμη και όταν αυτές έχουν πολιτικό κόστος.
«Αυτό που πρέπει να γίνει τώρα απαιτεί σθένος, σταθερότητα και υπομονή», δήλωσε, προσθέτοντας ότι θα συνεχίσει να ασκεί τα καθήκοντά του ως πρόεδρος της CDU και, κυρίως, ως καγκελάριος της Γερμανίας.
Στο επίκεντρο της κυβερνητικής ατζέντας βρίσκονται μεταξύ άλλων φορολογικές παρεμβάσεις για τα χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα, αλλαγές στο συνταξιοδοτικό και περιορισμός της γραφειοκρατίας, με στόχο την ενίσχυση της γερμανικής οικονομίας.
Η AfD πανηγυρίζει και αυξάνει την πίεση
Η AfD υποδέχθηκε το αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία ως σημαντική πολιτική επιτυχία.
Ο συμπρόεδρος του κόμματος Τίνο Κρουπάλα χαρακτήρισε εντυπωσιακή την επίδοση, ενώ η συμπρόεδρος Άλις Βάιντελ συνέδεσε την πρωτιά με την υποχώρηση της CDU και επανέφερε την απαίτηση για αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης.
Η Βάιντελ άσκησε παράλληλα πίεση προς τον Μερτς, υποστηρίζοντας ότι η CDU πρέπει να επανεξετάσει τη στάση της απέναντι στην AfD.
Η γερμανική πολιτική αντιπαράθεση παραμένει ιδιαίτερα έντονη γύρω από την πολιτική του λεγόμενου «τείχους προστασίας», δηλαδή την άρνηση των παραδοσιακών κομμάτων να συνεργαστούν κυβερνητικά με την AfD. Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα όσο το κόμμα αυξάνει τα ποσοστά του σε περιφερειακές και εθνικές μετρήσεις.
Η νέα πρωτιά της AfD έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την ισχυρή επίδοσή της στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου το κόμμα είχε επίσης βρεθεί στην κορυφή της εκλογικής αναμέτρησης.
Τα διαδοχικά αποτελέσματα καταγράφουν μετατόπιση ψηφοφόρων από τα παραδοσιακά κόμματα και ενισχύουν την πίεση προς την κυβέρνηση Μερτς. Παράλληλα, η εικόνα δεν είναι ενιαία σε ολόκληρη τη Γερμανία: στο Βερολίνο, η πρωτιά πέρασε στη Die Linke, η οποία αξιοποίησε κυρίως την έντονη κοινωνική συζήτηση γύρω από το κόστος στέγασης.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει έναν κατακερματισμό του πολιτικού σκηνικού, με την AfD να ενισχύεται κυρίως στην ανατολική Γερμανία και τη Die Linke να κερδίζει έδαφος στην πρωτεύουσα, την ώρα που CDU και SPD αντιμετωπίζουν απώλειες.
Η επόμενη ημέρα για τον Μερτς
Τα αποτελέσματα δεν μεταβάλλουν άμεσα τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς σε ομοσπονδιακό επίπεδο, όμως αυξάνουν την πολιτική πίεση προς την κυβέρνηση.
Ο Μερτς έχει ήδη δηλώσει ότι δεν συνδέει την παραμονή του στην καγκελαρία με τα αποτελέσματα των κρατιδιακών εκλογών και ότι θα συνεχίσει την κυβερνητική του ατζέντα. Η ηγεσία της CDU επιχειρεί παράλληλα να διατηρήσει την ενότητά της, ενώ οι εκλογικές επιδόσεις της AfD επαναφέρουν με ακόμη μεγαλύτερη ένταση το ερώτημα για το πώς θα κινηθούν τα παραδοσιακά κόμματα απέναντί της.
Έτσι, οι εκλογές σε Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και Βερολίνο δημιουργούν ένα νέο πολιτικό δεδομένο στη Γερμανία: η CDU υπέστη βαριές απώλειες, η AfD κατέγραψε νέα περιφερειακή πρωτιά και η Die Linke πέτυχε ιστορική επίδοση στην πρωτεύουσα. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να κριθεί τόσο η πορεία των κυβερνητικών μεταρρυθμίσεων όσο και η εσωκομματική συζήτηση στη CDU για τη στρατηγική της απέναντι στην AfD.
